Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық аэроғарыш инженері (1905–1964)
Austrian aerospace engineer (1905–1964)
Эуген Зенгер (22 қыркүйек 1905 – 10 ақпан 1964) – австриялық аэроғарыш инженері, көтеру корпусы және қанатты қозғалтқыш технологияларын дамытуға қосқан үлесімен ең белгілі.
Eugen Sänger (22 September 1905 – 10 February 1964) was an Austrian aerospace engineer best known for his contributions to lifting body and ramjet technology.
Ерте мансап
Сэнгер Богемиядағы Комотау маңындағы бұрынғы кен қалашығы Пресницте (Пřísečnice) дүниеге келді, ол кезде Австрия-Венгрия империясының құрамында болды. Ол Грац және Венаның техникалық университеттерінде азаматтық инженерияны оқыды. Студент кезінде ол Герман Оберттің "Ракета арқылы планеталық кеңістікке" ("Die Rakete zu den Planetenräumen") атты кітабымен танысты, бұл оны азаматтық инженериядан авиация саласына ауысуға ынталандырды. Ол сондай-ақ Оберттің жетекшілігіндегі Германияның әуе кеңістігін зерттеушілер қоғамы Verein für Raumschiffahrt (VfR – "Ғарыш саяхаты қоғамы") мүшесі болды. 1932 жылы Сэнгер SS қатарына қосылып, сонымен қатар НСДАП мүшесі де болды. Сэнгер ракетамен ұшуды диссертациясының тақырыбы етіп таңдады, бірақ университет оны тым қиялшыл деп санап қабылдамады. Оған қанат конструкцияларының статикасы туралы қарапайым жұмысты тапсырғанда ғана диплом алуға рұқсат берілді. Кейіннен Сэнгер 1933 жылы қабылданбаған диссертациясын "Ракеталық ұшу техникасы" ("Raketenflugtechnik") деген атпен жариялады. 1935 және 1936 жылдары ол Австрияның "Ұшу" ("Flug") журналында ракетамен ұшу туралы мақалалар жариялады. Бұл Рейхслюфтфартминистериясының (RLM, немесе "Райх авиация министрлігі") назарын аударды, олар Сэнгердің идеяларын Германиядан АҚШ-қа соққы бере алатын бомбалаушы ұшақ құрастыру мақсатына қол жеткізудің мүмкін жолы ретінде қарастырды ("Америкабомбер" жобасы). RLM оған Брауншвейг маңында зерттеу институтын берді, сондай-ақ сұйық оттегі зауытын және 100 тонналық итеру күшіне ие қозғалтқышты сынауға арналған стенд құрылысын жүргізді. Сол кезде Вернер фон Браун Сэнгердің жұмысқа қабылдануына қарсы болды, өйткені ол өзінің жұмысы қайталанып жатқанын сезінді және австриялық пен оның жұмысын өзінің саладағы басымдығына қауіп деп санады.
Sänger was born in the former mining town of Preßnitz (Přísečnice), near Komotau in Bohemia, at that time part of the Austro Hungarian Empire. He studied civil engineering at the Technical Universities of Graz and Vienna. As a student, he came in contact with Hermann Oberth's book Die Rakete zu den Planetenräumen ("By Rocket into Planetary Space"), which inspired him to change from studying civil engineering to aeronautics. He also joined Germany's amateur rocket movement, the Verein für Raumschiffahrt (VfR – "Society for Space Travel") which was centered on Oberth. In 1932 Sänger became a member of the SS and was also a member of the NSDAP. Sänger made rocket powered flight the subject of his thesis, but it was rejected by the university as too fanciful. Sänger was allowed to graduate when he submitted a far more mundane paper on the statics of wing trusses. Sänger would later publish his rejected thesis under the title Raketenflugtechnik ("Rocket Flight Engineering") in 1933. In 1935 and 1936, he published articles on rocket powered flight for the Austrian journal Flug ("Flight"). These attracted the attention of the Reichsluftfahrtministerium (RLM, or "Reich Aviation Ministry") which saw Sänger's ideas as a potential way to accomplish the goal of building a bomber that could strike the United States from Germany (the Amerikabomber project). The RLM gave him a research institute near Braunschweig and also built a liquid oxygen plant and a test stand for a 100 tonne thrust engine. At the time, Sänger's hiring was opposed by Wernher von Braun, who felt that his own work was being duplicated and may have seen the Austrian and his work as a threat to his own dominance of the field.
Суборбитальды бомбалаушы ұшақ тұжырымдамасы
Сэнгер 1936 жылы Лүнбург Хайде аймағында зымыранды дамыту тобын басқаруға келісті. Ол бірте-бірте өз зымыран қозғалтқыштарымен жабдықталған бомбалаушы ұшақты ұшыру, ғарыш шегіне көтерілу, содан кейін жоғары атмосферада секіріп ұшу, орбитаға кірмей, бірақ бірнеше суборбитальдық секіріс арқылы үлкен қашықтықтарды басып өту мүмкіндігін көздеді. Бұл керемет жоба Silbervogel ("Silverbird") деп аталды және суборбитальдық траекториясымен ұшу үшін оның корпусының көтергіш күшін (көтергіш дене ретінде) пайдалануға негізделген. Бұл жобада математик Ирен Бредт Сэнгерге көмектесті, ол 1951 жылы оның әйелі болды. Сэнгер сонымен қатар ғарыш ұшағында қолданылатын зымыран қозғалтқыштарын жобалады, олар 1 меганьютон (225 000 фунт) күшін тудыруы керек болды. Ол бұл жобада алғашқылардың бірі болып, зымыран отынын қозғалтқышты салқындату үшін пайдалануды ұсынды, оны қозғалтқыш мұздығының айналысына жіберіп, содан кейін қозғалтқышта жағуға дайындады. 1942 жылы Рейх Әуе министрлігі осы жобаны және басқа да амбициялық, теориялық жобаларды тоқтатты, дәлелденген технологияларға көшуге басымдық берді. Сэнгер Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS, немесе "Германияның жолсеруді зерттеу институты") жұмыс істеуге жіберілді. Ол соғыс аяқталғанға дейін Skoda Kauba Sk P.14 ұшағы сияқты жобаларда жұмыс істеп, рамджет технологиясы саласында маңызды еңбек етті.
Sänger agreed to lead a rocket development team in the Lüneburger Heide region in 1936. He gradually conceived a rocket powered sled that would launch a bomber with its own rocket engines that would climb to the fringe of space and then skip along the upper atmosphere – not actually entering orbit, but able to cover vast distances in a series of sub orbital hops. This remarkable design was called the Silbervogel ("Silverbird") and would have relied on its fuselage creating lift (as a lifting body) to carry it along its sub orbital path. Sänger was assisted in this design by mathematician Irene Bredt, whom he married in 1951. Sänger also designed the rocket motors that the space plane would use, which would need to generate 1 meganewton (225,000 lbf) of thrust. In this design, he was one of the first to suggest using the rocket's fuel as a way of cooling the engine, by circulating it around the rocket nozzle before burning it in the engine. By 1942, the Reich Air Ministry canceled this project along with other more ambitious and theoretical designs in favour of concentrating on proven technologies. Sänger was sent to work for the Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS, or "German Gliding Research Institute"). There he did important work on ramjet technology, working on projects such as the Skoda Kauba Sk P.14 interceptor, until the end of World War II.
Соғыстан кейінгі
Соғыс аяқталғаннан кейін, Сингер француз үкіметі үшін жұмыс істеді және 1949 жылы Астронавтика федерациясын құрды. Францияда жүргенде, ол Кеңес агенттерінің оны өз жағына тартып алуға жасаған сәтсіз әрекетіне тап болды. Иосиф Сталин Сильбервогель жобасы туралы хабарларға қызығып, оны Кеңес Одағына келуге көндіру үшін ұлы Василийді және ғалым Григорий Токатты жіберді, бірақ олар мұнда сәттілікке жете алмады. Сондай-ақ, Сталиннің НКВД-ға оны құпия түрде ұрлауды тапсырғаны да хабарланды. 1951 жылы ол Халықаралық Астронавтика Федерациясының алғашқы президенті болды. Сол жылы ол өзінің бірінші көмекшісі, неміс инженері, математигі және физигі Ирен Бредт докторына үйленді, ол ұсынылған континенттер аралық ғарыш ұшағы/бомбалаушының жобасын жасауда бірлесіп жұмыс істеген еді. 1954 жылы Сингер Германияға оралды және үш жылдан кейін Штутгарттағы реактивтік жылдамдық зерттеу институтын басқарды. 1961-1963 жылдары ол Юнкерс компаниясының кеңесшісі ретінде рамджеттік қозғалтқышпен жұмыс істейтін ғарыш ұшағын жобалауға қатысты, бірақ ол жоба ешқашан іске аспады. 1963 жылы ол Берлин техникалық университетінің толыққанды профессоры болды және өмірінің соңына дейін сол жерде жұмыс істеді. Осы кезеңде Сингердің тағы бір теориялық жаңалығы – лазерлік жылдамдық және күн желкені тұжырымдамасын алдын ала болжаған, планетаралық және жұлдызаралық ғарыш кемелерін жылдамдату үшін фотондарды пайдалану тәсілдерін ұсынды. 1960 жылы ол Біріккен Араб Республикасына "Әл-Зафир" зымырасын жасауға көмектесті. Ол 1964 жылы Берлинде қайтыс болды. Сингердің қабірі Штутгарт Вайхингендегі "Alter Friedhof" зиратында орналасқан. Оның Silbervogel жобасы бойынша жұмысы X 15, X 20 Dyna Soar және соңында Space Shuttle бағдарламалары үшін маңызды рөл атқарды.
After the war ended, Sänger worked for the French government and in 1949 founded the Fédération Astronautique. Whilst in France, he was the subject of a botched attempt by Soviet agents to win him over. Joseph Stalin had become intrigued by reports of the Silbervogel design and sent his son, Vasily, and scientist Grigori Tokaty to convince him to come to the Soviet Union, but they failed to do so. It has also been reported that Stalin instructed the NKVD to kidnap him. In 1951, he became the first President of the International Astronautical Federation. In the same year he married Dr. Irene Bredt, his first assistant, a German engineer, mathematician and physicist co credited with the design of a proposed intercontinental spaceplane/bomber. By 1954, Sänger had returned to Germany and three years later was directing a jet propulsion research institute in Stuttgart. Between 1961 and 1963 he acted as a consultant for Junkers in designing a ramjet powered space plane that never left the drawing board. In 1963, he became full professor at Technical University of Berlin, where he worked until his death. Sänger's other theoretical innovations during this period were proposing means of using photons for interplanetary and interstellar spacecraft propulsion prefiguring the concept of laser propulsion and the solar sail. In 1960, he assisted the United Arab Republic in developing the Al Zafir missile. He died in Berlin, in 1964. Sänger's grave is located in the cemetery "Alter Friedhof" in Stuttgart Vaihingen. His work on the Silbervogel would prove important to the X 15, X 20 Dyna Soar, and ultimately Space Shuttle programs.
Кітаптар мен техникалық есептер
Саенгер, Хартмут Е және Шамес, Александр Д, "Күміс құстан жұлдыздар аралық сапарларға дейін", IAC 03 IAA.2.4. a.07.
Saenger, Hartmut E and Szames, Alexandre D, From the Silverbird to Interstellar Voyages, IAC 03 IAA.2.4. a.07.