Кіріспе
Эдвард С. Мейдің «Унспик» блогерінің псевдонимі – Барон Бодисси – фантастикалық романдар авторы Джек Вэнстің көптеген туындыларында кездесетін ойдан шығарылған кейіпкер. Роман ішінде ол беделді тұлға ретінде танымал, бірақ кейде оны қызықсынумен немесе күдікпен еске алады. «Жабайы ақын» Наварт сияқты, ол алғаш рет «Шайтан князьдері» циклында пайда болды, сондай-ақ көптеген байланыссыз әңгімелерде де айтылады. Наварттан өзгеше, Барон бұл романдарда жеке көрінбейді, бірақ оның монументалды, көп томдық еңбегі «Өмір» жиі цитаталанады. Одан алынған ең ұзын цитаталар, әртүрлі деңгейдегі мағыналық байланыспен, «Шайтан князьдері» романдарының әртүрлі тарауларына эпиграф ретінде енгізіледі. (Вэнс, әсіресе осы циклда, тараулардың тақырыптық материалы ретінде ойдан шығарылған жазбалардан, сұхбаттардан немесе сот транскрипттерінен маңызды үзінділерді пайдаланады.) Әйтпесе, Барон мен оның еңбектері әңгімелердегі кейіпкерлердің аузынан кездейсоқ айтылады немесе цитаталанады. «Өмір» туралы ойдан шығарылған (және әрдайым сынға толы) пікірлер «Қырғын машинасы» және «Жүз» кітаптарында да кездеседі, көбінесе оны мақтаншылдыққа, элитаризмге және әдемілікке құмарлыққа баптайды; бір рецензент оған сусын алудан бұрын Баронды өмірінің бір дюйміне дейін сабап тастауға ниетті екенін білдіреді. «Түнгі шам» атты түсіндірмесінде Вэнс, мүмкін, нақты айта келе, Баронның ұлы еңбегі «Өмір» он екі томнан тұратынын (алдыңғы романдар алты немесе он томды ұсынады) және оның мәні «философиялық энциклопедия» екенін хабарлайды. Сол үзіндіде Вэнс сонымен қатар Баронның өмірінің соңында «Теңдестірушілер ассамблеясы» тарапынан адамзаттан шеттетілгенін мәлімдейді. Барон Бодисситің жауабы қысқа болды: «Мәселе даулы». Күні бүгінге дейін Гаэяның ең білімді ойшылдары осы сөздің мағынасын зерделеп келеді. Бодисси көбінесе өзін жоғарыпарлы тілмен көрсетеді, бірақ оның көптеген нақылдары (іріктемесі төменде келтірілген) ақылға қонымды көрінеді, және ол кем дегенде кейде Вэнстің жеке пікірлерінің айтушысы ретінде танылуы мүмкін. Риверан планетасындағы Теңіз зерттеулері институтының гранты бойынша жұмыс істейтін, аса ынталы мәдени антрополог және этнолог Каликари Стоун, Барон Бодисси, Хейфорд Пирстің «Он үшінші Магистраль» (1989) романында, Джек Вэнс стилінде жазылған пастиш ретінде пайда болады. Ол кітаптың басты кейіпкерін қорлықтан құтқарады, бірақ оның үлкен таңғалысына, өзінің өміріне құн төлейді.
Unspiek, Baron Bodissey, is a fictional character referred to in many of the novels of speculative fiction author Jack Vance. Within those novels he has the status of an authority, but he is sometimes referred to with amusement or scepticism. Like the 'mad poet' Navarth, he first appeared in the Demon Princes sequence but also is alluded to in a number of other unrelated stories. Unlike Navarth, the Baron never appears in person in these novels, but his monumental, many volume work Life is frequently quoted. The lengthiest citations from it appear, with varying degrees of apparent relevance, as epigraphs to various chapters in the Demon Princes novels. (Vance characteristically makes use of substantial passages from imaginary writings, interviews or judicial transcripts as chapter heading material, especially in that series.) Otherwise, the Baron and his work are occasionally referred to in passing or quoted by characters in the tales. Fictional (and always negative) reviews of Life also appear in The Killing Machine and The Face, usually dismissing it as snobbish, elitist and pretentious; one reviewer expresses a desire to thrash the Baron within an inch of his life before buying him a drink. In a footnote in Night Lamp Vance informs us, perhaps definitively, that the Baron's great work Life consisted of twelve volumes (earlier novels suggest six or ten) and that it was in nature a ‘philosophical encyclopedia’. In the same passage Vance also asserts that towards the end of his life he ‘was excommunicated from the human race by the Assembly of Egalitarians. Baron Bodissey’s comment was succinct: "The point is moot". To this day the most erudite thinkers of the Gaean Reach ponder the significance of the remark’. Although Bodissey often expresses himself in pompous language, many of his dicta (a selection is given below) appear good sense, and it may be that he serves, at least occasionally, as a mouthpiece for Vance's personal opinions. An overly zealous cultural anthropologist and ethnologist named Kalikari Stone, Baron Bodissey, working on a grant from the Historical Institute of Naval Research on the planet Riverain, appears in Hayford Peirce's novel The Thirteenth Majestral (1989), a pastiche written in the manner of Jack Vance. He saves the book's protagonist from a dire end, although, to his dismayed surprise, at the cost of his own life.
Барон Бодиссидің даналығы
[Діни соғыстар] барлық соғыстардың ішінде ең жек көрінетін, себебі олар ешқандай нақты пайда үшін емес, тек бір сенімді екіншісіне таңу үшін жүргізіледі. (Өмір, I том; Бет-кей, 3-тарау) Жамандық жасаған адам өз ісінің салдарына ұшырайды. (Түстер кітабы, I том; Бет-кей, 6-тарау) "Мораль" – ең қиын және шатастыратын сөз. Бір ғана немесе жоғары мораль жоқ; олардың көптегені бар, әрқайсысы бір жүйедегі құрылымдардың ең жақсы қалай өзара әрекеттесетінін анықтайды. (Өмір, I том; Түстер кітабы, 3-тарау) Жер кең және оңай қолжетімді болғанда, жаңа құрлық немесе жаңа әлем ашылғанда, әртүрлі адамдарды тығыз байланыста ұстап тұру мүмкін емес. Олар жаңа жерлерге көшіп, ерекшеленеді, сонда тілдер өзгереді, киімдер мен әдет-ғұрыптар дамиды, эстетикалық символдар жаңа мағыналарға ие болады. (Өмірге кіріспеден, II том; Түстер кітабы, 11-тарау; осы тарауда Баронның "II томға кіріспесі" "атақты" деп сипатталған) Мен екі мыңнан астам планетаның туған жеріндегі тіршілік формаларын зерттедім. Мен конвергентті эволюцияның көптеген мысалдарын көрдім, бірақ дивергенцияның көбірек мысалдарын байқадым. (Өмір, II том; Жұлдыз патшасы, 2-тарау) Статистикалық ықтималдылықты трансценденттік және толыққанды күшпен шатастырмау керек. (Өмір, II том; Жұлдыз патшасы, 2-тарау) Нақтырақ және әмбебап терминнің болмауы себепті "интеллект" сөзін дұрыс емес қолдануға құмарлық туындайды, бірақ бұл сөзді тырнақшалармен қоршағанда ғана қабылдануы мүмкін, мысалы: менің жеке монографиям (осы шағын және толық емес серияның сегізінші томына қосымша ретінде қосылған). (Түстер кітабы, II том; Түстер кітабы, 18-тарау) Қоғам жетілген сайын, өмір сүру үшін күрес бірте-бірте өзгереді және басымдықтар ауысады, бұл тек ләззатты іздеу деп атауға болады. (Өмір, III том; Жұлдыз патшасы, 6-тарау) Лаксери мен жеңілдік – байлықтың құқығы. Бұл көзге байқалатын жай ғана мәлімдеме сияқты көрінеді, бірақ оның маңызы зор. Жақсы тыңдасаңыз, тереңнен, алыстан, қайғылы естіледі. (Өмір, III том; Бет-кей, 14-тарау) Білім келгенде поэзия кетеді. (Өмір, IV том; Қырып тастау машинасы, 10-тарау) [Барон Бодисси] демократия тек салыстырмалы түрде біртекті және тең құқылы адамдардан тұратын қоғамда ғана жұмыс істей алатынын көрсетті. Ол демократияға арналған ауданды сипаттады, онда екі жүз қасқыр және тоғыз жүз батпақ тышқандары тұрады. Аймақтық ережелер мен денсаулық сақтау заңдары күшіне енгеннен кейін қасқырлар ағаштарда тұрып, жаңғақ жеуге міндеттелді. (Араминта станциясы, 5-тарау) Қалалар көп жағынан тірі организмдер сияқты, уақыт өте келе ландшафтқа, ауа райына және тұрғындардың қажеттіліктеріне бейімделеді, сондықтан өзгеріске ұмтылыс өте аз. Осы ойлармен қатар, дәстүрдің күші де қаланың мінез-құлқына ұқсас әсер етеді; және, шындығында, қала неғұрлым ескі болса, оның өзгермеуге бейімділігі соғұрлым қатаң болады. (Орнақталған жерлер морфологиясы туралы ойлар, Өмір, XI том; Эцце және Ескі Жер, VIII тарау) Касталық айырмашылыққа негізделген қоғам құру үшін кемінде екі адам қажет және жеткілікті. (Трой, 1-тарау) Тек жеңілгендер ғана әділ ойынды талап етеді. (Түнгі шам, 2-тарау) Өлген соң ұйықта. (Эцце және Ескі Жер, III тарау)
The malefactor becomes the creature of his own deeds. (From Life, Volume I; The Face, Chapter 6)
"Morality", the most troublesome and confusing word of all. There is no single or supreme morality; there are many, each defining the mode by which a system of entities optimally interacts. (From Life, Volume I; The Book of Dreams, Chapter 3)
. when land is vast and easily available, as in the broaching of a new continent or a new world, nothing can keep different sorts of people in close contact. They migrate to new places and particularize, whereupon languages mutate, costumes and conventions elaborate, aesthetic symbols take on fresh meanings. (From the Introduction to Life, Volume II; The Book of Dreams, Chapter 11; in the same chapter the Baron's 'Introduction to Volume II' is described as 'famous')
I have examined the native life forms of over two thousand planets. I have noted many examples of convergent evolution, but many more of divergence. (From Life, Volume II; The Star King, Chapter 2)
We must not confuse statistical probability with some transcendental and utterly compelling force. (From Life, Volume II; The Star King, Chapter 2)
For the lack of a more precise and universal term the temptation to use the word "intelligence" incorrectly is well nigh irresistible, but can be countenanced only when the word is set off by quotes, Viz: my own monograph (which I include in the appendix to Volume Eight of this slight and by no means comprehensive series). (From Life, Volume II; The Book of Dreams, Chapter 18)
As a society matures, the struggle for survival imperceptibly graduates and changes emphasis, and becomes what can only be termed the quest for pleasure. (From Life, Volume III; The Star King, Chapter 6)
Luxury and privilege are the perquisites of wealth. This would appear a notably bland remark, but it is much larger than it seems. If one listens closely, he hears deep and far below the mournful chime of inevitability. (From Life, Volume III; The Face, Chapter 14)
When erudition comes in, poetry departs. (From Life, Volume IV; The Killing Machine, Chapter 10)
[Baron Bodissey] pointed out that democracy could only function in a relatively homogeneous society of equivalent individuals. He described a district dedicated to democracy where the citizenry consisted of two hundred wolves and nine hundred squirrels. When zoning ordinances and public health laws were put into effect, the wolves were obliged to live in trees and eat nuts. (Araminta Station, Chapter 5)
Towns behave in many respects like living organisms, which across time evolve and adapt so exactly to the landscape, the weather, and the requirements of the inhabitants that there is very little thrust for change. Parallel to these considerations the forces of tradition exert a like effect upon the character of the town; and indeed, the older the town, the more rigid its tendencies towards immutability. (From ‘Reflections upon the Morphology of Settled Places’, Life, Volume 11; Ecce and Old Earth, Chapter VIII)
To create a society based on caste distinction, a minimum of two individuals is both necessary and sufficient. (Throy, Chapter 1)
Only losers cry out for fair play. (Night Lamp, Chapter 2)
Sleep when you are dead. (Ecce and Old Earth, Chapter III)