Кіріспе

Неміс және британдық ханзада (1831–1917), басқа Кристиан есімді ханзадалар да болған.

Шлезвиг-Гольштейннің ханзадасы Кристиан (Фредерик Кристиан Карл Август; 22 қаңтар 1831 – 28 қазан 1917) – Данияда туған неміс ханзадасы, Ұлыбритания патшайымы Виктория мен Альберт Саксен-Кобург-Готта ханзадасының бесінші баласы және үшінші қызы – ханшайым Еленаға үйлену арқылы британдық король отбасының мүшесі болды.

Ерте өмір

Принц Кристиан Аугустенборг сарайында дүниеге келді. Ол Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Аугустенбург герцогы Кристиан Август II және оның әйелі, графня Луиза София Даннескольд-Самсөенің екінші ұлы болды. 1848 жылы жас Кристианның әкесі, герцог Кристиан Август, Данияның Шлезвиг және Гольштейн герцогтықтарына қатысты талаптарына күшпен қарсы тұру қозғалысын жетекке алды. Бұл герцогтықтар Дания корольдерінің жеке меншігі болса, Гольштейн сонымен қатар Герман конфедерациясының да бір бөлігі еді. Бір жыл бұрын Фредерик VII патша Дания тағына мұрагер ұл тудыру үміті болмайынша отырды. Данияның өзінен айырмашылығы, 1665 жылғы Lex Regia заңы тақты әйел тегінен өтуге мүмкіндік берсе, Гольштейнде саликтік заң басым болды. Герцогтық, әрине, Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Аугустенбург әулетіне, Гольштейн-Зондербург әулетінің кіші тармағына қайта оралады. 1852 жылғы Шлезвигтің бірінші соғысы кезінде принц Кристиан жаңадан құрылған Шлезвиг-Гольштейн армиясында қысқа ғана уақыт қызмет етті, бірақ ол және оның отбасы Дания әскерінің шабуылынан қашуға мәжбүр болды (Шлезвиг-Гольштейн тарихына қараңыз). Соғыстан кейін ол Бонн университетінде оқыды, онда Пруссияның тәж мұрагері Фредерик Вильгельммен (кейіннен Германия императоры Фредерик III) достық қарым-қатынас орнатты.

Неке

1865 жылдың қыркүйегінде Кобург қаласына сапар барған кезде Елена ханшайым Кристиан ханзадамен танысты. Сол жылдың желтоқсан айында олар никелесті. Виктория патшайымы олардың үйленуіне рұқсат берді, бірақ олардың Ұлыбританияда тұруын талап етті. Олар 1866 жылдың 5 шілдесінде Виндзор сарайындағы жеке капеллада үйленді. Тойға жеті күн қалғанда, 1866 жылдың 29 маусымында патшайым болашақ күйеу баласына Корольдік жарлық арқылы Корольдік билік мәртебесін берді. 1891 жылы Кристиан ханзада Сандрингемде аң ауысу кезінде қайын інісі Коннахт герцогының қате атуынан көзінен айырылды. Шлезвиг-Гольштейннің Кристиан ханзадасы мен ханшайымы, олар Виндзор сарайының аумағындағы Фрогмор үйінде, кейін Виндзор Ұлы саябағындағы Камберленд ложасында тұрды. Олардың алты баласы болды, олар былай белгілі:
Кристиан Виктор ханзада (14 сәуір 1867 – 29 қазан 1900); үйленбеген; әскери қызметте жас кезінде қайтыс болды және Оңтүстік Африкада жерленді. Альберт ханзада (28 ақпан 1869 – 27 сәуір 1931), 1921 жылы Шлезвиг-Гольштейн герцогы және Ольденбург үйінің басшысы атанды. Үйленбеген; заңды емес қызы болды:
Валери Мари цу Шлезвиг-Гольштейн (3 сәуір 1900 – 14 тамыз 1953). Бірінші күйеуі Эрнст Иоганн Вагнер (10 қаңтар 1896 ж.т.); екінші күйеуі Энгельберт Карл, Аренбергтың 10-шы герцогы (20 сәуір 1899 – 27 сәуір 1974).
Елена Виктория ханшайым (3 мамыр 1870 – 13 наурыз 1948). Үйленбеген. Мария Луиза ханшайым (12 тамыз 1872 – 8 желтоқсан 1956). Аналт ханзадасы Арибертпен үйленді, балалары жоқ. Харальд ханзада (12 мамыр 1876 – 20 мамыр 1876). Аты белгісіз, тірі туылмаған ұл (7 мамыр 1877 ж. туып, қайтыс болды).

Әскери және азаматтық лауазымдар

Принц Кристианға 1866 жылдың шілдесінде Ұлыбритания армиясында генерал-майор шені берілді, ал 1874 жылдың тамызында генерал-лейтенант, 1877 жылдың қазанында генерал шеніне көтерілді. 1869 жылдан өмірінің соңына дейін ол Корольдік Беркшир полкінің 1-ші ерікті батальонының құрметті полковнигі болды. Дегенмен, ол ешқашан ірі әскери қолбасшылық немесе штаб қызметін атқармады. Ол Виндзордың жоғары басқарушысы және Виндзор Ұлы саябағының сақшысы болды, сондай-ақ Оксфорд университетінен азаматтық құқық докторы дәрежесін алды. 1902 жылдың 7 шілдесінде Корольдік ауыл шаруашылығы қоғамының көрмесіне қалаға келген кезде Карлайл қаласының құрметті азаматы атанды. "Кіші патша" ретінде ол көптеген қоғамдық шараларға қатысты. Олардың ішінде 1870 жылы принцесса Еленамен бірге Малверн колледжінің салтанатты жиынына қатысуы болды.

Ливерпульдегі Биржа ғимаратындағы бал

Бұл сурет Ливерпульдегі Биржа ғимаратында (1864–67; 1939 жылы бұзылған) Артур ханзадасы мен Кристиан ханзадасы және ханшайымының құрметіне өткізілген азаматтық балды бейнелейді.

Өлім

Принц Кристиан 1917 жылы қазан айында Лондонның Палл Молл көшесіндегі Шомберг үйінде (қазіргі Оксфорд және Кембридж клубының жартысы) дүниеден өтті, ол кезде 86 жасқа толуға жақын еді. Алғаш Виндзор сарайының Сент-Джордж шіркеуіндегі Корольдік мазарда жерленгеннен кейін, ол Виндзордың Ұлы саябағындағы Фрогмордағы Корольдік бейіште қайта жерленді.