Кіріспе

HMAS Sheean (SSG 77) – Австралия Корольдік теңіз флотының Collins класындағы бесінші субмаринасы. Бұл класс кемелерінің арасында қарапайым теңізші Эдвард Шианға аталған жалғыз субмарина. Кеме 1994 жылы құрылысы басталды және 1999 жылы суға түсірілді. Шиан және оның бауырлас кемесі Дешаноу "жеделдетілген" бағдарлама аясында құрылыс кезінде жаңартылды – бұл Collins класына қатысты мәселелерді шешуге және соңғы Oberon класындағы субмарина қызметтен шығарылғанға дейін кем дегенде екі толыққанды жұмыс істейтін субмаринаны пайдалануға беру мақсатында жасалған әрекет болды.

Сипаттамалары

Коллинз класы – Кокумс компаниясы жобалаған Вестергётланд класының су асты кемелерінің үлкейтілген нұсқасы. Ұзындығы 77 метр, ені 9.9 метр, су сызығының тереңдігі 6.2 метр, су бетінде 3051 тонна, су астында 3353 тонна салмақпен әлемдегі ең ірі дәстүрлі қуатпен жұмыс ілейтін су асты кемелері болып табылады. Корпусы жоғары тартылу күшіне ие микроқоспадағы болаттан жасалған және сонармен анықталуын азайту үшін эхо өткізбейтін плиткалармен жабылған. Су асты кемелерінің қанша тереңдікке сүңгі алатыны құпия сақталады, көптеген дереккөздер оның 400 метрден асатынын мәлімдейді.

Су асты кемесі алты торпеда түтігімен қаруланған және 22 торпедадан тұратын стандартты жүкті тасымалдайды: бастапқыда Gould Mark 48 Mod 4 торпедалары мен UGM 84C Sub Harpoon араласымы, ал Mark 48 торпедалары кейін Mod 7 Common Broadband Advanced Sonar System (CBASS) нұсқасына жаңартылды. Әрбір су асты кемесі Garden Island Hedemora HV V18b/15Ub (VB210) 18 цилиндрлі дизельді қозғалтқыштарымен жабдықталған, олардың әрқайсысы 1400 кВт, 440 вольт тұрақты токты Jeumont Schneider генераторына қосылған. Коллинз класының жылдамдығы су бетінде және шнорхель тереңдігінде 22 теңіз шақырымын (41 км/сағ), ал су астында 33 теңіз шақырымын (61 км/сағ) құрайды. Жеделдетілген бағдарлама дизельді қозғалтқыштардың сенімділігін арттыруды, корпус дизайнын және пернені өзгерту арқылы гидродинамикалық шу мәселелерін шешуді, сондай-ақ функционалды жауынгерлік жүйені қамтамасыз етуді талап етті. Rockwell International компаниясының бастапқы жауынгерлік жүйесі тоқтатылды, бірақ оны «жеделдетілген» бағдарламаға қосу үшін жаңа жүйені бағалауға жеткілікті уақыт болмағандықтан, екі су асты кемесі ескі Rockwell жүйесінің компоненттерімен жабдықталды, олар коммерциялық аппараттық және бағдарламалық құралдармен толықтырылды. Роквелл жүйесінің күшейтілген нұсқасымен бірге, «жеделдетілген» Коллинз су асты кемелерінің мүмкіндіктері «Оберон» класына тең деп саналды. «Шиан» су асты кемесіне «Оерликонды» иеленіп, «Бэтхерст» класындағы корветке шабуыл жасаған жапондық ұшақтарға оқ атқан және кеме батқанда қаза тапқан қарапайым теңізші Эдвард «Тедди» Шианның есімі берілген. Кемесі шайқаста зақымдалғаннан кейін, кемені тастап кету туралы бұйрық берілді. Тедди судағы адамдар жапондық «нөлдік» ұшақтарынан қырғынға ұшырайтынын түсініп, әуеге қарсы қаруды пайдаланып үш ұшақты атып түсірді. Тедди соңғы рет қаруына жабысып, суға тартылып бара жатып, үздіксіз оқ атып тұрған күйінде көрінді. «Шиан» – әскери қызметшінің есімін алған жалғыз су асты кемесі.

Пайдалану тарихы

2000 жылдың 14 желтоқсанында Шиан және Дешене су сынақтарын аяқтағаннан кейін HMAS Stirling кемесіне келді. Су асты кемесі RIMPAC 02-ге қатысты, онда Шиан сегіз кемелік десанттық-амфибиялық топтың әуе және су астына қарсы қорғанысын бұзып өтіп, содан кейін Тарава десанттық кемесіне және Рашмор док-десанттық кемесіне сәтті шабуыл жасады. 2002 жылдың тамызында өткен екі апталық жауынгерлік сынақтар барысында Шиан класының су асты соғысындағы мүмкіндіктері Лос-Анджелес класындағы ядролық Олимпиа су асты кемесімен шайқасқанда теңестігін көрсетті. Жақсылыққа қарай, Олимпиа Шианнан үлкен, қуатты және жаңа торпедалармен жабдықталған болса да, екі су асты кеме де шабуылдау кезінде бірдей табысқа жетті. 2008 жылы Шиан ұзақ мерзімді жөндеуге жіберілді, бірақ жұмыс күшінің жетіспеуі және басқа су асты кемелеріндегі шұғыл жөндеу жұмыстары осы процесті ұзартты: 2010 жылы RAN және ASC өкілдері оның 2012 жылға дейін қызметке қайта оралмайтынын болжады. Жөндеу жұмысы 2012 жылдың соңында аяқталды, ал Шиан жылдың қалған бөлігін толыққанды жұмыс істеуге дайындалуға жұмсады. Су асты кемесі 2013 жылдың 23 ақпанында ресми түрде қайтадан қызметке кірісті. 2013 жылдың 16 шілдесінде Шиан Австралия теңіз кешенінде тоқтағанда зақым көрді. Даниялық Combi Lift компаниясына тиесілі және Горгон газ жобасын қамтамасыз етуге арналған Combi Dock III жүк кемесі дауыл кезінде өзімен байланысты тізгіштерінен босап, Шиан су асты кемесіне соқтығысып, оның винтісі мен рульдік құрылғысына зақым келтірді.