Кіріспе

Ливандық саясаткер (1949 жылы туған)

Валид Камал Джумблат (وليد كمال جنبلاط; 7 тамыз 1949 жылы туған) – ливандық саясаткер, 1977 жылдан 2023 жылға дейін Прогрессивті социалистік партияның төрағасы болды. Друз және бұрынғы жауынгерлік жасақтың командирі Жумблат Ливан Ұлттық қарсылық фронтына жетекшілік етті және Ливан азамат соғысы кезінде Амаль қозғалысымен одақтасты. Ол 1983 жылы президент Әмин Жәмелдің билігіне қарсы тұру үшін Сүлеймен Франжиемен тығыз байланыс орнатты. Азамат соғысынан кейін ол бастапқыда Сирияны қолдады, бірақ кейін Сирия азамат соғысы басталғанда Ассадқа қарсы позиция алды. Ол саясатта белсенді болып қалып, соңғы кезде 2022 жылғы Ливан парламенттік сайлауында Прогрессивті социалистік партиясын (PSP) басқарды.

Ерте өмір және білім

Джамблат 1949 жылдың тамызында, ПСЖ-ның (PSP) негізін қалаушы Камал Джамблаттың ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Әмір Шақып Арсланның анасынан берген немересі. Уәлид Жумблатт 1972 жылы Бейрут американдық университетін саяси ғылымдар мен мемлекеттік басқару саласы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Жумблат Бейруттегі «Ан-Нахар» газетінде тілші болып жұмыс істеді. Ливанның Араб социалистік Баас партиясының өкілі Ассем Кансо Жумблатты әкесінің сенімдерінен бас тартқаны үшін айыптады. 1982 жылдың 12 қаңтарында Ливан азамат соғысы кезінде Бейруттегі үйінің жанында болған көлік бомбасынан аман қалды. 1983 жылдың шілдесінде Амин Джемайел президент болғаннан кейін Сулейман Франжие, Рашид Карами және Валид Жумблат Джемайелдің үкіметіне және Ливан мен Израиль арасындағы, АҚШ қаржылық қолдауымен жасалған келісімге қарсы тұру үшін Сирияның қолдауымен Ұлттық құтқару майданын құрды. 1984 жылдың мамырында құрылған, сол кездегі премьер-министр Рашид Карами басқарған Ұлттық бірлік кабинетінде Жумблат қоғамдық жұмыстар, көлік және туризм министрі болды. Соғыс кезінде оның басты серігі – «Амаль» қозғалысының жетекшісі Набих Берри болды. 1996 жылы Рафик Харири кабинетінде Валид Жумблатт босқындар министрі болып тағайындалды. Ол Сирияны қолдады, бірақ 2000 жылы Сирия президенті Хафез Асадтың қайтысынан кейін Дамасктың бақылауын тоқтатуға шақырды. Жумблаттың Сирияның ескі гвардиясымен тығыз байланысы оны Башар Асадтың жаңа президенттігінен алшақтатып жіберді. 2009 жылғы жалпы сайлауда Жумблат 14 наурыз альянсы тізімі бойынша Шуфтан депутаттық мандатты жеңіп алды. «Хезболла» қауымдастығымен туындаған мәселелерден кейін оның ұлы Таймур Жумблат отбасымен бірге Францияға қашып кетті, себебі оған бірнеше рет өлім туралы угрозалар келді, бұл оның жергілікті саяси аренаға қатысуына кедергі келтірді. Сириядағы азамат соғысы басталғанда Жумблат пен ПСП Асадқа қарсы позицияға көшті. Жумблат Сирия азамат соғысы кезінде Сириялық друздар мәселесі бойынша келіссөздерде маңызды рөл атқарды және «Жабхат ан-Нусра» туралы былай деді: «Батыс елдері сияқты, мен «Нусраны» террористік ұйым деп жіктемеймін, себебі «Нусраның» көп бөлігі сириялықтардан тұрады. Башар режимі сириялықтарды «Нусраға» қосылуға мәжбүр етті». 2015 жылдың 10 маусымында «Жабхат ан-Нусра» Қалб-Лозеде 20 друздарды өлтіргені туралы хабардан кейін Жумблат: «Кез келген қоздырылымдық сөздерге жол беруге болмайды, және сіздер Башар Асадтың саясаты Сирияны осы хаосқа итермелегенін есіңізде ұстауыңыз керек» деді. Жумблат әкесін өлтіруге бұйрық Хафез әл-Асадтан шыққан деп санайды. Ол ұлы Башар Асадпен келісуден гөрі «саяси қателеуге» дайын екенін айтты. 2014 жылы Жумблат Ливанда марихуананы заңдастыруды қолдады. 2015 жылы ол Ресей билігінің өтініші бойынша 1990 жылдардың басында Ливандағы шалғай жерде швед тыңшысы Стиг Берглингті жасырғанын мойындады. 2015 жылдың 4-7 мамырында Жумблат Рафик Харириге жасалған қастандық бойынша жүргізілген тергеуге байланысты Ливан үшін арнайы трибуналда куәлік берді. 2017 жылдың мамырында Валид Жумблатты өлтіруге сөз байласты деп айыпталған төрт адамның ісі басталды. 2023 жылдың мамыр айының соңында Валид Жумблат 46 жылдық қызметтен кейін Прогрессивті социалистік партиясының басшысы лауазымынан кетіп қалғанын мәлімдеді. Шамамен 2000 жақтас Шуф тауларындағы друздар мекені Айн Жалтада жиналды, онда Прогрессивті социалистік партиясының мүшелері саяси мұрагер Таймур Жумблатты жаңа басшы етіп тағайындады. Таймур жалғыз үміткер болды, ол – иорданиялық, сарқаш тегінен шыққан. 2018 жылы оның ұлы Таймур Жумблат парламент сайлауына кандидат ретінде оның орнын басты.

Өнер

Көптеген саяси лидерлер сияқты, Джумблат 1970-ші жылдардың соңынан бері фотосуретке түсіріліп келеді. Фотограф Зиад Антар оның портретін ескі, мерзімі өткен пленканы қолданып жасаған, ол әуелі жұмбақ әсер тудырды. Бұл сурет Ливандық друздар лидерінің Хезболла мен Сирия үкіметін сынағаннан кейін сезінетін қауіпті бейнелейді делінеді.