Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лоран Кассегрен (loʁɑ̃ kasgʁɛ̃; шамамен 1629 – 1 қыркүйек 1693) – католик діни қызметкері, Кассегрен рефлекторының – екі айнаны қолданатын, жарық жолын қысқартатын телескоп конструкциясының ойлап табушысы болған адам ретінде танымал.
Laurent Cassegrain (loʁɑ̃ kasgʁɛ̃; c. 1629 – 1 September 1693) was a Catholic priest who is notable as the probable inventor of the Cassegrain reflector, a folded two mirror reflecting telescope design.
Өмірбаян
Лоран Кассегрен шамамен 1629 жылы Шартр аймағында дүниеге келді және оның әкесі Матюрен Кассегрен, анасы Жанна Марке болған. Оның білімі туралы мәлімет жоқ, бірақ ол 1654 жылға қарай дін қызметкері және профессор болған. Ол акустика, оптика және механика саласына қызығушылық танытқан болуы мүмкін. Өлген кезде ол Шартр колледжінде, француз лицейінде ғылым пәнін оқытатын мұғалім болып жұмыс істеген, яғни жоғары мектеп сияқты білім беру орнында. Ол 1693 жылдың 1 қыркүйегінде Шодон (Эурэ-и-Лоир) қаласында қайтыс болды.
Laurent Cassegrain was born in the region of Chartres around 1629 and was the son of Mathurin Cassegrain and Jehanne Marquet. It is unknown what his education was but he was a priest and professor by 1654. He may have been interested in acoustics, optics and mechanics. At the time of his death he was working as a teacher giving science classes at the Collège de Chartres, a French lycée, i. e., a high school like institution. He died at Chaudon (Eure et Loir) on 1 September 1693.
Кассегрен шағылыстырғышымен байланыс
Кассегрен шағылыстырғышы – негізгі айнаның көзін кедерлемей, бейнені қарау мәселесін шешкен шағылыстыратын телескоптың құрылымы. Ол оптикалық ось бойында орналасқан дөңес екінші айнаны пайдаланып, жарықты негізгі айнаның тесігі арқылы кері шағылыстырып, оқушаға жеткізеді. Алғаш рет бұл конструкция 17 ғасылғы француз ғылыми журналы Recueil des mémoires et conférences concernant les arts et les sciences-тің сегізінші басылымында, 1672 жылғы 25 сәуірде Жан Батист Денис жариялаған. Бұл басылымда Шартр қаласынан хат жазған М. де Берседің хатынан үзінді келтірілген, ол Шартр ғылым академиясының өкілі болған. М. де Берсе Кассегрен есімді бір адам туралы хабарлаған, ол мегафон туралы және жаңа рефлекторлық телескоптың сипаттамасын қамтитын хат жіберген. Бұл оқиға алғашқы практикалық шағылыстыратын телескоптың – Исаак Ньютонның Ньютондық телескопының құрылысы жарияланған шаққа сәйкес келді. 1672 жылғы 13 маусымда Кристиан Гюйгенс Кассегрен конструкциясы туралы жазып, оны қатаң сынға алған, мүмкін Гюйгенс Ньютонның конструкциясы осы баламамен «қорқазылған» деп ойлағандықтан. Себебі қандай болса да, одан кейін болған дау-жанжалдың бір ғана салдары болды: Кассегреннің есімі ұмытылды. «Кассегрен» кім болғаны туралы көптеген теориялар бар. Оның жалғыз белгілі жарияланымы – 1672 жылғы 25 сәуірде жарық көрген Recueil des mémoires et conférences concernant les arts et les sciences журналындағы мегафон/шағылыстыратын телескопқа арналған хат. Ұзақ жылдар бойы анықтамалық кітаптар оның есімін «нақты белгісіз» деп көрсетуге мәжбүр болды. Мысалы, Encyclopædia Britannica-ның (15-басылым, 1974) мәліметінде тек «Cassegrain, N.» деп көрсетілген (бұл өз кезегінде Фердинанд Хофердің Nouvelle biographie générale, Париж, 1855 ж.) еңбегінен алынған). Басқа дереккөздер «N.» әрпі Николасқа қатысты деген болжам жасаған. Кейбір дереккөздерде (мысалы, La grande encyclopédie, 9, 696) оның есімі Гийом, металл құюшы және мүсінші деп көрсетілген. Ол 1684 және 1686 жылдар аралығындағы король Людовик XIV-нің ғимараттарының есептерінде, сондай-ақ 1693 жылғы Париждің нотариалдық актісінде есімдері тіркелген. Тағы бір кандидат – Жак, хирург (дәрігер), ол 1691 жылы Шартр соборының шпилінен магниттің бөлігін тауып алғаны туралы Mémoires de l’Académie des sciences-та айтылған, собор ауа райының нашарлауынан зақымданғаннан кейін жөндеуден өткізіліп жатқан. 1997 жылы екі француз астрономы – Андре Баранн мен Франсуаза Лаунай ұзақ және мұқият зерттеулер жүргізіп, жарияланбаған қолжазбаларды іздеу және Кассегрен тұрған жерлердегі (алғашқыда Шартр, содан кейін Ноген-ле-Руа маңындағы Шодон) приходтық тіркелімдерді талдау нәтижесінде Лоран Кассегренді ең мүмкін үміткер деп анықтады. Ай бетіндегі Кассегрен кратері оның құрметіне аталған, бірақ оның нақты кім екені сол кезде белгісіз болған.
The Cassegrain reflector is a reflecting telescope design that solved the problem of viewing an image without obstructing the primary mirror by using a convex secondary mirror on the optical axis to bounce the light back through a hole in the primary mirror thus permitting the light to reach an eyepiece. It first appeared in the eighth edition of the 17th century French science journal Recueil des mémoires et conférences concernant les arts et les sciences, published by Jean Baptiste Denys on 25 April 1672. In that edition is found an extract from a letter written by M. de Bercé, writing from Chartres, where he acted as a representative for the Académie des sciences —scholars of Chartres. M. de Bercé reported on a man named Cassegrain who had written a letter on the megaphone with an attached note describing a new type of reflecting telescope, the Cassegrain reflector, where a secondary convex mirror is suspended above a primary concave mirror. This was around the time of the publication of the construction of the first practical reflecting telescope, Isaac Newton's Newtonian reflector. On 13 June 1672 Christiaan Huygens wrote about the Cassegrain design and critiqued it harshly, maybe because Huygens felt Newton's design was being "imperilled" by this alternative. Whatever the motives, the storm of controversy that followed had one lasting effect: Cassegrain's name was forgotten. The identity of this "Cassegrain" has had many theories. His only known publication was the letter on the megaphone/reflecting telescope in the 25 April 1672 Recueil des mémoires et conférences concernant les arts et les sciences. For a long time, reference works were forced to report his first name as "not conclusively known". The Encyclopædia Britannica (15th edition, 1974), for example, only goes as far as listing "Cassegrain, N." (this, in turn, seems to come from Ferdinand Hoefer's Nouvelle biographie générale, Paris, 1855). Other sources have suggested the "N." stood for Nicolas. Some sources (such as La grande encyclopédie, 9, 696) claim his name to be Guillaume, a metal caster and sculptor who is mentioned in the accounts of king Louis XIV's buildings between 1684 and 1686, and also in a Paris notarized act from 1693. Another name put forward is Jacques, a chirurgeon (i. e., surgeon) mentioned in the Mémoires de l’Académie des sciences as having found, in 1691, a piece of magnet in the steeple of Chartres Cathedral, then being repaired after being damaged by inclement weather. In 1997 two French astronomers, André Baranne and Françoise Launay, after a long and meticulous investigation including a search for unpublished manuscripts and the analysis of parish registers in the places where Cassegrain lived (Chartres first and then Chaudon, near Nogent le Roi), identified Laurent Cassegrain as the most likely candidate. The crater Cassegrain on the Moon is named after him, even though his true identity was not known at the time of the naming.