Камал Жумблат: Ливан саяхаты мен Прогрессивтік Социалистік Партияның негізін қалаушысы

Кіріспе

Ливандық саясаткер және жазушы; Прогрессивті социалистік партияның негізін қалаушы (1917–1977)

Камал Фуад Джумблат (كمال فؤاد جنبلاط; 6 желтоқсан 1917 – 16 наурыз 1977) – ливандық саясаткер, Прогрессивті социалистік партияның негізін қалаушы. Ливан азамат соғысы кезінде Ұлттық қозғалысты басқарды. 1977 жылы қаза болғанға дейін Палестина Азат ету Ұйымының маңызды одақтасы болды. Ол саяси, философиялық, әдеби, діни, медициналық, әлеуметтік және экономикалық тақырыптарға арналған 40-тан астам кітап жазды. 1972 жылдың қыркүйегінде Камал Джумблат Халықаралық Ленин атындағы бейбітшілік сыйлығын алды. Ол ливандық друздардың жетекшісі Уалид Джумблаттың әкесі және араб жазушысы және саясаткері Шакиб Арсланның күйеу баласы.

Ерте өмір және білім

Камал Жумблат 1917 жылғы 6 желтоқсанда Мохтара қаласында дүниеге келді. Ол қазіргі Сириядан шыққан, ливандық друздар қауымының дәстүрлі басшылары болған Жумблат әулетінде дүниеге келді. Оның әкесі Фуад Жумблат, ықпалды друз басшысы және Шоуф ауданының директоры, 1921 жылғы 6 тамызда шабуылда қаза тапты. Камал әкесі қаза болғанда небәрі төрт жаста еді. 1926 жылы Камал Жумблат Айнтурадағы Лазарь әкелер институтына қабылданды, онда 1928 жылы бастауыш білімін аяқтады. Ол 1936 жылы француз, араб тілдерін, ғылым мен әдебиетті оқығаннан кейін орта мектеп дипломын алды, ал 1937 жылы философия дипломын алды. Содан кейін Жумблат Францияда жоғары білім алуын жалғастырды, Сорбонна университетінің гуманитарлық факультетінде оқыды және психология мен азаматтық білім, сондай-ақ социология салаларында дипломдар алды. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Ливанға оралып, 1945 жылы Санкт-Джозеф университетінде заң білімін аяқтады.

Алғашқы саяси мансап

Камал Жумблат 1941-1942 жылдары Ливанда заңгер болып жұмыс істеді және Ливан үкіметінің ресми мемлекеттік заңгері болып тағайындалды. 1943 жылы жиырма алты жасында және Хикмат Жумблаттың күтпеген өлімінен кейін ол Жумблат әулетінің басшысы болды, осылайша Ливанның саяси аренасына енді. Арслан көбінесе друздардың мүддесін білдіру үшін таңдалып, Ливан саясатында ең ұзақ қызмет еткен министр болды және Ливан қорғаныс министрі ретінде 22 рет қызмет етті. 1943 жылдың қыркүйегінде Камал Жумблат алғаш рет Ливан тауының депутаты ретінде Ұлттық Ассамблеяға сайланды. Ол Эмиль Эдде басқарған Ұлттық блокқа қосылды, осылайша сол кездегі президент Бешара Эль-Хури басқарған Конституциялық блоктың билігіне қарсы шықты. Алайда 1943 жылдың 8 қарашасында ол Конституциялық блок талап еткен конституциялық түзетуге (Мандатқа қатысты баптарды жойған) қол қойды. 1946 жылдың 14 желтоқсанында ол алғаш рет Риад Аль-Сольх кабинетінде экономика министрі болып тағайындалды. Оның өкілеттігі 1946 жылдың 14 желтоқсанынан 1947 жылдың 7 маусымына дейін болды және ол Саади Аль-Мунланың орнын басты. ПСП – секуляризмді жақтаған және Ливан саясатының сектанттық сипатына ресми түрде қарсы шыққан социалистік партия. Іс жүзінде, ол Ливан қоғамының әртүрлі топтары, әсіресе друздар қауымы және әсіресе Жумблат әулеті тарапынан негізінен қолдау алды. 1949 жылы Жумблат саяси лидер Антоун Саадеге өлім жазасын орындауға қатысты қарсылық білдіріп, оның өліміне үкіметті жауапты деп есептеді. ПСП атынан Жумблат араб социалистік партияларының алғашқы съезін шақырды, ол 1951 жылдың мамырында Бейрутта өтті. 1952 жылғы сайлау алдында Жумблат 1951 жылдың 18 наурызында Ливан тауындағы Барук ауылында өткен митингте оппозициялық құтқару майданының сайлау тізімін құрғанын жариялады. Жумблаттың жақтастары мен Ливан қауіпсіздік күштері арасындағы қақтығыстар төрт адамның өліміне әкелді, олардың үшеуі ПСП жақтастары болды. Осы оқиғадан кейін ол өзінің танымал сөзін айтты: «Бүгін біздің партиямыз қанға шомылдырылды». Сол жылы ол үшінші рет Ливан тауының депутаты болып сайланды. Жумблат 1951 жылы өзі құрған «Аль-Анба» газетінде тұрақты мақалалар жариялады. Оның жазбаларында президент Бешара Эль-Хуриге қатысты сын жиі кездесетін. Ішкі істер министрі ретінде ол Коммунистік партияны (ЛКП) және Сирияның әлеуметтік-ұлттық партиясын (ССНП) заңдастырды. 1972 жылы Жумблатқа Кеңес Одағы Ленин атындағы бейбітшілік сыйлығы табысталды. Сол жылы ол сегізінші рет депутат болып сайланды. Келесі жылы ол Палестина революциясын қолдайтын Араб майданының Бас хатшысы болып сайланды. Ливандағы 1970-ші жылдар христиандық үстемдік еткен үкімет пен мұсылмандық және солшыл оппозициялық күштер арасындағы шиеленістің күшеюімен сипатталды, олар үкіметтік аппаратта жақсы өкілдік етуді және араб әлеміне Ливанның берік міндеттемесін талап етті. Бұл қақтығыс 1958 жылғы көтеріліске ұқсас діни және саяси бағыттар бойынша өтті. Оппозиция да, олардың негізінен христиандық қарсыластары да қарулы жасақтар құрды, ал қарулы қақтығыс қаупі үнемі артып отырды. Жумблат өзінің ПСП партиясын қарулы күшке айналдырып, оны Ливан ұлттық қозғалысының (ЛҰҚ) тірегі етіп, 12 солшыл партиялар мен қозғалыстардың коалициясын құрды. Ол сондай-ақ осы коалицияны басқарды. Оппозиция қатарында палестиналықтардың болуы 1958 жылғы қақтығысқа қарағанда жаңа құбылыс болды.

Kamal Jumblatt practiced law in Lebanon from 1941 to 1942 and was designated the Official State Lawyer for the Lebanese Government. In 1943, at the young age of twenty six years and following the unexpected death of Hikmat Joumblatt, he became the leader of the Jumblatt clan, bringing him into the Lebanese political scene. Arslan was often preferred to represent the Druze faction and the longest serving Minister in Lebanese politics and served 22 terms as the Lebanese Defense Minister. In September 1943 Kamal Jumblatt was elected to the National Assembly for the first time, as a deputy of Mount Lebanon. He joined the National Bloc led by Émile Eddé, thus opposing the rule of the Constitutional Bloc, headed by the then President, Bechara El Khoury. On 8 November 1943, however, he signed the constitutional amendment (which abolished the articles referring to the Mandate) demanded by the Constitutional Bloc. On 14 December 1946, he was appointed minister for the first time, for the portfolio of economy, in Riad Al Solh's cabinet. His term was from 14 December 1946 to 7 June 1947, and he replaced Saadi Al Munla. The PSP was a socialist party espousing secularism and officially opposed to the sectarian character of Lebanese politics. In practice, it has been led and largely supported since its foundation by various segments of Lebanese society, especially members of the Druze community, and the Jumblatt clan in particular. In 1949, Jumblatt firmly opposed the execution of political leader Antoun Saadeh and held the government responsible for his assassination. In the name of the PSP, Jumblatt called the first convention of the Arab Socialist Parties, was held in Beirut in May 1951. Prior to the 1952 elections, Jumblatt declared the formation of the opposition salvation front electoral list in a rally on 18 March 1951 in the village of Barouk, Mount Lebanon. Clashes between Jumblatt's supporters and Lebanese security forces led to the death of four, three of them were PSP supporters. After this incident he gave his famous speech:"Today, our party was baptized with blood". In the same year, he was reelected for the third time as Deputy of Mount Lebanon. Jumblatt regularly published articles in Al Anbaa, which was founded by him in 1951. His writings frequently contained criticisms against President Bechara El Khoury. As Interior Minister, he legalized the Communist Party (LCP) and the Syrian Social Nationalist Party (SSNP). In 1972, Jumblatt was awarded the Lenin Peace Prize by the Soviet Union. The same year, he was reelected Deputy for the eighth time. The following year, he was unanimously elected Secretary General of the Arab Front, a movement supportive of the Palestinian revolution. The 1970s in Lebanon were characterized by rapidly building tension between the Christian dominated government and Muslim and leftist opposition forces, demanding better representation in the government apparatus and a stronger Lebanese commitment to the Arab world. The conflict took place more or less along the same sectarian and political lines as the 1958 rebellion. Both the opposition and their mainly Christian opponents organized armed militias, and the risk of armed conflict increased steadily. Jumblatt had organized his own PSP into an armed force, and made it the backbone of the Lebanese National Movement (LNM), a coalition of 12 left wing parties and movements. He also headed this coalition. The Palestinian presence in the ranks of the opposition was a new development compared to the 1958 conflict.

Ливандық азаматтық соғыс

1975 жылдың сәуірінде палестиналық азаматтарды фалангістердің қырғынға ұшыратуы, одан кейін оларға жауап ретінде жасалған өлтірістер сериясы Бейрутте толыққанды соғысқа алып келді. 1975 жылдың тамызында Жумблатт Ливанның саяси жүйесін реформалау бағдарламасын жариялады, ал Ұлттық Ливан қозғалысы (ҰЛҚ) үкіметтің заңдылығына ашық наразылық білдірді. 1975 жылдың қазан айында жаңадан соғыс басталды және елдің барлық аймақтарына тез тарады: Ливан азаматтық соғысы басталды. 1975-1976 жылдар аралығында Жумблатт соғыстағы ливандық оппозицияның негізгі көшбасшысы болды және Палестина Азаттық Ұйымының (ПАҰ) көмегімен ҰЛҚ Ливанның шамамен 80 пайызын бақылауға алды. Олар әскери үстемдікке қол жеткізіп, азаматтық соғысты аяқтауға айналды. Жумблатт 1976 жылдың наурыз айында Хафез әл-Асадқа сапар жасады, сол кезде Сирияның ұстанымы ҰЛҚ-ның ұстанымына қарама-қарсы екені анық болды. Бұл екі саяси көшбасшы арасындағы саяси қарым-қатынастың үзілуіне әкелді. Сирия үкіметі христиандар басымдығының құлауынан және одан кейін Израильдің араласуынан қорқып, 1 маусымда елге әскери күш енгізіп, Израильдің аймақтағы ықпалын арттыруға тырысты. Алайда, бұл мәлімдеме дұрыс емес болып шықты, себебі 1978 жылы Израиль Ливанның оңтүстігін Сирияның солтүстік шекарасына жасауы мүмкін шабуылдардан қорғану үшін басып алды. 1976 жылы 40 мың сириялық әскер Ливанға еніп, ҰЛҚ-ның қолайлы жағдайын тез бұзды; соғыс тоқтатылды және ұрыстар азайды. Сол жылы Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өткен жалпы араб конференциясында Араб лигасының басшылығымен сириялық әскери бейбітшілік сақтау күштерінің болуын көздейтін келісімге қол қойылды. Азаматтық соғыс кезінде Жумблаттың ұлы Уалид Жумблатты христиандық радикалдар ұрлап алып, бұрынғы президент Камиль Шамунның араласуынан кейін босатты. Камал Жумблатт сол кезеңде қастандыққа ұшырады. Ол аман қалғанмен, оның қарындасы Линда 1976 жылы қарулы адамдардың пәтеріне басып кіруі салдарынан қаза тапты. 1948 жылдың 1 мамырында Жумблатт Женевада ханзада Шакиб Арсланның қызы Мей Арсланға үйленді. Ол "Мен Ливан үшін сөйлеймін" деген атпен естеліктерін жариялады.

In April 1975, a series of tit for tat killings culminating in a Phalangist massacre of Palestinian civilians, prompted full blown fighting in Beirut. In August 1975, Jumblatt declared a program for reform of the Lebanese political system, and the LNM openly challenged the government's legitimacy. In October 1975, a new round of fighting broke out, and quickly spread throughout the country: the Lebanese Civil War had begun. During the period between 1975 and 1976, Jumblatt acted as the main leader of the Lebanese opposition in the war, and with the aid of the PLO the LNM rapidly gained control over nearly 80% of Lebanon. They were on the verge of military decisiveness and putting the civil war into an end. Jumblatt paid a visit to Hafez al Assad in March 1976, during which it was made clear that the Syrian position is very contrary to the one of the LNM. This prompted an end of the political relationship between the two political leaders. The Syrian intervened militarily on the 1 of June 1976, since the Syrian government claimed fearing a collapse of the Christian dominated order and a subsequent Israeli invasion in order to aid the Christians and control the country, thus furthering Israel's influence in the region. However, this claim proved to be wrong for Israelis invaded Southern Lebanon in 1978 under the pretext of defending its northern borders from any possible Syrian aggression. Some 40,000 Syrian soldiers invaded Lebanon in 1976 and quickly smashed the LNM's favorable position; a truce was declared and the fighting subsided. During a pan Arabic conference in Riyadh, Saudi Arabia in the same year, an agreement was signed which included the presence of a Syrian military peace keeping force under the auspices of the Arab League. Jumblatt's son Walid Jumblatt was kidnapped by Christian militants during the civil war and released after the intervention of former president Camille Chamoun. Kamal Jumblatt was the target of an assassination attempt during the same period. Although he survived, his sister Linda was killed by a group of armed men who burst into their apartment in 1976. On 1 May 1948, Jumblatt married May Arslan, daughter of Prince Shakib Arslan (the Arslans being the other prominent Lebanese Druze family), in Geneva. He published his mémoires under the title I Speak for Lebanon.

Өлім

1977 жылы 16 наурызда Камал Джумблатты Шоуф тауларындағы Бааклин ауылының жанында аты белгісіз қарулы адамдар көлігінде атып өлтірді. Оның күзетшісі мен жүргізушісі де осы шабуылда қаза тапты. Оның ұлы Валид Жумблатт Ливанның басты друз көшбасшысы және ПСП төрағасы ретінде дереу оның орнына келді. 1977 жылы 1 мамырда ол ПСП төрағасы болып сайланды.

Камал Жумблаттың жүз жылдық мерейтойы (1917-2017)

Камал Жумбаллаттың туғанына 100 жыл толуына орай, Прогрессивті Социалистік партия басшылығы "Камал Жумбаллаттың 100 жылдығы" іс-шарасын іске қосты. Осы мерекелік шаралар барысында, ПСР төрағасы Уәлид Жумбаллаттың қолтаңбасы қойылған куәлікпен бірге Камал Жумбаллаттың кішкентай бюсті және Халықтық Азаттық Армиясының сары белгісі Ливанның түкпір-түкпіріндегі 22 000-нан астам ПСР, ҚАА және Ұлттық қозғалыстың жақтастары мен қарт жауынгерлеріне табыс етілді.