Үндістан Әскери-теңіз күштерінің "Вираат" ұшақ тасушы кемесінің тарихы

Кіріспе

Үндістан әскери-теңіз флотының Centaur класындағы авианосеці

INS Viraat (санскрит: Virāṭa – алып) – Үндістан әскери-теңіз флотының Centaur класындағы жеңіл авианосеці. INS Viraat 2013 жылы қолданысқа берілгенге дейін Үндістан әскери-теңіз флотының флагманы болды. Кеме 1959 жылы Корольдік теңіз күштері үшін аяқталды және 1984 жылы қызметтен шығарылды. 1987 жылы Үндістанға сатылды. INS Viraat 1987 жылдың 12 мамырында Үндістан әскери-теңіз флотына қабылданып, шамамен 30 жыл қызмет етті. 2015 жылдың ақпанында Теңіз күштері Viraat кемесі келесі жылы қызметтен шығарылатынын мәлімдеді. Үндістан әскери-теңіз флотында қызмет еткен соңғы британдық кеме, ол әлемдегі ең ескі авианосец болды. 2016 жылдың 23 шілдесінде Viraat соңғы рет өз күшімен Мумбаидан Кочиге дейін жүзіп, онда құрғақ докқа қойылып, қызметтен босатуға дайындалды. Оны қонақ үй және мұражайға айналдыру жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол металл тескісіне сатылды және 2020 жылдың қыркүйегінен бастап бөлшектеу жоспарланды, бірақ корпуссің 40% -ы бөлшектелгеннен кейін Үндістанның Жоғарғы соты бөлшектеуді тоқтатты.

Дизайн

INS Viraat кемесі Sea Harrier ұшақтарын пайдалану үшін 12° бұрышты шаңғы секіргішімен және нығайтылған ұшу палубасымен жабдықталған, сондай-ақ оқ-дәрі қоймалары мен машина бөлімшелерінің үстінде бронялық қаптама болды. Оқ-дәрі қоймасының сыйымдылығы кем дегенде 80 жеңіл торпеданы қамтыды. Кеме 750-ге дейін десантшыны тасымалдау қабілетін сақтап, артқы бөлімінде төрт LCVP десанттық қайығын алып жүрді. Соғыс уақытында кеме 26-ға дейін соғыс ұшағын тасымалдай алатын және амфибиялық операцияларды қолдауға, сондай-ақ суастына қарсы күрес (ASW) операцияларын жүргізуге ыңғайлы болды.

Корольдік теңіз флоты

INS Viraat алғаш рет 1944 жылдың маусымында құрылысы басталғаннан кейін 15 жыл өткен соң, 18 қарашада 1959 жылы британдық Корольдік теңіз флотының қызметіне қабылданды. 1982 жылы Фолкленд соғысы кезінде Корольдік теңіз флотының әскерлік тобының бас кемесі болды және 1985 жылы активтік қызметтен шығарылды. 1986 жылдың сәуірінде "Hermes" кемесі Портсмут кемежайынан Девонпорт кемежайына жөндеуге, қайта іске қосылуға және Үндістанға сату үшін сүйреліп әкелінді.

Үндістан әскери-теңіз флоты

Бірнеше елдің кемелерін бағалағаннан кейін, Үндістан Әскери-теңіз флоты 1986 жылғы сәуір айында кеме сатып алып, оны Англияның Плимут қаласындағы Девонпорт кеме жасаушылығында кең ауқымды жөндеуден өткізді, бұл кемеге келесі онжылдыққа дейін авиациялық операцияларды жалғастыруға мүмкіндік берді. Жаңа өртке қарсы жабдықтар, навигациялық радарлар, жақсартылған ЯОҚ қорғанысы және палубаға қонуға көмектесетін құралдар орнатылды. Қазандықтар дистиллят отынына ауыстырылды. 1988 жылы India Today басылымы сол кездегі премьер-министр Раджив Гандидің отбасымен, басқа да көрнекті саясаткерлермен және БАҚ өкілдерімен бірге INS Viraat кемесімен Лакшаддип архипелагындағы Бангарам атоллына демалысқа барғанын хабарлады. Бұл айыптаманы 1987 жылы бұрынғы премьер-министр Раджив Гандидің Лакшаддипке сапарын жоспарлауға қатысқан отставкадағы Үндістан Әскери-теңіз флоты офицері коммодор Ажай Читнис жоққа шығарды. 1993 жылдың қыркүйегінде кеменің машина бөлімі суға батып, кеме бірнеше айға тоқтап қалды. 1995 жылы кеме қайтадан қызметке кірісті және жаңа іздеу радарымен жабдықталды. 1999 жылдың шілдесінен 2001 жылдың сәуіріне дейін кеме тағы бір өмірлік мерзімін ұзарту жөндеуін аяқтады, бұл оның қызмет ету мерзімін 2010 жылға дейін ұзартуы күтілді. Бұл жөндеу қозғалтқыш жүйелерін жаңартты, төтенше жағдай туралы ескертулерді беруге арналған сенсорлар жиынтығын қосты және заманауи байланыс жүйелерін енгізді. Сонымен қатар, алысқа дейін бақылау радары, қару-жарақ жүйесі және өртке қарсы пердесі бар жаңа ангар орнатылды. Кеме 2009 жылдың қаңтар және тамыз айлары аралығында Кочин кеме жасаушылығында төртінші жөндеуден өтті. Бұл жөндеу оның 2015 жылға дейін Үндістан Әскери-теңіз флотында қызмет етуін қамтамасыз етуі күтілді және кеме Аден шығанағына жіберілгенге дейін Араб теңізінде бір жарым ай бойы жаттығулар өткізді. Әскери-теңіз күштерінің офицерлері кейіннен екі Үндістандық әуе кемесі (IAC) сол кезде толыққанды жұмыс істеуі мүмкін болғандықтан, кеме 2020 жылға дейін қызметте қалуы мүмкін екенін хабарлады. 2011 жылдың 12 шілдесінде кеме екі айда аяқталуы жоспарланған қысқа мерзімді жөндеу үшін Кочин кемежайына келді және қайта боялды. Үндістан Әскери-теңіз флоты кемеде Sea Harrier ұшақтары болған жағдайда 2020 жылға дейін қызметте қалуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2012 жылдың 2 қарашасында кеме екі кезеңді күрделі жөндеудің бірінші бөлігі үшін Кочиге келді. Бірінші кезеңде корпус тазартылды, коррозияға ұшырауы тексерілді, тозған корпус пластиналары нығайтылды және коррозияға төзімді бояумен жаңа қабат жағылды. 2013 жылдың жазында кемеге қайта қосылғанға дейін машиналарын жаңарту үшін Мумбайға жөнелтілді. Бұл жөндеу оның 2016 жылға дейін қызмет етуіне мүмкіндік берді және оның тоқтатылуына дейінгі соңғы күрделі жөндеу болды. 2015 жылдың тамыз-қыркүйек айларында кеме 2016 жылдың ақпанында Халықаралық флотты тексеруге қатысу алдында корпусын нығайту және тексеру үшін қысқа мерзімді жөндеуден өтті.

After evaluating vessels from several countries, the Indian Navy purchased the vessel in April 1986 and gave her an extensive refit at Devonport Dockyard in Plymouth, England, to allow for continued carrier operations into the next decade. New fire control equipment, navigation radars, improved NBC protection, and deck landing aids were installed in this refit. Boilers were converted to operate on distillate fuel. India Today in 1988 reported that then Prime Minister Rajiv Gandhi went to the Bangaram Atoll in Lakshadweep on a holiday with his family and other prominent politicians and media persons on board the INS Viraat. The allegation has been refuted by a retired Indian Navy officer, Commodore Ajay Chitnis, who was involved in planning former Prime Minister Rajiv Gandhi's 1987 Lakshadweep trip. In September 1993, the engine room of the ship was flooded, putting the vessel out of service for several months. The vessel was back in service in 1995 and was fitted with a new search radar. Between July 1999 and April 2001, the ship completed another life extension refit expected to extend her serviceability until 2010. This refit upgraded propulsion systems, added a package of sensors to sound emergency alerts and introduced modern communication systems. In addition, a long range surveillance radar, weapon systems, and a new hangar with fire curtains were installed. The ship underwent a fourth refit in Indian service from January to August 2009 at Cochin Shipyard, Kochi. The refit was expected to ensure her continued service in the Indian Navy until 2015, and the ship went through exercises in the Arabian Sea for a month and a half before being deployed to the Gulf of Aden. Navy officers later reported that the carrier might be kept in service until 2020, as two Indigenous Aircraft Carriers (IACs) seemed likely to be fully operational by then. On 12 July 2011, the ship arrived at Cochin shipyard for a short refit scheduled to be completed in two months and it was repainted. Indian Navy indicated that the ship could remain in service until 2020, provided that there are still Sea Harriers available for ship borne operations. On 2 November 2012, the ship arrived in Kochi for the first part of a major two phase refit. In the first phase, the hull was cleaned, probed for corrosion, worn hull plates were reinforced and received a fresh coat of corrosion resistant paint. The carrier sailed to Mumbai for further upgrades to her machinery before rejoining the fleet in the summer of 2013. The refit would enable her to serve through 2016 and was the final major refit before her decommissioning. In August–September 2015, the ship underwent a short refit to reinforce her hull and inspection before her participation in the International Fleet Review in February 2016.

Пайдаланудан шығару

2013 жылға қарай «Вираттың» жасы мен күтіп ұстау құны теңіз күштерін оны қызметтен шығару үшін Қорғаныс министрлігінен рұқсат алу процесін бастауға итермеледі. 2014 жылдың желтоқсанында кеменің қызмет ету мерзімін анықтау үшін тексеру комиссиясы құрылды. 2015 жылдың ақпанында теңіз күштері 2016 жылы кемені қызметтен шығару жоспарларын жариялады және кеме тасымалдаушының қызметтен босатылуы үшін Қорғаныс министрлігінен рұқсат алу процесін бастады. Кочиде ол қызметтен шығаруға дайындық кезеңінде бір ай бойы деактивацияланды; осы кезеңде оның қазандықтары, қозғалтқыштары, винттері және рульдері алынып тасталды. Деактивация 4 қыркүйекте аяқталды, ал кеме 23 қазанда ресми қызметтен шығару рәсіміне қатысу үшін Мумбаиға сүйретілді. 2017 жылдың 6 наурызында ол қызметтен шығарылды. Алайда, 2016 жылдың сәуіріне қарай бұл жоспарлар күшін жойған сияқты. Британ бизнесменнің кемені сақтау туралы ұсынысы, оның краудфандинг кампаниясы мақсатының оннан бір бөлігіне де жетпегендіктен сәтсіз аяқталды және егер «Вират» сақталмаса, ол жойылмақ екені айтылды. 2018 жылдың 1 қарашасында Махараштра кабинеті «Виратты» Синдхудург ауданындағы Нивати маңында орналасқан Үндістанның алғашқы теңіз мұражайы мен теңіз саяхаттары орталығына айналдыруға келісім берді. Бұл жобаға қонақ үй кіргенімен, жоғары құнына байланысты тендерлер ұсынылмады және мемлекеттік үкімет 2019 жылдың қарашасында одан бас тартты. Сарапшылар комиссиясы «Вираттың» құрылымдық тозуы оны сақтауды тиімсіз ететінін анықтағаннан кейін, Одақ үкіметі оны жоюға шешім қабылдады және онлайн аукцион өткізді. 2020 жылдың шілдесінде Гуджараттағы «Шри Рам Шипинг» кеме компаниясы кемені «Metal Scrap Corporation» корпорациясынан сатып алды. 19 қыркүйекте «Вират» Мумбаи теңіз доктарындағы тұрақтан Гуджарат штатының Бхавнагар ауданындағы Алангтағы металл шығару орындарына сүйретілді және 22 қыркүйек кешінде Аланг портына жетті. 1 қазанға қарай талқылаулар жалғасып жатты. 2021 жылдың 10 сәуірінде Жоғарғы Сот «Envitech» өкіліне «INS Viraat» кемесінің «Шри Рам» тобының жеке меншігіне өткенін хабарлады, олар кеменің 40% бөлігінің бұрыннан таратылғанын мәлімдеді.

By 2013, Viraats age and cost of maintenance prompted the navy to begin the process to obtain Defence Ministry clearance for her decommissioning; in December 2014, a review board was established to determine the ship's continued service life. In February 2015, the navy announced plans to decommission the ship in 2016 and began the process to obtain Defence Ministry clearance for the carrier's decommissioning. At Kochi, she underwent a month long deactivation in preparation for decommissioning; during this period, her boilers, engines, propellers and rudders were removed. Deactivation was completed on 4 September, and the carrier was towed back to Mumbai on 23 October for her formal decommissioning ceremony. On 6 March 2017, she was decommissioned. By April 2016, however, the plans had apparently fallen through. A British businessman's proposal to preserve the ship failed when its crowdfunding campaign failed to make a tenth of its goal and it was stated that if Viraat was not to be preserved, she would be scrapped. On 1 November 2018 the Maharashtra cabinet approved the conversion of Viraat into India's first moored maritime museum and marine adventure centre, to be located near Nivati, Sindhudurg district. This proposal, which included a hotel, did not attract tenders because of high cost, and the state government abandoned it in November 2019. After an expert committee determined Viraat 's structural deterioration made her preservation unviable, the union government decided to scrap her and held an online auction; in July 2020, Gujarat based shipping firm Shri Ram Shipping purchased the ship from the Metal Scrap Corporation for On 19 September 2020, Viraat was towed from her berth at the Mumbai Naval Dockyard to the scrappers at Alang in the Bhavnagar district of Gujarat, reaching the port at Alang on the evening of 22 September. Discussions were in progress as of 1 October. On 10 April 2021, the Supreme Court informed counsel for Envitech that INS Viraat had already become private property of Shree Ram Group; who had testified that 40% of the ship had already been broken,

Дамып келе жатқан Алаппужа портындағы мұражайда «INS Viraat» кемесінің екі якорі қойылмақ.

Басшы офицерлер

С. № Аты Жұмысқа кірген күні Қызметтен кеткен күні Ескертулер1Капитан Винод Пашрича 12 мамыр 198715 желтоқсан 1988Комиссиялаушы басшы. Кейін Шығыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы және Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.2Капитан Мадхвендра Сингх15 желтоқсан 198830 тамыз 1990Кейін Теңіз күштерінің Бас штабы.3Капитан Арун Пракаш 30 тамыз 199026 желтоқсан 1991Кейін Теңіз күштерінің Бас штабы.4Капитан Маданжит Сингх 26 желтоқсан 199121 наурыз 1993Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы және Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.5Капитан Яшвант Прасад 21 наурыз 199328 қыркүйек 1994Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.6Капитан Дж. С. Беди 28 қыркүйек 199413 қазан 1995Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.7Капитан Виджай Шанкар 13 қазан 19958 қараша 1996Кейін Стратегиялық күштер командасының Бас қолбасшысы және Андаман және Никобар командасының Бас қолбасшысы.8Капитан Нирмал Кумар Верма 8 қараша 199613 желтоқсан 1997Кейін Теңіз күштерінің Бас штабы.9Капитан С. К. Дамле 13 желтоқсан 199715 маусым 2000Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.10Капитан Р. Ф. Контрактор15 маусым 200018 желтоқсан 2001Кейін Үндістанның жағалау күзетінің Бас директоры.11Капитан Девендра Кумар Джоши 18 желтоқсан 20017 қаңтар 2003Кейін Теңіз күштерінің Бас штабы.12Капитан Анил Чопра7 қаңтар 20036 қаңтар 2004Кейін Шығыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы және Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.13Капитан Прадип Чаухан6 қаңтар 200431 мамыр 2005Кейін Үндістан Теңіз академиясының Қолбасшысы.14Капитан Суриндер Пал Сингх Чима 6 қаңтар 200431 мамыр 2005Кейін Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.15Капитан Гириш Лутра31 мамыр 20051 тамыз 2007Кейін Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.16Капитан Абхай Рагхунатх Карве1 тамыз 200727 желтоқсан 2008Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.17Капитан Анил Кумар Чавла27 желтоқсан 20086 тамыз 2010Кейін Оңтүстік Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.18Капитан Р. Хари Кумар6 тамыз 201015 қараша 2011Кейін Теңіз күштерінің Бас штабы.19Капитан Аджендра Бахадур Сингх15 қараша 20111 маусым 2013Кейін Батыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.20Капитан Бисважит Дасгупта1 маусым 20131 маусым 2015Кейін Шығыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.21Капитан Раджеш Пендхаркар1 маусым 2015 13 шілде 2016Қазіргі Шығыс Әскери-теңіз командасының Бас қолбасшысы.22Капитан Пунит Чадха13 шілде 201626 ақпан 2017Қазіргі Ұлттық кадет корпусының қосымша Бас директоры.

S. No Name Assumed office Left office Notes1Captain Vinod Pasricha 12 May 198715 December 1988Commissioning CO. Later Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command and Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.2Captain Madhvendra Singh15 December 198830 August 1990Later Chief of the Naval Staff.3Captain Arun Prakash 30 August 199026 December 1991Later Chief of the Naval Staff.4Captain Madanjit Singh 26 December 199121 March 1993Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command and
Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.5Captain Yashwant Prasad 21 March 199328 September 1994Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.6Captain J. S. Bedi 28 September 199413 October 1995Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.7Captain Vijay Shankar 13 October 19958 November 1996Later Commander in Chief, Strategic Forces Command and Commander in Chief, Andaman and Nicobar Command.8Captain Nirmal Kumar Verma 8 November 199613 December 1997Later Chief of the Naval Staff.9Captain S. K. Damle 13 December 199715 June 2000Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.10Captain R. F. Contractor15 June 200018 December 2001Later Director General of the Indian Coast Guard.11Captain Devendra Kumar Joshi 18 December 20017 January 2003Later Chief of the Naval Staff.12Captain Anil Chopra7 January 20036 January 2004Later Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command and Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.13Captain Pradeep Chauhan6 January 200431 May 2005Later Commandant of Indian Naval Academy.14Captain Surinder Pal Singh Cheema 6 January 200431 May 2005Later Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.15Captain Girish Luthra31 May 20051 August 2007Later Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.16Captain Abhay Raghunath Karve1 August 200727 December 2008Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.17Captain Anil Kumar Chawla27 December 20086 August 2010Later Flag Officer Commanding in Chief Southern Naval Command.18Captain R. Hari Kumar6 August 201015 November 2011Later Chief of the Naval Staff.19Captain Ajendra Bahadur Singh15 November 20111 June 2013Later Flag Officer Commanding in Chief Western Naval Command.20Captain Biswajit Dasgupta1 June 20131 June 2015Later Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command.21Captain Rajesh Pendharkar1 June 2015 13 July 2016Current Flag Officer Commanding in Chief Eastern Naval Command.22Captain Puneet Chadha13 July 201626 February 2017Current Additional Director General of the National Cadet Corps.