Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Норманның романдарының әлемі
Setting of John Norman's novels
Гор ( /ɡɔr/) – философия профессоры Джон Ланге, Джон Норман атымен жазған, қылыш пен планета туралы романдар сериясының ойдан шығарылған әлемі. Бұл әлем алғаш рет 1966 жылы жарық көрген «Гор тарнсмені» романында сипатталған. Серия Эдгар Райс Берроуздың «Барсум» сериясы сияқты ғылыми-фантастикалық және приключенчестволық туындыларынан шабыттандырылған. Сондай-ақ, оған эротикалық және философиялық мазмұн да кіреді. «Гор» сериясы ер адамдардың әйелдерді зорлап алып, физикалық және сексуалдық жағынан қатыгездікпен ұрып-сапалауын, ал әйелдердің осы бағыну жағдайына үйреніп, оны ұнатуын жиі көрсетеді. «Ғылыми фантастика энциклопедиясы» бойынша Норманның «сексуалдық философиясы» «кеңінен жек көріледі», бірақ кітаптар Горейлік субмәдениеттің пайда болуына түрткі болды. Серия баспагерлер тарапынан әртүрлі атаулармен жарияланды, оның ішінде «Қарсы Жер хроникасы» (Ballantine Books), «Тарл Кэбот сағасы» (DAW Books), «Горейлік цикл» (Tandem Books), «Горейлік жылнамасы» (Masquerade Books), «Горейлік саға» (Open Road Media) және «Қарсы Жер сағасы» (DAW Books, Тарл Кэботтан басқа басты кейіпкері бар романдар үшін).
Gor ('/ɡ//ɔr/) is the fictional setting for a series of sword and planet novels written by philosophy professor John Lange, writing as John Norman. The setting was first described in the 1966 novel Tarnsman of Gor. The series is inspired by science fantasy pulp fiction works by Edgar Rice Burroughs, such as the Barsoom series. It also includes erotica and philosophical content. The Gor series repeatedly depicts men abducting and physically and sexually brutalizing women, who grow to enjoy their submissive state. According to The Encyclopedia of Science Fiction, Norman's "sexual philosophy" is "widely detested", but the books have inspired a Gorean subculture. The series has been variously referred to by publishers with several names, including The Chronicles of Counter Earth (Ballantine Books), The Saga of Tarl Cabot (DAW Books), Gorean Cycle (Tandem Books), Gorean Chronicles (Masquerade Books), Gorean Saga (Open Road Media) and The Counter Earth Saga (DAW Books, for novels with a protagonist other than Tarl Cabot).
Өмірбаян
Джон Норман "Полиграф" антологиясына берген сұхбатында Гор әлемінің жаратылуы және оған әсер еткен факторлар туралы кеңінен әңгімеледі. Жерге қарсы әлем, немесе Антихтон – грек космологиясынан алынған ұғым. Мұндай әлем туралы болжамдар өте ерте заманнан бері қолданылып келеді. Гореялық серияның негізгі қағидасы – дінбасы патшалар деп аталатын, біздің қола дәуіріндегідей технология деңгейіне қарағанда әлдеқайда жоғары технологияға ие болған шетелдіктердің болуы. Менің жұмысыма ең көп әсер еткен үш тұлға – Гомер, Фрейд және Ницше деп ойлаймын. Бірақ қызығы, бұл әсердің айқындығына қарамастан, сыншылар мен зерттеушілердің көбі оған назар аударған жоқ. Сол сұхбатта ол: "Ғылыми фантастика жазудың бір қызығы – жаңа өмір формаларын жасау және оларды сипаттау" деді.
In an interview with the speculative fiction anthology Polygraff, John Norman spoke at length about the creation of the Gor universe and his influences. The Counter Earth, or Antichthon, is from Greek cosmology. Speculation on such a world, you see, is ancient. One of the premises of the Gorean series is that a race of aliens, whom we might speak of as the Priest Kings, have a technology at their disposal compared to which ours would be something like that in the Bronze Age. I think, pretty clearly, the three major influences on my work are Homer, Freud, and Nietzsche. Interestingly, however obvious this influence might be, few, if any, critics, commentators, or such, have called attention to it. In the same interview, he said "one of the pleasures of writing science fiction is the development of, and characterization of, alien life forms".
Орнату
Гора – Күн жүйесіндегі адамдарға жарамды планета ретінде сипатталады, ол Жермен бірдей орбитаны бөліседі, бірақ Жерге қарама-қарсы орналасқандықтан, Күн оны әрдайым жасырады, сондықтан Жерден тікелей байқау мүмкін емес. Гораның флорасы, фаунасы және салты-дәстүрлері егжей-тегжейлі сипатталған. Норман өз планетасын римдік, грек, үндістер, викингтер, эскимостар және басқа да мәдениеттердің үлгілерімен толтырады. Роман бойынша, бұл әртүрлі топтар Ғордың иелері – Діни Патшалардың (жәндік сияқты сыртқы түрі бар ғарыштан келген түр) арқасында ғарыш кемелерімен Жерден әкелінген иммигранттар болып табылады. Горалық адамдарға архитектура, ауыл шаруашылығы және медицина (соның ішінде ұзақ өмір сүру) салаларындағы жетістіктерге рұқсат беріледі, бірақ Діни Патшалардың технологияға қатысты шектеулеріне байланысты көлік, байланыс және қару-жарақ салаларында (шамамен классикалық Жерорта теңізі өркениетінің деңгейінде) қалып қоюға мәжбүр болады. Көліктің ең жетілген түрі – тарнсмендер деп аталатын шеберлердің үлкен жыртқыш құстарға (тарндарға) мінуі. Технологияның шектелуі Діни Патшалардың және Горадағы басқа да жергілікті және иммигранттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жасалған, әйтпесе адамдардың агрессивті мінезінен олар зиян көруі мүмкін. Гор планетасының гравитациясы Жерге қарағанда төмен (бұл қалаларда әуе көпірлерімен байланыстырылған үлкен ұшатын жаратылыстар мен биік мұнаралардың болуына мүмкіндік береді), ал Діни Патшалардың технологиясы болмаса, гравитация одан да төмен болар еді. Гордың белгілі географиясы негізінен солтүстіктегі Арктикадан экваторға қарай созылатын континенттің батыс жағалауынан тұрады, батысында Тасса мұхиты, ал шығысында Вольтай таулары көптеген ендіктерде шекара құрайды. Мұхитта жағалау аралдары да бар, ал Вольтайдың шығысында салыстырмалы түрде сирек қоныстанған жазықтар орналасқан. "Гор" сөзі өзі горалық тілде – "солтүстік өркениетті қалалардың" (көп жағынан ежелгі грек-рим қала-мемлекеттеріне ұқсайтын) туған тілінде "үй тасы" деген мағынаны білдіреді және көптеген аймақтарда кең таралған лингва франка болып табылады.
Gor is described as a habitable planet in the Solar System that shares the same orbit as Earth, but it is linearly opposed to Earth and consequently always hidden by the Sun, making direct observation of it from Earth impossible. The flora, fauna and customs of Gor are intricately detailed. Norman populates his planet with the equivalents of Roman, Greek, Native American, Viking, Inuit and other cultures. In the novels, these various population groups are transplants from Earth brought there by spacecraft through the behind the scenes rulers of Gor, the Priest Kings, an extraterrestrial species of insectoid appearance. The Gorean humans are permitted advanced architectural, agricultural and medical skills (including life extension), but are forced to remain primitive in the fields of transportation, communication and weaponry (at approximately the level of Classical Mediterranean civilization) due to restrictions on technology imposed by the Priest Kings. The most advanced form of transportation is the riding of large predatory birds called tarns by masterful men known as tarnsmen. The limitation of technology is imposed to ensure the safety of both the Priest Kings and the other indigenous and transplanted beings on Gor, who would otherwise possibly come to harm due to the humans' belligerent tendencies. The planet Gor has lower gravity than the Earth (which allows for the existence of large flying creatures and tall towers connected by aerial bridges in the cities) and would have an even lower gravity if not for the technology of the Priest Kings. The known geography of Gor consists mainly of the western seaboard of a continent that runs from the Arctic in the north to south of the equator, with the Thassa ocean to the west, and the Voltai mountain range forming an eastern boundary at many latitudes. There are also offshore islands in the ocean and some relatively sparsely settled plains to the east of the Voltai. The word "Gor" itself means "home stone" in the Gorean language, the native language of the "northern civilized cities of known Gor" (which resemble ancient Greco Roman city states in many respects), and a widely spoken lingua franca in many other areas.
Сюжет желілері
Романның көпшілігі – әрекет пен сексуалдық оқиғалардан тұрады, көптеген әскери қақтығыстар тарихи оқиғалардан, мысалы, ежелгі Грекияның трирема шайқастары мен ортағасырлық Еуропаның қамалдарына жасалған шабуылдар сияқты, еркін алынған. Ар, белгілі Гордағы ең ірі қала, ежелгі Рим қаласына ұқсас, ал оның құрлықтағы империясына Кос аралының теңіз күші қарсы тұрады. Серия – планеталық романтика мен «қылыш пен планета» жанрларының үйлесімі. Бірінші кітап, «Гордың Тарнсманы», Эдгар Райс Берроуздың «Барсум» сериясының бірінші кітабындағы көріністерді еске түсіретін сахналармен басталады; екеуінде де басты кейіпкер басқа әлемге көшірілгеннен кейін өз оқиғаларын айтады. Бұл параллельдер алғашқы бірнеше кітаптан кейін аяқталады, содан кейін кітаптардың оқиғалары Воск өзені аймағын бақылау үшін Ар қаласы мен Кос аралы арасындағы күресті, сондай-ақ Гор мен Жерді бақылау үшін адам емес Діни патшалар мен Курий (басқа ғарыштан келген нәсіл) арасындағы күресті қамтитын шала оқиғалық желі бойынша құрыла бастайды. Кітаптардың көп бөлігі британдық профессор Тарл Кэботтың, шебер қылышкердің, Діни патшалар, Курий және адамдарға қатысты оқиғаларын баяндауынан тұрады. 7, 11, 19, 22, 26, 27, 31, 34-кітаптар мен 32-кітаптың бір бөлігі құлдарға айналдырылған Жер бетіндегі әйелдердің баяндауымен жазылған. 14, 15 және 16-шы кітаптарды Джейсон Маршалл деп аталатын ер адам баяндайды. 28-ші кітапты белгісіз Курий баяндайды, бірақ онда Тарл Кэбот та бар. 30-шы кітап пен 32-ші кітаптың бір бөлігін үш горейлік адам баяндайды: теңізші, хатшы және саудагер/құл сатушы. Серияда саналы шетелдік нәсілдердің бірнешеуі кездеседі. Кітаптар үшін ең маңыздысы – жәндік тәрізді Діни патшалар және үлкен, өткір тырнақты, жыртқыш Курийлер, екеуі де басқа жұлдыз жүйелерінен келген ғарыш саяхатшылары. Діни патшалар Горды мүддесін білмейтін қамқоршылар ретінде басқарады, олар белгілі бір технологиялық шектеулерді сақтағанша адамдарды өз істеріне қалдырады. Курий – агрессивті, жаулап алуға бейім, жоғары технологиялық (бірақ Діни патшалардың технологиясынан кем) нәсіл, олар Горды да, Жерді де отарлауды қалайды. Діни патшалардың билігі үшінші кітапта сипатталған «Ұя соғысынан» кейін әлсірейді, ал Діни патшалар мен Курий өздерінің адам агенттері мен тыңшылары арқылы бір-бірімен күреседі. Серияның алғашқы кітаптары сюжетке негізделген ғарыш операсынан тұрды, бірақ кейінгі кітаптары көбірек философиялық және сексуалдық мазмұнға ие болды. Көптеген қосалқы сюжеттер бірнеше кітапқа созылады және кейінгі кітаптардағы негізгі сюжетке байланысты. Кейбір сюжеттер бірінші кітаптан басталады, бірақ көбі алғашқы 10 кітапта дамиды.
Most of the novels in the series are action and sexual adventures, with many of the military engagements borrowing liberally from historic ones, such as the trireme battles of ancient Greece and the castle sieges of medieval Europe. Ar, the largest city in known Gor, has resemblances to the ancient city of Rome, and its land empire is opposed by the sea power of the island of Cos. The series is an overlapping of planetary romance and sword and planet. The first book, Tarnsman of Gor, opens with scenes reminiscent of scenes in the first book of the Barsoom series by Edgar Rice Burroughs; both feature the protagonist narrating his adventures after being transported to another world. These parallels end after the first few books, when the stories of the books begin to be structured along a loose story arc involving the struggles of the city state of Ar and the island of Cos to control the Vosk river area, as well as the struggles at a higher level between the non human Priest Kings and the Kurii (another alien race) to control Gor and Earth. Most of the books are narrated by transplanted British professor Tarl Cabot, master swordsman, as he engages in adventures involving Priest Kings, Kurii, and humans. Books 7, 11, 19, 22, 26, 27, 31, 34 and parts of 32 are narrated by abducted Earth women who are made into slaves. Books 14, 15, and 16 are narrated by male abductee Jason Marshall. Book 28 is narrated by an unknown Kur, but features Tarl Cabot. Book 30 and parts of 32 are narrated by three Gorean men: a mariner, a scribe and a merchant/slaver. The series features several sentient alien races. The most important to the books are the insectoid Priest Kings and the huge, sharp clawed, predatory Kurii, both spacefarers from foreign star systems. The Priest Kings rule Gor as disinterested custodians, leaving humans to their own affairs as long as they abide by certain restrictions on technology. The Kurii are an aggressive, invasive race with advanced technology (but less so than that of the Priest Kings) who wish to colonize both Gor and Earth. The power of the Priest Kings is diminished after the "Nest War" described in the third book and the Priest Kings and Kurii struggle against each other via their respective human agents and spies. Early entries in the series were plot driven space opera adventures, but later entries grew more philosophical and sexual. Many subplots run the course of several books and tie back to the main plot in later books. Some of these plots begin in the first book, but most are underway in the first 10 books.
Бейімделулер
Екі фильм түсірілді, 1987 жылы "Гор" және 1989 жылы "Гордың заңсыздығы" (сонымен қатар "Заңсыз" деп те аталады). Джон Норманның туындыларымен тікелей байланысы болмаса да, "Минерваның қоршауы" – Горе философиясында талқыланған көптеген элементтер мен идеяларды қамтитын жапон анимациялық сериалы. 1990 жылдардың ортасында Vision Entertainment компаниясы "Гор" сериясының ресми графикалық романға бейімделуін шығаруға тырысты. Жоба қаржылық қиындықтар мен суреттердің сипаты салдарынан сәтсіз аяқталды, себебі олар баспахана орналасқан Канада заңдарын бұзды. 2005 жылы Second Life платформасында "Gor Sim" пайда болды, онда пайдаланушылар романдардағы кейіпкерлердің рөлін ойнайды. Онда кейіпкерлер орта ғасырлық жағдайларда, соғыстарда және жыныстық қатынастарда әрекеттеседі. "Гор" романдары онлайн-желіде тегін қолжетімді, мысалы, "Гордың үй өсімдіктері" және "Гордың гей, әшекейленген, нацистік мотоциклшілері" сияқты әзіл-қалжыңдарға шабыттандырды.
Two films have been made, Gor in 1987 and Outlaw of Gor in 1989 (also known as Outlaw). While not officially connected to John Norman's work, Fencer of Minerva is a Japanese animated series containing many of the elements and ideas discussed in Gorean philosophy. During the mid 1990s, an attempt was made to publish an authorized graphic novel adaptation of the Gor series under Vision Entertainment. The project collapsed under a combination of financial issues and the nature of the imagery, which violated Canadian law, where the printer was located. A Gor sim was established on Second Life in 2005, where users roleplay as characters based on the novels. In it, characters interact in standard Middle Age scenarios, combat, and sexual situations. The Gor novels have inspired short fan fiction parodies freely available online, including "Houseplants of Gor" and "Gay, Bejeweled, Nazi Bikers of Gor".
Қабылдау
Гор романдары үстемдік құратын ерлер мен бағынышты әйелдер арасындағы қарым-қатынастарға ден қойғаны үшін сынға ұшырады, олардың көпшілігі құлдықта болады. «Фантастика энциклопедиясы» алғашқы бірнеше кітапты Эдгар Райс Берроуз стиліндегі «қанағаттанарлық тәжірибелер» деп атады, ал «кейінгі томдар әйелдерді діни жоралармен қорлауды қамтитын, өте сексистік, садомазохистік порнографияға айналып, осының салдарынан көптеген адамдардың наразылығын тудырды». Ғылыми-фантастикалық және фантастикалық автор Майкл Муркок Гор романдарын кітап дүкендерінің ең жоғары жақтарына қоюды ұсынды, «Мен цензураға қарсымын, бірақ әйелдерді қарапайым нысан ретінде көрсетуге және әйелдердің ұрылғанын ұнатуы мүмкін екенін ұсынатын нәрсені шектеу стратегияларын қолдаймын».
The Gor novels have been criticized for their focus on relationships between dominant men and submissive women, the latter often in positions of slavery. The Encyclopedia of Fantasy has stated that the first several books are "passable exercises" of Edgar Rice Burroughs style fiction while "later volumes degenerate into extremely sexist, sadomasochistic pornography involving the ritual humiliation of women, and as a result have caused widespread offence". Science fiction/fantasy author Michael Moorcock has suggested that the Gor novels should be placed on the top shelves of bookstores, saying, "I’m not for censorship but I am for strategies which marginalize stuff that works to objectify women and suggests women enjoy being beaten."
Субкультура
Сериалға негізделген жанкүйерлер қауымы қалыптасты. Гореан субмәдениеті Норманның қатысуына тәуелсіз дамыды, әсіресе баспаханалар романның жаңа қағаздық басылымдарын шығаруды тоқтатқаннан кейін, жанкүйерлер желісі ретінде пайда болды. Жанкүйерлердің айтуынша, феминистік айналымдардың қарсылығы мен қысымы салдарынан Гор кітаптары 1980 жылдардың соңында басылымнан шықты (кейін 2001 жылдан 2016 жылға дейін саудалық қағаз және электрондық кітаптар романдары жарық көрді). Оның біртұтас жақтастары жоқ, бірақ түрлі көзқарастар мен тәжірибелерді қамтиды. Гореан субмәдениеті романдарда бейнеленген жыныстық қатынастардағы бастық пен құл динамикасына және әйелдердің бағынуының түрлеріне ерекше назар аударады. Сондықтан, олар Гордағы барлық әйелдердің 5% -ынан кемін құраса да, әйел құлын (көбінесе каджира деп аталады) оқыту және ұстау Гореан субмәдениетінің орталық бөлігі болып табылады. Құлдарды формалды оқыту, құлдардың лауазымдары мен бұйрықтары, сондай-ақ құл киімдері мен әсемдеулері Гореан субмәдениетінің маңызды бөлігін құрайды. Өмір салтын ұстанатындар, Гореан мәдениетінің элементтерін және гендерлік рөлдерді күнделікті өміріне енгізеді, ал осы көзқарасты ұстанған Kaotians тобының кейбір жақтастары мәжбүрлі секталарды басқарғаны үшін сотталды. Өмір салтын ұстанатындарға қарамастан, рөлдік ойыншылар – нақты өмірдегі жыныстық рөлдік ойынға қатысатындар (БДСМ практикасымен айналысады немесе айналыспайды) және онлайн рөлдік ойыншылар (әсіресе Second Life-та) Гореан философиясы мен идеалдарына міндетті түрде берілмейді. 1990 жылдардан бастап Гореан субмәдениеті көптеген жасөспірім жігіттерге чат-бөлмелерде рөлдік ойын арқылы тартымды болды. Жасы мен тәжірибесін жасырған жасөспірім Гореандар анонимдік арқасында көптеген үйленген және орта жастағы әйелдерді рөлдік ойында каджира ретінде қызықтыра алды. Дегенмен, ғалымдар Second Life және Internet Relay Chat сияқты медиадағы Гореан субмәдениеті топтарының онлайн рөлдік ойындардың және тіпті MMORPG жанрының дамуына әсер еткенін талқылады. Норманның ғылыми-фантастикалық емес секс-нұсқауы "Қиялға толы секс" оқшауланған сахналарда ойналатын әртүрлі фантастикалық сценарийлерді ұсынады. Ол сондай-ақ, қамшымен соғу және басқа да физикалық жазалардың орнына, қол шапалақтаудың дыбысын қолдануды ұсынады. Патрик Калифия Норманның тоқтап қалмайтын БДСМ құлдығы мен физикалық жазалардың психологиялық және физикалық зиянын сынағанын айтады. Алайда, Норманның мұндай көзқарастары Гореан канонының бөлігі емес және Гореан практикасының БДСМ-мен қарым-қатынасы, Тотальдік күш алмасуы сияқты аспектілерге назар аудара отырып, және қоғамның әртүрлі табиғатымен күрделіленеді. BDSM жазушысы Майкл Макай, Гореандық көркем әдебиет бүгінгі таңда қалыптасқан BDSM протоколдары мен қағидаларын қалыптастыруға немесе танымал етуге жауапты болуы мүмкін деп санайды.
A fandom has developed based on the series. Gorean subculture developed independently of Norman's involvement, particularly starting as a fan network after the publishing houses ceased printing new paperback editions of the novels. Fans allege that due to the controversy and pressure from feminist circles, the Gor books went out of print in the late 1980s (trade paperback and e book sequel novels were subsequently published from 2001 to 2016). It does not have a uniform following but encompasses different groups of varying views and practices. The Gorean subculture particularly focuses on the master and slave dynamic in sexual relationships and associated forms of female submission as portrayed in the novels. Therefore, although they are estimated to comprise less than 5% of the total female population on Gor, training and keeping a female slave (often known as a kajira) is central to Gorean subculture. Formal slave training, slave positions, and commands, as well as slave attire and beautification, are practices central to the Gorean subculture. Literalists, otherwise known as lifestylers, incorporate elements from the Gorean culture and gender roles in their daily lives and some followers of an unofficial splinter group known as Kaotians who adhered to this approach were prosecuted for leading coercive sex cults. As opposed to literalists, the role players, divided into real life sexual roleplayers (engaged or not engaged in BDSM practices) and online role playing gamers (present particularly in Second Life) are not necessarily committed to Gorean philosophy and ideals. Starting from the 1990s, the Gorean subculture has become attractive to a number of male teenagers through role playing in chat rooms. The teenage role playing Goreans who concealed many of their personal aspects such as age or lack of experience, thanks to anonymity, managed to appeal to a considerable number of married and middle aged women as kajirae in role playing contexts. Nevertheless, scholars have discussed the way that Gorean subculture groups on media such as Second Life and Internet Relay Chat have influenced the development of online role playing and even the MMORPG genre. Norman's non fictional sex manual Imaginative Sex presents a series of elaborate fantasy scenarios to be acted out in isolated scenes. He also recommends the use of symbolic substitutes, such as the sound of claps as a substitute for whippings and other physical punishments. Patrick Califia asserts that Norman was critical of the psychological and physical harm that non stop BDSM slavery and corporal punishment might inflict. However, such views of Norman are not part of the Gorean canon and debate on Gorean practices' relationship to BDSM, focusing on aspects such as Total Power Exchange and further complicated by the community's diverse nature, continue. BDSM writer Michael Makai nevertheless asserts that Gorean fiction may be found responsible for shaping or otherwise popularizing many of today's established BDSM protocols and tenets.