Ливандық «Катаіб» партиясы: Тарихы мен идеологиясы

Кіріспе

Ливандық христиан демократиялық саяси партиясы

Аттар

Ливандық фалангалар партиясы француз тілінде Phalanges Libanaises, ал араб тілінде Kataeb (الكتائب اللبنانية al Katā'ib al Lubnāniyya) немесе Флангалық партия (حزب الكتائب اللبنانية Ḥizb al Katā'ib al Lubnāniyya) деп аталады. Kataeb сөзі – грек сөзі "фаланкс" ("батальон") араб тіліне аудармасы, сонымен қатар испан тіліндегі "фаланга" терминінің де бастауы. 2021 жылы партия өзінің ресми атын "Катаб партиясы – Ливандық әлеуметтік-демократиялық партиясы" (حزب الكتائب اللبنانيّة – الحزب الديمقراطي الاجتماعي اللبناني, Hiẓb al Katā'ib al Lubnāniyya – Hiẓb al dīmūqrāṭī al ijtimāʿī al lubnānī) деп өзгертті.

Идеология

Ливан ұлтын сақтау басымдығы, бірақ араб көршілерінен ерекшеленетін "Феникиялық" үлгідегі ерекше бірегейлікпен. Партиялық саясат тұрақты түрде коммунизмге қарсы болды және панарабтық идеяларға орын жоқ. Ливан халқын араб ұлтынан тәуелсіз, ерекше ұлт деп санайтын ұлтшылдық идеология. Ливандықтарды финикиялық халық деп есептейді. Барлық азаматтарының негізгі адам құқықтары мен бостандықтарын қорғайтын тәуелсіз, егеменді және көп түрлі Ливан. Ливан – Шығыс христиандығының, әсіресе Шығыс католицизмінің және Маронит шіркеуінің әлеуметтік, саяси және экономикалық жағынан дамып, айналасымен бейбіт өмір сүре алатын либералды кеңістігі.

Катаебтің реттеуші күштері

Фаланга партиясының жасақтары Ливандағы ең ірі және жақсы ұйымдастырылған саяси жарымәскери күш қана емес, сонымен қатар ең көнесі болды. Ол 1937 жылы партияның президенті Пьер Джемайель және 1958 жылғы азаматтық соғыс кезінде оларды басқарған ливандық америкалық шыны өнеркәсібі Уильям Хави «Жауынгерлер ұйымы» ретінде құрды. Үкімет тарапынан қолдау көрсеткен күштермен бірге соғысып, фалангистер Метн аймағын қорғады. 1961 жылғы қаңтарда Катаеб партиясының Саяси бюросының бұйрығымен таратылған Хави олардың орнына Катаеб реттеуші күштерін құрды. Барлық фалангалық жарымәскери күштердің қызметін үйлестіру үшін Саяси бюро 1970 жылы Катаеб соғыс кеңесін (арабша: Majliss al Harbi) құрды, оның басшысы болып Уильям Хави тағайындалды. Көптеген сарапшылар оны «шеф» Бутрос Хавандтың басшылығымен бүкіл Ливандағы барлық жасақтардың «феодалдық иеліктері» арасында ең жақсы ұйымдастырылған деп санайды, оны GAMMA Group «мине сенімділігі» басқарған фалангистер бақылайтын бизнес корпорацияларының желісі басқарды, оны DELTA компьютерлік компаниясы және SONAPORT холдингі қолдады. Соңғысы 1975 жылдан бастап Джуние мен Бейруттың заңды сауда порттарын, соның ішінде атақты жасырын «Dock Five» – француз тілінде «Cinquième bassin» – басқарды, одан фалангистер заңсыз салықтар алу арқылы қосымша кіріс жинады және қару-жарақ контрабандасын жүргізді. КРФ-қа жасырын салынған әуежай, Пьер Джемайель халықаралық әуежайы қызмет көрсетті, ол 1976 жылы Батрундан солтүстікке қарай Хаматта ашылды және 1976 жылы құрылған «Ливан дауысы» (арабша: Iza'at Sawt Loubnan) немесе француз тілінде «La Voix du Liban» (VDL) деген өзінің радиостанциясы болды. Сол жылдың шілде-тамыз айларында фалангистер өздерінің одақтастары – «Азаттық Ливан армиясы», «Аль Танзим», «НЛП жолбарыстары» жасақтары, «Кедрлер сақшылары» (GoC), «Тюс командасы» (TTC) және «Ливан жастар қозғалысы» (LYM) –мен бірге Карантинаны қоршауға алып, кейіннен қырғынға ұшырады, сондай-ақ Шығыс Бейруттегі мұсылман халқы тығыз қоныстанған кедей аудандары мен жапсарлас палестиналық босқындар лагерьлерінде, және Метн аймағындағы Дбайе қаласындағы қаңғыбасқыштарды қырғынға ұшыратты. Ливан азамат соғысының 1975-1976 жылдардағы кезеңінде Катаебтің реттеуші күштерінің жұмылдыру және көшедегі іс-қимыл дағдылары Катабтың христиан консервативті лагеріндегі негізгі және ең қорқынышты күшке айналуына мүмкіндік берді. Бейрут пен басқа жерлерде фаланга жасақтары Ливан ұлттық қозғалысының (ЛҰҚ) солшыл жасақтарына қарсы бірнеше шайқаста белсенді қатысып, айтарлықтай шығынға ұшырады, атап айтқанда 1975 жылғы қазан айындағы қонақүйлер шайқасында олар әл-Мурабитун және Насериттік түзетуші қозғалысына (NCM) қарсы соғысты, ал кейін 1976 жылғы наурызда Ливан тауына қарсы өткізілген «көктемгі шабуылда».

The Phalange party's militia was not only the largest and best organized political paramilitary force in Lebanon but also the oldest. It was founded in 1937 as the "Militants' organization" by the President of the Party Pierre Gemayel and William Hawi, a Lebanese American glass industrialist, who led them during the 1958 civil war. Fighting alongside the pro government forces, the Phalangists defended the Metn region. Disbanded in January 1961 by order of the Kataeb Party's Political Bureau, Hawi created in their place the Kataeb Regulatory Forces. In order to coordinate the activities of all Phalange paramilitary forces, the Political Bureau set up the Kataeb War Council (Arabic: Majliss al Harbi) in 1970, with William Hawi being appointed as head. Considered by many analysts as the best organized of all militia "fiefs" in the whole of Lebanon under the leadership of "chef" Boutros Khawand, it was administered by a network of Phalangist controlled business corporations headed by the GAMMA Group "brain trust", backed by the DELTA computer company, and the SONAPORT holding. The latter had run since 1975 the legal commercial ports of Jounieh and Beirut, including the infamous clandestine "Dock Five" – "Cinquième basin" in French – from which the Phalange extracted additional revenues by levying illegal taxes and carried out arms smuggling operations. The KRF was served by a clandestine built airstrip, the Pierre Gemayel International Airport, opened in 1976 at Hamat, north of Batroun, and had its own radio station "The Voice of Lebanon" (Arabic: Iza'at Sawt Loubnan) or "La Voix du Liban" (VDL) in French set up in 1976. In July–August of that same year, the Phalangists headed alongside its allies, the Army of Free Lebanon, Al Tanzim, NLP Tigers Militia, Guardians of the Cedars (GoC), the Tyous Team of Commandos (TTC) and the Lebanese Youth Movement (LYM) in the sieges – and subsequent massacres – of Karantina, al Masklah and Tel al Zaatar Massacres at the Muslim populated slum districts and adjacent Palestinian refugee camps of East Beirut, and at the town of Dbayeh in the Metn. During the 1975–76 phase of the Lebanese Civil War, the Kataeb Regulatory Forces' own mobilization and street action skills allowed the Kataeb to become the primary and most fearsome fighting force in the Christian conservative camp. At Beirut and elsewhere, Phalange militia sections were heavily committed in several battles against Lebanese National Movement (LNM) leftist militias and suffered considerable casualties, notably at the Battle of the Hotels in October 1975 where they fought the al Murabitoun and the Nasserite Correctionist Movement (NCM), and later at the 'Spring Offensive' held against Mount Lebanon in March 1976.

1936-1943 жылдар

1943 жылы Катаеб Ливанның француз мандатынан алғашқы тәуелсіздігін жеңіп алуда шешуші рөл атқарды. Осы кезеңде Катаеб ұлттық бірлікті нығайту және жеке адамның бостандығы мен әлеуметтік тұрмысын жақсарту мақсатында көптеген әлеуметтік күрестерге жетекшілік етті.

1943-1958 жылдар

Катаб партиясы 1940 жылдардың соңында саяси және парламенттік аренаға енді, бұған дейін жастарды қолдау және әлеуметтік мәселелерге ден қоюға баса назар аудару үшін саяси аренаға қатысудан бас тартып, мандаттан кейінгі саясаттың ұсақ-түйектерінен алшақ болған еді. Катаб Ливанның тәуелсіздігін сақтау үшін күресті, көрші елдердің күшейіп бара жатқан ықыласына қарсы тұрды. Партия бүкіл ел аумабындағы өкілдігін едәуір кеңейтіп, мыңдаған жаңа мүшелерді тартты, осылайша Таяу Шығыстағы ең ірі партиялардың біріне айналды. Катаб өзінің танымалдылығын арттырған және өзінің айрықша белгісіне айналған жаңашыл ұйымдастыру жүйесін қабылдады. 1958 жылы Катаб, Мысыр, Сирия және Йемен президенті Гамал Абдель Насер басшылығымен панарбистердің ықпалымен жасалған төңкеріске қарсы тұруда маңызды рөл атқарды және Ливанның тәуелсіздігі мен либералды идеологиясын сақтап қалды. 1975 жылы осы оқиғалардан кейін, мемлекеттік институттар мен армияның күйреуіне байланысты ел ашық соғыс алаңына айналды. Көптеген шетел мемлекеттері Ливан қақтығысына тікелей және әскери түрде араласты, әсіресе Сирия, араб ынтымағының туы астында елге өзінің билігін таңбалауға тырысты, сондай-ақ 1978 жылы Ливанға басып кірген Израиль. Катаб партиясы басқа саяси партиялармен бірлесіп Ливан күштерін құрды және Ливанның тәуелсіздігі мен тұтастығын сақтау үшін күресті. Осы идеалға, сондай-ақ Таяу Шығыстағы бостандық пен христиандық қадір-қасиетті сақтауға ұмтылып, партияның 4000-нан астам мүшесі осы мақсат үшін қаза тапты. Катаб партиясы екі жетекшісін президенттікке сайлауға қол жеткізді. Ливандық күштердің жетекшісі Пьер Джемайелдің ұлы, президенттікке сайланған Башир Джемайел 1982 жылы Бейрут қаласының Ашрафие ауданындағы партия штаб-пәтерінде болған жарылыс салдарынан қаза тапты. Жарылыстың ұйымдастырушысы Сирияның Социалистік-ұлттық партиясының мүшесі болды. Осы қайғылы оқиғадан кейін Пьер Джемайелдің үлкен ұлы Амин Джемайел Ливан Республикасының президенті болып сайланды. 1982 жылы Израильдің Сабра және Шатила қырғыны бойынша жүргізген сот тергеуі Фаланга толық жұмылдырылған кезде 5000 жауынгерден тұратынын, оның 2000-ы толық уақытты болғанын анықтады. Басқыншылықтың басынан бастап Израильдің Бас штабының бастығы Рафаэль Эйтан Фалангаға ешқандай қақтығысқа түспеуді бұйырды. 1983 жылдың ақпан айында БҰҰ комиссиясы "Израиль билігі немесе күштері [Сабра және Шатила] қырғынына тікелей немесе жанама түрде қатысқан" деген қорытынды жасады.

The Kataeb Party entered the political and parliamentary scene during the late 1940s after a period in which it refrained from entering the political arena to focus mainly on the promotion of the youth and on social issues, away from the trivialities of post mandate politics. Kataeb struggled to preserve Lebanon's independence facing the growing appetite of its neighbors. The Party expanded considerably its presence throughout the territory and attracted thousands of new members, undoubtedly forming one of the largest parties in the Middle East. Kataeb adopted a modern organization which made its fame and became its trademark. In 1958 the Kataeb was the key actor in confronting the coup influenced by pan Arabists led by Gamal Abdel Nasser, President of the ephemeral United Arab Republic (Egypt, Syria, and Yemen), and succeeded in maintaining Lebanon's independence and liberal identity. In 1975, following these developments, and coupled with the disintegration of the state institutions and the army, the country became an open battlefield. Many foreign states were directly and militarily involved in the Lebanese conflict, especially Syria, which, under the banner of Arab solidarity, tried to impose its authority upon the country, and Israel, which invaded Lebanon in 1978. The Kataeb Party, along with other political parties, formed the Lebanese Forces and battled to preserve Lebanon and its independence and integrity. Driven by this ideal and the preservation of freedom and Christian dignity in the Middle East, more than 4,000 members of the party died for this cause. The Kataeb Party succeeded in getting two of its leaders elected to the presidency. President elect Bachir Gemayel, son of Pierre Gemayel and leader of the Lebanese Forces, was assassinated in 1982 when an explosion rocked the Party's headquarters in the Achrafieh area of Beirut. The architect of the blast was a member of the Syrian Social Nationalist Party. In the aftermath of the assassination, Amin Gemayel, the eldest son of Pierre Gemayel, was elected President of the Lebanese Republic. The 1982 Israeli Judicial inquiry into the Sabra and Shatila massacre estimated that when fully mobilized, the Phalange had 5,000 fighters, of whom 2,000 were full time. From the start of the invasion, Israeli Chief of Staff Rafael Eitan told the Phalange not to engage in any fighting. In February 1983, the UN commission found that "Israeli authorities or forces were involved, directly or indirectly in the [Sabra and Shatila] massacres".

1982-1988 жылдар

Ливандағы азаматтық қақтығыстар мен елді қиратып жатқан соғыстардың салдарынан туындаған жағдайға қарамастан, президент Джемайел президенттік өкілеттігі кезінде көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Оның алғашқы жетістіктерінің бірі – Ливанның егемендігін қайтару және Ливанның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін күреске дайындық ретінде мемлекеттік институттарды қайта құру, армияны қайта ұйымдастыру және жарақтандыру болды. Елді босатуға бағытталған осы күш-жігер 1983 жылғы 17 мамырдағы Қауіпсіздік туралы келісімге әкелді, ол 1949 жылғы Израильмен жасалған келісімді нығайтты, бірақ Сирия мен кейін Израильдің қарсылығына байланысты бұл келісім күшіне енбеді. Амин Джемайел Женева мен Лозаннада ұлттық диалог конференцияларын өткізіп, төрағалық етті, соның нәтижесінде ұлттық келісімге қол жеткізіліп, толық құрамындағы үкімет құрылды. Ол Ливан университетін қайта жаңартып, оның қазіргі заманғы негізін қалады, көптеген экономикалық реформаларды жүзеге асырды және Бейрут қаласының орталық ауданын қайта құруға кірісті. Соғыс жалғасып жатқанда Ливанның көршілері, әсіресе Сирия мен Израиль, Ливан аумағындағы ықпалын кеңейтті. Катаеб партиясы 1984 жылы өзінің негізін қалаушы шейх Пьер Джемайелдің қазасынан ауыр қауіп көрді. Сабра және Шатила қырғыны – 1982 жылдың 16 қыркүйегінен 18 қыркүйек аралығында Бейруттегі Сабра және Шатила палестиналық босқындар лагерінде ливандық христиандық жасақтары тарапынан жасалған, көбінесе палестиналықтардан тұратын 762 мен 3500 аралығындағы бейбіт тұрғындардың қырғыны болды. Бұл қырғын Ливанның жаңа сайланған президенті Башир Джемайелдің, Ливан Катаеб партиясының басшысының қазасына жауап ретінде көрсетілді. Фалангілік жасақтарды барлау басшысы Эли Хобейка басқарды. Көптеген құрбандар өлтірілмес бұрын азапталды. Әйелдер зорланды, ал кейбіреулері тірідей терісі сыпырылды. Басқаларының мүшелері балтамен кесілді. 1983 жылдың ақпан айында БҰҰ комиссиясы «Израиль билігі немесе күштері [Сабра және Шатила] қырғынына тікелей немесе жанама түрде қатысқан» деген қорытынды жасады.

Despite the turmoil caused by the civil strife in Lebanon and the raging wars that devastated the country, President Gemayel was able to accomplish many achievements during his presidential mandate. One of his first achievements was to rebuild the State's institutions and to reorganize and resupply the Army in preparation for the struggle to recover sovereignty and provide security for Lebanon. The same efforts to liberate the country culminated in the Agreement on Security Arrangements of 17 May 1983, which was somewhat an affirmation of the Armistice Agreement of 1949 with Israel even though this agreement was never concluded because of the opposition of Syria and then Israel. Amin Gemayel called for and chaired national dialogue conferences in Geneva and Lausanne and succeeded in creating a national accord and the formation of a fully representative government. He rebuilt the Lebanese University and laid its modern foundation, introduced many economic reforms, and started to rebuild Beirut's central district. The war was still raging and Lebanon's neighbors, mainly Syria and Israel, expanded their influence in Lebanon. On the other hand, the Kataeb Party suffered a great loss with the death of its founder, Cheikh Pierre Gemayel in 1984. The Sabra and Shatila massacre was the slaughter of between 762 and 3,500 civilians, almost all Palestinians, by a Lebanese Christian militia in the Sabra and Shatila Palestinian refugee camps in Beirut, Lebanon from approximately 6:00 pm 16 September to 8:00 am 18 September 1982. The massacre was presented as retaliation for the assassination of the newly elected Lebanese president Bachir Gemayel, the leader of the Lebanese Kataeb Party. The Phalangist militia was led by the intelligence chief Elie Hobeika. Many of the victims were tortured before they were killed. Women were raped and some victims were skinned alive. Others had limbs chopped off with axes. In February 1983, the UN commission found that "Israeli authorities or forces were involved, directly or indirectly in the [Sabra and Shatila] massacres".

1989-2000 жылдар

1990 жылы Ливан соғысы аяқталды, бірақ Сирия күштері елдің барлық аймағында бақылауын сақтап алып, он бес жылдық оккупацияға жол ашты. Осы кезеңде президент Амин Джемайел Францияға жер аударылды, ал Катаб партиясы Сирияның ықпалына түсті. Ливандағы Сирия үстемдігіне қауіп тудыруы мүмкін барлық ұйымдасқан мекемелер жүйелі түрде басылды. Сирия гегемониясына қарсылық көрсеткен христиандық партиялар ең қатты жазаға ұшырады, олардың көшбасшылары жойылды, жер аударылды немесе түрмеге қамалды. Катаб партиясының рухы мүшелері мен жақтастары арасында күшті болып қалды. Бұл 1990-шы жылдардың соңында Катаб студенттері студенттік және интеллектуалдық қарсылыққа белсенді қатысқанда байқалды. 1992 жылдың 15 қыркүйегінде сағат 9:15-те Бутрос Хаванд Бейруттағы Катаб штаб-пәтеріне бағыт алғанда, үйінен 100 метрдей қашықтықта екі BMW және бір қызыл фургон оның қызыл Opel машинасын тоқтатып, жолын кесті. Шабуыл жасаған топта сегіз-он шамасында қарулы адам болды, олар оны машинасынан алып, фургонға күштеп отырғызды.

20002010 жыл

Ливан мен партияның қайта жаңғыруы: Амин Джемайел 2000 жылдың маусым айында Ливанға оралды және оны Бикфая көшелері мен алаңдарын толтырған көптеген адамдар күшті қарсы алды. Пьер Амин Джемайел Метн округінен депутат болып сайланды, бұл Катаеб партиясының қайта өркендеуінің белгісі болды. "Катаеб оппозициясы" құрылып, "Корнет Шахван коалициясы" аясында, содан кейін біріккен христиан-мұсылман оппозициясы үшін платформа құрған Бристоль жиыны арқылы қызметін бастады. Нәтижесінде, бұл 2005 жылдың ақпан айындағы Тәуелсіздік көтерілісіне және 2005 жылдың 14 наурызында Бейрут орталық көшелерін толтырған миллионнан астам ливандықтың Сирия күштерін шығаруды және егемендікті қалпына келтіруді талап етуіне әкелді. Катаеб партиясы кедр революциясына белсенді қатысты, ал депутат Пьер Джемайел Ливанның екінші тәуелсіздігіне жол ашқан осы көтерілістің қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Сирия әскерлері 2005 жылдың 26 сәуірінде Ливанды толығымен тастап кетті. Осы орайда, Катаеб партиясы қайта бірігіп, тарихи рөлін қайта алды. Пьер Амин Джемайел 2006 жылы партияны қайта біріктіруде маңызды рөл атқарды. Пьер Джемайел 2006 жылдың 21 қарашасында қаза тапты, ал 2007 жылы партияға тағы бір қайғы жұқты – депутат Антуан Ганем де қаза тапты. 2009 жылғы жалпы сайлауда Амин Джемайелдің басшылығымен партия парламентте 5 мандатқа ие болды.

2020 қазіргі уақытқа дейін

2020 жылы 4 тамызда Бейрут портында бірнеше жарылыс болғаннан кейін, қала бойынша қирандылар шашырағаннан соң, Катаэбтің бас хатшысы Назар Наджариан 2020 жылғы Бейрут жарылыстарында қаза тапты. Ол бас жарақатынан көз жұмды. 2020 жылдың 8 тамызында жерленді. Ливанның жалпы сайлауы кезінде 2022 жылдың 20 ақпанында «Ма минсауим» (ما منساوم) атты ұранмен кандидаттар жарияланды. Катаэб партиясының басшысы Сами Джемайел Катаэб партиясының «Хезболланың ықпалына бағынып, Мишель Аунды президент етіп сайлап, Ливанды айналасынан оқшаулаған жалғыз партия» екенін мәлімдеді. Сами Джемайел: «Біз, Катаэб партиясы ретінде, Хезболланың ықпалына бағыну, Ливанды айналасынан оқшаулау, Мишель Аунды президент етіп сайлау, Хезболлаға көпшілікті берген сайлау заңы, сондай-ақ салықтар, электр кемелері және теңіз порттары сияқты ойдан шығарылған бюджеттер мен квоталарға жалғыз өзіміз қарсы тұрдық». 2 сәуірде Самидің туысы Надим Джемайел шағын шара барысында сөз сөйлеп, өзінің кандидатурасын ұсынды. Сайлауда Катаэб партиясы Салим Саиққа (3477 дауыс), Надим Джемайелге (4425 дауыс), Сами Джемайелге (10466 дауыс) және Элиас Ханкашқа (6148 дауыс) 4 орын бөлді. Партияның жақын одақтасы Жан Талозиан да Надиммен бірге Бейрут I округінде 4043 дауыспен депутаттық мандатты жеңіп алды. Одан кейін күндері партияның 8 мыңдық қарулы күштері – Катаэб реттеуші күштері, оның одақтастары – Жолбарыстар, Аль-Танзим, Марада бригадасы, Кедрлер сақшылары, Ливан жастар қозғалысы, Тиус командасы және басқа да құрылымдар палестиналық жасақтарымен және үкіметке қарсы секулярлық Ливан Ұлттық қозғалысының одақтастарымен қақтығысқа түсті. Ливан азамат соғысы кезінде Ливанның солтүстігінен қолдау алған, негізінен христиандық қарулы топтар құрылды. Бұл топтар оңшыл, ұлтшыл және палестиналықтарға қарсы болды, олардың көпшілігі марониттерден тұрды. Ливан азамат соғысы кезінде Катаэб партиясы осы қарулы топтардың ең күштісі болды. Партия кейіннен 1977 жылы оңшыл Ливан күштері қарулы тобының құрылуына көмектесті, ол Ливан азамат соғысында маңызды рөл атқарды. 1982 жылдың қыркүйегінде Башир Джемайел Ұлттық Ассамблеяда Ливан президенті болып сайланды. Бір айдан соң Сирияның барлау қызметі ұйымдастырған деген күдікпен ол қастандыққа ұшырады, оның орнына ағасы Амин Джемайел келді. Башир радикалды көзқарастарымен еректелгендігі және Ливандағы барлық палестиналық босқындарды қууға тырысқан кезде Израильмен бейбіт келісімге келу мүмкіндігін қарастырғандығы айтылды. Ал Аминнің көзқарасы одан әлдеқайда орташа болды. 1982 жылдың 16 қыркүйегінде Эли Хобейка Сабра және Шатила босқындар лагерьлерінде 762 мен 3500 аралығындағы палестиналық босқындарды қырғынға ұшыратты, ал лагерьлердің шеткері Израиль қорғаныс күштерінің бақылауында болды. Пьер Джемайелдің 1984 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ізбасарлары Эли Карамэ мен Амин Джемайел Ливан армиясының іс-қимылдарына ықпал етуге күресті, мұсылман сарбаздары дезертирлік жасап, негізінен христиан офицерлеріне қарсы көтерілді. Катаэб партиясы құлдырауға бет бұрды және соғыстың қалған бөлігінде маңызды рөл атқармады.

In 2020, Kataeb Secretary General Nazar Najarian was killed in the 2020 Beirut explosions on 4 August 2020, after a series of explosions had occurred at the Port of Beirut, sending debris across the city. He suffered head trauma and succumbed to his injuries. He was buried on 8 August 2020. During the Lebanese general elections, candidates were announced on the 20 February 2022 under the campaign slogan Ma minsawim (ما منساوم ). Kataeb leader Samy Gemayel insisted that the Kataeb party was the only one that has "faced the fact of surrendering to Hezbollah's will, electing Michel Aoun as president and isolating Lebanon from its surroundings. Samy Gemayel emphasized:

text=We, as the Kataeb party, have alone faced surrender to Hezbollah's will, isolating Lebanon from its surroundings, electing Michel Aoun as president, the electoral law that gave the majority to Hezbollah, and quotas and fictitious budgets such as taxes, power ships, and seaports. On 2 April Nadim Gemayel, a cousin of Samy, promoted his candidacy in a speech during a small event. Kataeb secured 4 seats for Salim Sayegh (3,477 votes), Nadim Gemayel (4,425 votes), Sami Gemayel (10,466 votes), and Elias Hankash (6,148 votes). A close ally of the party, Jean Talozian, also managed to wain a seat with 4,043 votes in Beirut I with Nadim. In the following days, the 8,000 strong party militia, the Kataeb Regulatory Forces, together with its allies, the Tigers militia, Al Tanzim, Marada Brigade, Guardians of the Cedars, Lebanese Youth Movement, Tyous Team of Commandos and other formations, was heavily engaged in street fights against the Palestinian militias and their allies in the anti government secular Lebanese National Movement. During the Lebanese Civil War, many predominantly Christian militias were formed that gained support from the north of Lebanon. These militias were staunchly right wing, nationalist, and anti Palestinian with a majority of their members being Maronite. The Kataeb party was the most powerful of these militias at the time of the Lebanese Civil War. The party later went on to help found the right wing Lebanese Forces militia in 1977 which played a large role in the Lebanese Civil War. In September 1982, Bachir Gemayel was elected President of Lebanon by the National Assembly. He was assassinated less than a month later in an operation thought to have been arranged by Syrian intelligence and was succeeded by his brother, Amine Gemayel. Bachir was thought to have been radical in his approach and hinted at possible peace agreements with Israel while trying to expel all Palestinian refugees from Lebanon. In contrast, Amine was thought to have been much more moderate. On 16 September 1982, Elie Hobeika led the massacre of between 762 and 3,500 Palestinian refugees in the Sabra and Shatila refugee camps, while the periphery of the camps was under the control of the Israeli Defense Forces. After the death of Pierre Gemayel in 1984, his successors Elie Karamé and Amine Gemayel struggled to maintain influence over the actions of the Lebanese Army, which became virtually independent as Muslim recruits deserted and rebelled against the mostly Christian officer ranks. The Kataeb party began to decline, not playing a major role for the remainder of the war.

Кедр революциясы

2005 жылдың наурыз айында Рафик Хариринің қазасынан кейін Катаб партиясы Сириялық әскерлерге қарсы демонстрацияға қатысты, бұл "Кедр революциясы" деп белгілі болды. Ол "14 наурыз" альянсының мүшесі болды, оған "Болашақ қозғалысы", "Прогрессивті социалистік партия", "Ливандық күштер" және басқа да шағын партиялар кірді. Катаб партиясы 2005 жылғы маусымдағы сайлауда 4 орын жеңіп алды, оның 3-і Джемайел басшылығын (Пьер Джемайел, Соланж Джемайел және Антуан Ганем) білдірді, ал 1-і партияның ресми басшылығын көрсетті. 2005 жылы болған келісімнен кейін олар бір парламенттік фракция құрды. Бұл келісім Пьер Амин Джемайелдің ізгі ниет білдіруі ретінде ұсынылды, ол партия принциптеріне адал болмағандарға екінші мүмкіндік беру уақыты келді деп санады. Шындығында, бұл Пакрадуни мен оның жақтастарының партиядан мүмкіндігінше аз ұятпен кетуіне мүмкіндік берді, өйткені келісім шарттары бойынша екі жылдан кейін бүкіл саяси бюро отставкаға кететін болды. Осы келісім нәтижесінде Әмин партияға Жоғарғы Президент ретінде оралды, ал Пакрадуни Президент қызметінде қалды. Әминнің екінші ұлы Сами Джемайел сол кезде өзінің саяси көзқарастары мен жеке басын қалыптастырды, ол көзқарастары мен мінез-құлқы жағынан ағасы Баширге жақын болды. Ол Пакрадуниге және оның Сириямен байланыстарына қарсы болды, сондықтан бұл келісімді қолдамады. Бұл Самиді партиядан алшақтатты және оны "Лубнануна" ("Біздің Ливан") деп аталатын федерализмді зерттеу орталығын құруға итермеледі.

Синиора үкіметі

2005 жылдың шілдесінде партия Фуад Синиора үкіметіне қатысты, өнеркәсіп министрі Пьер Амин Джемайел оның құрамында болды. Пьер партияны қайта ұйымдастыру және дамытуда маңызды рөл атқарды. 2006 жылдың қарашасында оның қаза болуы партия үшін ауыр соққыға айналды. Оның қастандыққа ұшырауына Сирияның барлау қызметі мен "Фатех әл-Ислам" ұйымы кінәлі деп айыпталды. 14 наурыз альянсының күштерімен бірге партия Ливан үкіметін "Хезболлаға" қарсы қолдайды. 2007 жылдың қыркүйегінде тағы бір Катаеб депутаты, Антуан Ганем, көлік құралында болған жарылыстан қаза тапты. Пьер Джемайелдің мандатын 2007 жылдың тамызында өткізілген арнайы сайлауда Мишель Аунның Бас Бостандық қозғалысы ұтып алғандықтан, Солжан Джемайел партияның жалғыз депутаты болып қалды. 2007 жылы Сами Джемайел және оның көптеген "Лубнануна" серіктері Катаебке қайта қосылды, бұл партияның жаңа өркендеуіне ықпал етті.

2009 жылғы сайлау

2009 жылғы парламент сайлауында Катаеб партиясы 5 орын жеңіп алды. Олардың 1-і Метин қазасында, 1-і Бейрут-1 қазасында, 1-і Захледе, 1-і Алей қазасында және тағы бірі Триполи қазасында болды. Бейрут-1 және Захледегі жеңістері, сондай-ақ оппозиция тізімінің Метинде толық жеңіске жетуіне жол бермеуі, Иранның қолдауындағы Хезболланың одақтасы генерал Аунның FPM партиясына күрт соққы болды. Бірақ оппозиция тізімі 100% толық болмады, Джемайел отбасының үміткері үшін бір марониттік орынды әдейі бос қалдырды. Осы жеңістердің арқасында Сами Джемайел, Надим Джемайел (қаза тапқан президент Башир Джемайелдің ұлы), Эли Маруни, Фади Эль Хабер және Самер Сааде парламентке өтті. Премьер-министр Саад Хариридің алғашқы үкіметінде Катаеб партиясына әлеуметтік мәселелер министрлігі берілді.

14 наурыз және ажырасу

Қатаб пен 14 наурыз арасындағы келіспеушіліктер 2016 жылы Ливан күштерінің 8 наурыз коалициясының үміткері Мишель Аунды президенттікке қолдауымен күшейді. Қатаб 2016 жылдың маусым айында үкіметтен кетіп, осылайша 14 наурыз альянсынан да шықты.

Катаеб партиясы бүгінгі күні

2005 жылы Сирияның Ливанды басып алуы аяқталғаннан кейін Катаб партиясы жаңа буынға қайта тартылып, Ливандағы маңызды саяси күштердің бірі ретіндегі рөлін қайта жаңартты. Партия Ливан мен шетелде кең таралған желіге ие, сондықтан Катабтың қатысуынсыз ең ірі қала немесе кент табу мүмкін емес. Партияның белсенді парламенттік фракциясы бар және Бейрут, Метн, Захле, Алей және Солтүстік сияқты барлық маңызды христиандық сайлау округтерінде депутаттары сайланған. Катаб министрлері 14 наурыз коалициясы құрған үкіметтерде, әсіресе Өнеркәсіп, Әлеуметтік істер және Туризм министрліктерінде ерекше белсенділік танытты. Катаб партиясы Ливанның саяси жүйесінің шектеулерін объективті түрде бағалау қажеттігін талап етеді, бұл қажетті саяси тұрақтылықты, қауіпсіздікті және экономикалық өркендеуді қамтамасыз ету үшін маңызды. Ливан 1943 жылы тәуелсіздік алғаннан бергі саяси дағдарыстар келісімге келген және біртұтас жүйенің кемшіліктерін, сондай-ақ Ливан сияқты көпүрлі елдерге оның сәйкес келмейтінін көрсетті. 2009 жылғы парламент сайлауында партия мен оның одақтастарының жеңісімен Катаб «Тұрақтылық шарты» атты жан-жақты бағдарлама ұсынды. Партияның көзқарасы мынадай негізгі идеяларға негізделген: азаматтарға жақындау және негізгі құқықтар мен бостандықтарды кепілдік беру үшін өкілеттік беруді қабылдау, Ливанның мәдени алуантүрлілігін конструктивті басқару және Ливанның барлық аймақтарында дамуды қамтамасыз ету. Ливанды аймақтағы барлық қарулы қақтығыстардан қорғау үшін, Араб-Израиль қақтығысынан басқа, Ливанның ішкі істеріне сыртқы араласудан сақтау мақсатында Ливанның бейтараптығын жариялау. Ливандағы зайырлы мемлекетті сақтау және жеке тұлғаның бостандығын, оның құқықтары мен қадір-қасиетін қорғайтын құқықтық базасын толықтыру. «Хезболла», палестиналық қарулы жасақтары және басқа да исламист топтары сияқты ливандық және ливандық емес бірнеше топтардың әскери статусын тоқтату және олардың дереу қарусыздануын талап ету. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің барлық тиісті қаулыларын, әсіресе 1559 (2004), 1680 (2006), 1701 (2006) және 1757 (2007) қаулыларын толық қолдау. Палестина босқындарының Ливанға тұрақты қоныстануына жол бермеу, олардың отанына оралу құқығын сақтау. Ливан әкімшілігін реформалау және экономиканы жандандыру, өркендеуді қамтамасыз ету және эмиграцияны тоқтату үшін қазіргі заманғы экономикалық саясатты қабылдау. Партия палестиналық босқындардың аймақтық және ішкі салдарына қатты алаңдаушылық білдіреді. Катаб жақында парламент арқылы босқындардың адами емес жағдайын жақсартуға тырысқанымен, олардың Ливанға тұрақты қоныстануына күш салудың жасырын немесе біртіндеп жасалатын әрекеттеріне қатысты алаңдаушылықтарын сақтайды. 2018 жылдың 11 наурызында Катаб партиясы 131 тармақтық бағдарламасын жариялады, онда гомосексуализмді қылмыстық жазадан босату, өлім жазасын жою, цензура заңдарын алып тастау және парламентте 30% әйелдер квотасын енгізу сияқты прогрессивті құндылықтарды білдірді. Партияның бас хатшысы Назар Нажарян 2020 жылы Бейрут портындағы жарылыстарда қаза тапты.

Since the end of Syria's occupation of Lebanon in 2005, the Kataeb Party has been attracted once again to new generations and has regained its role as one of the major political actors in Lebanon. The Party has a large network in Lebanon and abroad and one cannot find a major city or town without a Kataeb presence. The Party has an active parliamentary group and has MPs elected in nearly all major Christian constituencies such as Beirut, Metn, Zahlé, Aley, and the North. Kataeb Ministers have been particularly active in governments led by the 14 March coalition, namely in the Ministries of Industry, Social Affairs, and Tourism. The Kataeb Party calls for an objective assessment of the Lebanese political system's limitations in order to guarantee the required political stability, security, and economic prosperity. The series of political crises that Lebanon witnessed since its first independence in 1943 highlighted the shortcomings of the consensual and unitary system and its inadequacy with pluralistic countries such as Lebanon. During the 2009 parliamentary elections that saw the victory of the Party and its allies, Kataeb presented a comprehensive program under the title of "Pact of Stability". The vision of the Party revolves around the following main ideas:

Adopting decentralization in order to be closer to the citizens and guarantee basic rights and freedoms, in order to manage constructively Lebanon's cultural pluralism and to ensure development in all parts of the Lebanese territory. Proclaiming the neutrality of Lebanon towards all armed conflicts in the region in order to protect Lebanon from external meddling in its affairs, except for the Arab Israeli conflict. Safeguarding the secular State in Lebanon and completing its legal framework to guarantee the freedom of the individual and the respect of his rights and integrity. Ending the military status of several Lebanese and non Lebanese groups such as Hezbollah, Palestinian armed militias, and other Islamist groups, and calling for their immediate disarmament. Committing to all relevant UN Security Council Resolutions, primarily 1559 (2004), 1680 (2006), 1701 (2006) and 1757 (2007). Rejecting any form of permanent settlement of Palestinian refugees in Lebanon at the expense of their right of return. Reforming the Lebanese Administration and adopting modern economic policies to stimulate the economy, ensure prosperity, and therefore stop emigration. The Party is strongly concerned about the presence of Palestinian refugees with their regional and domestic ramifications. Notwithstanding that the Kataeb has recently attempted to improve the inhumane living conditions of refugees through Parliament, it remains concerned about latent or gradual attempts to force their permanent settlement in Lebanon. On 11 March 2018, the Kataeb Party unveiled its 131 point platform, in which they expressed some progressive values such as decriminalizing homosexuality, abolishing capital punishment, removing censorship laws, and adopting a 30% female quota system in the parliament. The secretary general of the party, Nazar Najarian, was killed in the 2020 Port of Beirut explosions.

Сайлау нәтижесі

Сайлау жетекшісі Дауыс % Орындықтар Үкімет1947Пьер Джемайел1951Пьер Джемайел1953Пьер Джемайел1957Пьер Джемайел1960Пьер Джемайел1964Пьер Джемайел1968Пьер Джемайел1972Пьер Джемайел1992Георгес Сааде1996Георгес Сааде2000Муньер Эль Хадж2005Кәрим Пакрадуни1,56%2009Амин Джемайел Метн атынан2018Сэми Джемайел Метн атынан1,82%2022Сэми Джемайел Метн атынан1,86%Белгісіз

Жалпы және келтірілген дереккөздер

Денис Амуун, қазіргі Ливан тарихы: 2-том, 1943–1990, Fayard, Париж 2005. (француз тілінде). Рекс Брайнен, Ливандағы ПОҚ: Құтқарылу және аман қалу, Боулдер: Westview Press, 1990. Роберт Фиск, Pity the Nation: Ливан соғыста, Лондон: Оксфорд университетінің баспасы, (3-ші басылым, 2001). Мэтью С. Гордон, The Gemayels (өткен және қазіргі әлем көшбасшылары), Chelsea House Publishers, 1988. Майкл Машек, Мыртом үйі: Бейруттегі азамат соғысы кезеңіндегі бір аудан, L'Harmattan, 2018. Джонатан Рэндал, Ливан трагедиясы, Just World Books, 1983. Жан Саркис, Ливан соғысының тарихы, Presses Universitaires de France – PUF, Париж 1993. (француз тілінде). Фавваз Трабульси, қазіргі Ливан қақтығыстарындағы өзара байланысты сәйкестіктер мен ынтымақтастықтар, Тарих ғылымдарының докторы диссертациясы – 1993, Париж VIII университеті, 2007. (француз тілінде).