Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тістің тамырының ішкі қуысы
тістің анатомиялық тамыр каналында жасалатын стоматологиялық процедуралар
Hollow part of the root of a tooth
dental procedures performed on the anatomical root canal
Тамыр каналы – тістің тамырында табиғи түрде кездесетін анатомиялық кеңістік. Ол тістің короналық бөлігіндегі пульпалық камерадан, негізгі канал(дар)дан және тамыр каналдарын бір-бірімен немесе тамырдың бетімен байланыстыратын күрделі анатомиялық тармақтардан тұрады.
A root canal is the naturally occurring anatomic space within the root of a tooth. It consists of the pulp chamber (within the coronal part of the tooth), the main canal(s), and more intricate anatomical branches that may connect the root canals to each other or to the surface of the root.
Құрылымы
Әрбір тістің ортасында жүйке, қан тамырлары және байланыстырғыш тіндер сияқты жұмсақ тіндер орналасқан қуыс кеңістік бар. Бұл қуыс кеңістікте тістің тамырлық камерасы деп аталатын короналық бөлігінде салыстырмалы түрде кең орын тебіледі. Бұл каналдар тамырдың ортасынан өтеді, бұл графиттің қарындаш ішінде өтуіне ұқсас. Тамыр қан тамырлары арқылы қоректенсе, сезімдік жүйкелер сигналдарды миға жеткізеді. Тамырдың қайтымсыз зақымдануы болған жағдайда, тамыр каналдарының емделуі арқылы тістің ауруын басуға болады. Тамыр каналдарының анатомиясы тамырлық камерадан және тамыр каналдарынан тұрады. Екеуінде де тіс пульпасы бар. Кішкентай тармақтар, қосымша каналдар деп аталады, көбінесе тамырдың ұшында (апексте) кездеседі, бірақ тамырдың бойында кез келген жерде табылуы мүмкін. Бір тістегі тамыр каналдарының жалпы саны тіс тамырларының санына байланысты, бірден төртке, кейде бесеуге немесе одан да көп болуы мүмкін. Кейде бір тамырда бірнеше тамыр каналдары болады. Кейбір тістердің ішкі анатомиясы басқаларына қарағанда әртүрлі болуы мүмкін. Тамыр каналдарының ерекше пішіні, күрделі тармақтануы (әсіресе көлденең тармақтардың болуы) және көптеген тамыр каналдары тамыр каналдары емдеуінің сәтсіздігіне себеп болатын негізгі факторлар саналады. (Мысалы, егер екіншілік тамыр каналдары стоматологтың назарынан тыс қалса және тазаланбаса, жабылмаса, олар жұқпалы болып қалады, нәтижесінде тамыр каналдары емдеуі сәтсіз аяқталады).
At the center of every tooth is a hollow area that houses soft tissues, such as the nerve, blood vessels, and connective tissue. This hollow area contains a relatively wide space in the coronal portion of the tooth called the pulp chamber. These canals run through the center of the roots, similar to the way graphite runs through a pencil. The pulp receives nutrition through the blood vessels, and sensory nerves carry signals back to the brain. A tooth can be relieved from pain if there is irreversible damage to the pulp, via root canal treatment. Root canal anatomy consists of the pulp chamber and root canals. Both contain the dental pulp. The smaller branches, referred to as accessory canals, are most frequently found near the root end (apex), but may be encountered anywhere along the root length. The total number of root canals per tooth depends on the number of the tooth roots ranging from one to four, five or more in some cases. Sometimes there are more than one root canal per root. Some teeth have a more variable internal anatomy than others. An unusual root canal shape, complex branching (especially the existence of horizontal branches), and multiple root canals are considered as the main causes of root canal treatment failures. (e. g. If a secondary root canal goes unnoticed by the dentist and is not cleaned and sealed, it will remain infected, causing the root canal therapy to fail).
Тамыр арналары жүйесі
Тіс-тістің ішкі анатомиясының ерекшеліктері мен күрделілігі жан-жақты зерттелді. Мыңдаған тістерде көшірме жасау әдісін қолдана отырып, Уолтер Гесс 1917 жылы тіс тамырларының ішкі кеңістігі көбінесе орталық аймақтан (дөңгелек, сопақ немесе бейретсіз қима пішіндес тамыр арналары) және бүйірлік бөліктерден (қанаттар, анастомоздар және қосымша арналар) тұратын күрделі жүйе екенін анық көрсетті. Шындығында, бұл бүйірлік компонент салыстырмалы түрде үлкен көлемді құрай алады, бұл аспаптау процедурасының тазалау кезеңін қиындатады, себебі бұл аймақтарда тірі немесе некроздық целлюлозаның тіндік қалдықтары мен инфекциялық элементтерді толық жою қиынға түседі. Осылайша, тамыр арналарының тегіс, конустық пішіні көбінесе тым идеалистік болып келеді және тамыр арнасын аспаптаудың мүмкіндіктерін төмен бағалайды.
The specific features and complexity of the internal anatomy of the teeth have been thoroughly studied. Using a replica technique on thousands of teeth, Walter Hess made clear as early as 1917 that the internal space of dental roots is often a complex system composed of a central area (root canals with round, oval or irregular cross sectional shape) and lateral parts (fins, anastomoses and accessory canals). In fact, this lateral component may represent a relatively large volume, which challenges the cleaning phase of the instrumentation procedure in that tissue remnants of the vital or necrotic pulp as well as infectious elements are not easily removed in these areas. Thus, the image of root canals having a smooth, conical shape is generally too idealistic and underestimates the reach of root canal instrumentation.
Мазмұны
Тамыр арналарының ішіндегі кеңістік қатты қан тамырланған, бос байланыстырылған тіндермен толтырылады, бұл тіс пульпасы деп аталады. Тіс пульпасы – тістің дентин бөлігін құрайтын тіндік. Тіс пульпасы тіс ауызға шыққаннан кейін бір-екі жыл ішінде екінші тістердің (есейген тістердің) қалыптасуын аяқтауға көмектеседі. Тіс пульпасы сондай-ақ тіс құрылымын қоректендіреді және ылғалды сақтайды, бұл тісті серпімді, нашар сыныпқыш және қатты тағамды шайнағанда сынуға төзімді етеді. Бұдан өзге, тіс пульпасы жылу мен суықты сезіну функциясын қамтамасыз етеді.
The space inside the root canals is filled with a highly vascularized, loose connective tissue, called dental pulp. The dental pulp is the tissue of which the dentin portion of the tooth is composed. The dental pulp helps complete formation of the secondary teeth (adult teeth) one to two years after eruption into the mouth. The dental pulp also nourishes and hydrates the tooth structure, making the tooth more resilient, less brittle and less prone to fracture from chewing hard foods. Additionally, the dental pulp provides a hot and cold sensory function.
Түрлілігі
Тамыр каналдарының 50-70% овал тәрізді қимамен келеді. Сонымен қатар, бір тамыр екі каналды қамтығанда ("тамшы тәрізді" қималы каналдар) жиі кездеседі (мысалы, төменгі молярлардағы қосымша мезиалдық тамыр сияқты), мұндай ерекшеліктер классикалық рентген суреттерінде көзбен анықтау қиын болуы мүмкін. Жақындағы зерттеулер конус тәрізді компьютерлік томография (КТ) сканилеуі 23% жағдайда байқалмаған қосымша каналдарды анықтай алатынын көрсетті, бұл апикальді периодонтитке алып келуі мүмкін. Жоғарғы молярларда, әсіресе, пациенттердің шамамен жартысында жасырын қосымша каналдар болуы мүмкін.
Root canals presenting an oval cross section are found in 50–70% of root canals. In addition, canals with a "tear shaped" cross section are common when a single root contains two canals (as occurs, for example, with the additional mesial root seen with the lower molars), subtleties that can be more difficult to appreciate on classical radiographs. Recent studies have shown that use of cone down CT scans can detect accessory canals that would have been missed in 23% of cases, which can in turn lead to apical periodontitis. The upper molars, in particular, are predisposed to have an occult accessory canal in nearly half of patients.