Құрылысы жойылған ең ірі кескелең – Мегалания (Varanus priscus). Австралиядағы байырғы халықтар осы алып кескелеңмен кездесіп, жойылуына себеп болуы мүмкін. Палеонтологиялық жаңалықтар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ең ірі кескелтір түрі (жойылған)
Largest species of lizard (extinct)
Мегалания (Varanus priscus) – алып монитор кескелтірінің жойылған түрі. Австралияға алғашқы қоныстанған халық мегаланиямен кездесіп, оның жойылуына ықпал еткен болуы мүмкін. Бастапқыда мегалания "Мегалания" туысының жалғыз өкілі саналған, бірақ қазір ол Varanus туысының мүшесі деп есептеледі және басқа австралиялық монитор кескелтірлерімен тығыз байланысты.
Megalania (Varanus priscus) is an extinct species of giant monitor lizard, The first indigenous settlers of Australia might have encountered megalania, and been a factor in megalania's extinction. While originally megalania was considered to be the only member of the titular genus "Megalania", today it is considered a member of the genus Varanus, being closely related to other Australian monitor lizards.
Таксономия
Сэр Ричард Оуэн 1859 жылы мегаланияның алғашқы белгілі қалдықтарын – Британдық музей сатып алған, негізінен марсупиал сүйектерінің жиынтығындағы үш омыртқаны сипаттады. Бұл қалдықтар Австралияның шығысындағы Моретон шығанағының батысындағы Кондамин өзенінің саласынан жиналған. Оуэн бұл жаңа түрге "Megalania prisca" деген атау берді, яғни "ежелгі ұлы саяхатшы" деген мағынаны білдіреді. Атау "ұлы саурияның құрлықтағы өмір салтына сілтеме ретінде" таңдалды, ол тірі моніторлардың барлық түрін қамтиды. "Мегалания" және Варан тұқымдарының әйел және еркек сипаттамаларына сәйкес, түр атаулары да келіседі: prisca (әйел) және priscus (еркек). Мегалания Варан тұқымдастың құрамына кіреді, себебі оның морфологиясы кейбір Варан түрлерімен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Сондықтан, V. priscus-ты Вараннан бөліп қарау, соңғысын табиғи емес топқа айналдырады. Ральф Молнар 2004 жылы Varanus туысының барлық түрлері қазіргідегі субжанрларға бөлінсе де, V. priscus әлі де Varanus туысына жататынын атап өтті, өйткені бұл атау барлық австралиялық моніторлар үшін қолданылатын субжанр және туыс атауы болып табылады. Егер басқа австралиялық монітор түрлері де өздерінің жеке тұқымдарына жатқызылмаса, "Мегалания" жарамды тұқым атауы бола алмайды. Дегенмен, Молнар "мегалания" атауын Varanus priscus түрінің ғылыми емес, халықтық атауы ретінде қолдануға болатынын көрсетті. Соңғы толыққанды зерттеу нейрокраниалды ұқсастықтарға негізделген үлкен Комодо драконымен (Varanus komodoensis) бауырлас таксондық байланысты ұсынады, ал ең жақын австралиялық туысы – жолақты монітор (Varanus varius) болып табылады. Керісінше, перенти Гульд моніторымен және Аргус моніторымен тығыз байланысты деп есептеледі.
Sir Richard Owen described the first known remains of megalania in 1859, from three vertebrae amongst a collection of primarily marsupial bones purchased by the British Museum, collected from the bed of a tributary of the Condamine River, west of Moreton Bay in eastern Australia. The name "Megalania prisca" was coined in the paper by Owen to mean "ancient great roamer"; the name was chosen "in reference to the terrestrial nature of the great Saurian". which encompasses all living monitor lizards. As the genera "Megalania" and Varanus are respectively feminine and masculine in gender, the specific names agree: prisca (feminine) and priscus (masculine). Megalania is included within Varanus because its morphology suggests that it is more closely related to some species of Varanus than others, so excluding V. priscus from Varanus renders the latter genus an unnatural grouping. Ralph Molnar noted in 2004 that, even if every species of the genus Varanus were divided into groups currently designated as subgenera, V. priscus would still be classified in the genus Varanus, because this is the current subgenus name, as well as genus name, for all Australian monitors. Unless other Australian monitor species were each also classified their own exclusive genera, "Megalania" would not be a valid genus name. However, Molnar noted that "megalania" is suitable for use as a vernacular, rather than scientific name, for the species Varanus priscus. The most recent comprehensive study proposes a sister taxon relationship with the large Komodo dragon (Varanus komodoensis) based on neurocranial similarities, with the lace monitor (Varanus varius) as the closest living Australian relative. Conversely, the perentie is considered more closely related to Gould's monitor and the Argus monitor.
Өлшемі
Толық немесе толықтай дерлік қазба қаңқалардың жетіспеуі мегаланияның нақты өлшемдерін анықтауды қиындатты. 2002 жылы Стивен Вроу мегаланияның мөлшерін едәуір төмендетіп, ең үлкен ұзындығы және салмағы орташа есеппен және болатынын ұсынды, бұл кемшіліктері бар әдістерге негізделген бұрынғы ең үлкен ұзындығы туралы бағалауды асыра бағалау деп атады. Алайда, 2009 жылы Вроу басқа зерттеушілерге қосылып, бұл бағаны кем дегенде және дейін көтерді. Олар марсупиал арыстанының (Thylacoleo carnifex) өте ірі плейстоцендік сүтқоректілерді тіске басып өлтіргені белгілі, ал мегаланияның мұндай жағдайларға қатысы жоқ екенін атап өтті. Сонымен қатар, мегаланияның қазба қалдықтары T. carnifex-тің Австралия плейстоцендік шөгінділерінде кең таралғанмен салыстырғанда өте сирек кездеседі. 6 метрге дейін өскен және шамамен 40 000 жыл бұрын болған құрлықтық крокодилдердің Квинкана туысы да Австралия мегафаунасының тағы бір жоғарғы хищнигі ретінде белгіленді. Мегаланияның ең жақын туысы – Комодо басықшалары, Квинслендтен алынған қазбалық дәлелдер олардың Индонезиядағы қазіргі ареалдарына таралудан бұрын Австралияда дамығанын көрсетеді. Егер Австралияға адамдар келгенге дейін болған экожүйені қайта құруға тырысса, мегаланияның экологиялық өкілі ретінде Комодо басықшаларын континентке қайта енгізу ұсынылған. 2009 жылы жарияланған зерттеуде Вроудың бұрынғы өлшемдер бағалары мен 18 жақын туысқан кесіртке түрлерінің талдауы бойынша спринт жылдамдығы шамамен осы жылдамдық қазіргі тұщы су крокодилінің (Crocodylus johnstoni) жылдамдығымен салыстыруға болады. Мегаланияның қабықтары қазіргі туыстарының қабықтарына ұқсас болуы мүмкін, бал ұясы тәрізді микроқұрылымына ие және судың булануына төзімді әрі берік.
The lack of complete or nearly complete fossil skeletons has made it difficult to determine the exact dimensions of megalania. In 2002, Stephen Wroe considerably downsized megalania, suggesting a maximum length of and a weight of with averages of and , decrying the earlier maximum length estimate of as exaggerations based on flawed methods. In 2009, however Wroe joined other researchers in raising the estimate to at least and They note that the marsupial lion (Thylacoleo carnifex) has been implicated with the butchery of very large Pleistocene mammals, while megalania has not. In addition, they note that megalania fossils are extremely uncommon, in contrast to T. carnifex's wide distribution across Australian Pleistocene deposits. Quinkana, a genus of terrestrial crocodiles that grew up to 6 m and was present until around 40,000 years ago, has also been marked as another apex predator of Australian megafauna. Komodo dragons, megalania's closest relative, are known to have evolved in Australia before spreading to their current range in Indonesia, as fossil evidence from Queensland has implied. If one were to reconstruct the ecosystems that existed before the arrival of the humans on Australia, reintroducing Komodo dragons as an ecological proxy of megalania to the continent has been suggested. A study published in 2009 using Wroe's earlier size estimates and an analysis of 18 closely related lizard species estimated a sprinting speed of This speed is comparable to that of the extant freshwater crocodile (Crocodylus johnstoni). The scales of megalania would possibly be similar to those of their extant relatives, possessing a honeycomb microstructure and both durable and resilient to water evaporation.
Уыт
Комодо басы және Нил мониторы сияқты басқа варанидтермен қатар, мегалания Toxicofera деп аталатын топқа жатады, оған у шығаратын ауыз бездері бар барлық белгілі бауырытқылардың топтары, сондай-ақ олардың жақын уытты және уытсыз туыстары, оның ішінде Игуания, Ангиморфа және жыландар кіреді. Туысқан варанидтер жақ ішіндегі бездерде табылған күшті у қолданады. Бұл кесірткелердің уы гемотоксин болып табылады. У қанды ұюға қарсы әрекет етеді және олжаның жарасынан қан кетуін күшейтеді. Бұл құрбанның қан қысымын жылдам төмендетіп, жүйелік шокқа алып келеді. Ангиморфа тобының мүшесі болғандықтан, мегалания уытты болуы мүмкін, және егер солай болса, ол белгілі ең ірі уытты омыртқалы жануар болар еді.
Along with other varanid lizards, such as the Komodo dragon and the Nile monitor, megalania belongs to the proposed clade Toxicofera, which contains all known reptile clades possessing toxin secreting oral glands, as well as their close venomous and nonvenomous relatives, including Iguania, Anguimorpha, and snakes. Closely related varanids use a potent venom found in glands inside the jaw. The venom in these lizards have been shown to be a haemotoxin. The venom would act as an anticoagulant and would greatly increase the bleeding the prey received from its wounds. This would rapidly decrease the prey's blood pressure and lead to systemic shock. Being a member of Anguimorpha, megalania may have been venomous and if so, would be the largest venomous vertebrate known.
Құрып кету
Түрдің ең жас қалдықтары Кейінгі Плейстоценге жатады, ең жас қалдықтары – шамамен 50,000 жыл бұрын Квинслендтің шығыс-орталық аймағындағы Этна тауы ұлттық паркінен табылған үлкен остеодерма, бұл қалдықтар осы түрге жатуы мүмкін. Бір зерттеуде тоғыз жақын туысқан варанид кесірткелерінің морфологиясы зерттелді, содан кейін аллометриялық масштабта салыстырылып, V. priscus-пен шамаластырылды. Нәтижесінде, аяқ-қолдарының бұлшық еттері, дене күйі, бұлшық массасы және оның ықтимал құрамы жануардың сол кезде Австралияны мекендеген ертедегі адамдардан қашуға тырысқанда тиімсіз болар еді. Австралия мегафаунасының көптеген басқа түрлері де сол шамада жойылғанын ескерсек, бұл адамдардың жыртқыштығы немесе бәсекелестік нәтижесі болуы мүмкін, мегалания үшін де осы жағдай болжамдалады. Мегалания мен ертедегі аборигендер арасындағы қақтығыстар, әлдебір қорқынышты жаратылыстар туралы әңгімелерге бастау берген болуы мүмкін.
The youngest remains of the species date to the Late Pleistocene, with the youngest remains possibly referrable to the species being a large osteoderm dating to approximately 50,000 years ago from the Mount Etna Caves National Park in central eastern Queensland. A study examined the morphology of nine closely related extant varanid lizards and then allometrically scaled and compared them to V. priscus, found that the musculature of the limbs, posture, muscular mass, and possible muscular composition of the animal would most likely have been inefficient when attempting to outrun the early human settlers who colonised Australia during that time. Considering many other species of Australian megafauna went extinct around the same time, either due to human predation or being outcompeted by them, the same can be assumed for megalania. Confrontations between megalania and early Aboriginal Australians may have inspired tales of fearsome creatures such as the whowie.