Кіріспе

Шотландияның Шығыс Данбартонширдегі қала Беарсден (/audio=Bearsden.ogg/, /b/ɛər/ /z/'/d/ /ɛ//n/) – Шотландияның Шығыс Данбартонширдегі қала, Ұлы Глазгоның солтүстік-батыс шетінде, қала орталығынан шамамен 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан. Римдік Антонин қабырғасы қала арқылы өтеді, ал қала орталығына жақын жерде әскери моншаның қалдықтарын көруге болады. Қазіргі қоныс 17-шы ғасырда Нью-Килпатрик приходының кирктоны ретінде басталып, 1863 жылы Глазгоға теміржол қатынасы салынғаннан кейін қаланың әулетті маңындағы елді мекенге айналды. 2020 жылы оның халқы шамамен 28 470 адамды құрады. 164 жылы, небәрі 20 жылдан кейін, римдіктер Адриан қабырғасына шегінді. Бүгінде бекіністің көп бөлігі сақталмаған. Дегенмен, бекініс жанында шамамен 142–143 жылдары салынған римдік монша болды. Моншаның қалдықтары 1973 жылы тұрғын үйлердің іргесін қазып жатқан құрылысшылар тапқан. Бұл жер үкіметке сыйға тартылды және қазір оның қалдықтары қала орталығынан жақсы сақталған күйде жатыр. Антонин қабырғасының тас негізінің тағы екі бөлігін Боклер жолындағы Жаңа Килпатрик зиратында көруге болады.

Өнеркәсіпке дейінгі

1649 жылға дейін бұл аймақ Килпатрик деп аталатын үлкен приходтың бір бөлігі болған. Оның бір бөлігі Батыс немесе Ескі Килпатрик деп аталды және Думбартон мен Батыс Данбартонширдің аймақтарын, мысалы Клайдбанкті қамтыды. Қалған бөлігі Шығыс немесе Жаңа Килпатрик деп аталды, ол Беарсденнен әлдеқайда кең аумақты қамтиды – Уайтинч және Йокердегі Клайд өзенінен бастап Дунточер, Стратблан және Балдернокқа дейін. Қазіргі Беарсден 1649 жылы салынған Жаңа Килпатрик шіркеуіне жақын, Нью-Кирк (немесе, мүмкін, Чапелтон) деген кішкентай ауыл ретінде ауыл шаруашылығы аймағында пайда болды. Жақын маңдағы орындарға Каннисберн толы және Гарскубтағы су диірмені жатты. Қазіргі шіркеу 1807 жылы салынған.

Қазіргі заманғы

Нью-Кирк елді мекені XIX ғасырдың ортасынан бастап, Глазго бизнесмендері қаладан жетуге ыңғайлы қашықтықта үйлер салған кезде өрістеді. 1863 жылы Глазго және Милнгави темір жолы ашылды, Нью-Киркке жақын орналасқан Беарсден станциясымен. Бұл станция тез арада қауымның аты болып қабылданды. Темір жолдың ашылуы Беарсденнің айтарлықтай дамуына әкелді, қазір Ескі Беарсденді сақтау аймағы деп белгіленген жерде көптеген әсем Виктория дәуіріндегі үйлер салынды. 1860-шы жылдардың соңында Роттенроудан Беарсденге көшірілді. Глазго қалалық әкімшілігі басқаратын, ауылдық жерде орналасқан мекеме қыздарды қаладағы зиянды ықпалдардан алшақтатып, мал және көкөніс бақшасы арқылы өздерін-өздері қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Қыздар өз киімдерін және жергілікті тұрғындардың киімдерін реформаторияның үлкен кір жуу бөлмесінде жуатын. Сот алдында қателескен қыздардан өзге, нашар тамақтану және оқуда қиындықтарға тап болған қыздар да Чапелтонға орналастырылды. 1949 жылы мектептен жылына шамамен 360 қыз өтіп, жексенбі күндері Нью-Килпатрик шіркеуіне апарылатын. Бьюкенендер қайырымдылық үйі 1890 жылы Айрширдегі Килмарнокқа жақын Беллфилдтен келген Бьюкенен әпкелермен салынды. 1962 жылы Беарсден қалалық кеңесі басқаруына беріліп, Боклер үйі деп аталды және кеңес кеңсесі ретінде пайдаланылды (төмендегі суретте Әкімшілік бөлімінде көрсетілген). Кейінірек Шығыс Данбартоншир кеңесі қолданды, 2012 жылы шығындарды қысқарту шаралары мен қызметкерлерді қайта бөлу салдарынан сатылымға қойылды. 2016 жылы ғимарат Boclair House Hotel атанды, ол қонақ үй, тойлар өткізілетін орын және мейрамхана болып табылады, содан бері бірнеше марапаттарға ие болды. Шау үйі (суретте) 1895 жылы Маржори Шанкс Шау әпкесі ағасының естелігіне арнап салып, Глазго Корольдік ауруханасына сыйға берді. Қазіргі уақытта ғимарат жеке тұрғын үйлерге бөлінген. 1906 жылы Мэтью Хендерсон Беарсден Кросс қаласында көптеген ғимараттар салды (ол Драмчапелде де тағы бір қала маңындағы елді мекенді дамытуға тырысты, бірақ сәтті болмады). Вестертон бақшалы қалашығы 1913 жылы салынды және қазір Вестертон станциясына жақын орналасқан сақтау аймағы болып табылады. Осыған жақын жерде бұрынғы Каннисберн ауруханасы орналасқан, онда көптеген арт-деко стиліндегі ғимараттар бар, және пластикалық хирургияның алғашқы қадамдары жасалды, әсіресе, көптеген теледидар бағдарламаларында көрсетілген және сол жердегі дәрігерлердің бірі қабылдаған Дэвид баласына жасалды. Аурухана аумағы қазір пәтерлерге айналды, бірақ оның ерекшелігінің көп бөлігі сақталды және көшірілді. Беарсдендегі тағы бір станция Хиллфут қаласында орналасқан. Беарсден ХХ ғасырда тұрғындары өздері жобалаған үлкен виллалар, бунгалолар және басқа да үйлер салып, кеңейе берді. Қазір бос тұрған жерлердің саны азайып барады.

Білім

Қалада екі орта мектеп бар: Беарсден академиясы және Боклер академиясы. Екеуінің де академиялық көрсеткіштері "орташа деңгейден жоғары". Олар қаладағы жеті бастауыш мектептен оқушылармен толығады (Боклер академиясының төртінші бастауыш мектебі Беарсден қаласының шегінен тыс, Торранс қасында орналасқан) және басқа аймақтардан келіп түскен оқуға қабылдау туралы шағын өтініштерді қарастырады. Сегізінші бастауыш мектеп – Сент-Николас – Беарсденнің сыртындағы үш католик орта мектебіне оқушылар береді. Глазго жоғары мектебі қалада бастауыш мектеп бөліміне ие, бұл мектеп пен 1922 жылы құрылған бұрынғы Дрюстейнгтон үй мектебінің бірігуі нәтижесінде пайда болды. Сауалнамаға сұрақтың нәтижесінде, жұмыс істейтін тұрғындардың 73% жұмысқа көлікпен барады, 16% пойыз немесе автобуспен, 5% басқа тәсілдермен, ал 6% негізінен үйде жұмыс істейді. Шотландияның батысындағы ең қымбат үйлердің көп бөлігі Олд-Беарсденнің ерекше сақтау аймағында орналасқан. 2005 жылғы сауалнама бойынша Беарсденнің пошталық коды (G61) Ұлыбританиядағы ең бай аудандардың 7-орынында тұрды, онда шамамен 176 миллионер тұрады. Қарама-қарсылық ретінде, 2011 жылы жұмыс іздеуге жәрдем алушылардың саны 235 адамды құрады.

Көршіліктер

Бейрсдендегі аудандар, көптеген басқа қалалардағыдай, анық шекаралары жоқ; Кэссингтон сияқты жерлер бұрын ауылшаруашылық жерлерімен қоршалған бірнеше үй болса, қазір Киллермонт сияқты бұрын бөлек болған аймақтармен бірігіп кеткен. Дегенмен, Бейрсденнің аудандарын былай сипаттауға болады: Қала орталығы (сондай-ақ Бейрсден Кросс деп аталады) A809 (Драймен жолы) және A808 (Рим жолы) торабында орналасқан. Бұрын ол Нью-Кирк деп аталған, мұны 20 ғасырдың басындағы пошта карточкаларынан көруге болады. Мұнда төрт іске қосылған шіркеу (Бейрсден Кросс шіркеуі, Барлық Әулиелер епископтық шіркеуі, Нью Килпатрик шіркеуі және Сент-Эндрю Рим-католик шіркеуі), бастауыш мектеп, Бейрсден Бург Холл және Бруквуд қалалық кітапханасы бар. Бейрсден шаңғы клубы және римдік монша (оның қарсы бетінде Бейрсден баптист шіркеуі мен 24-ші Глазго скаут тобының скаут үйі орналасқан) қала орталығының шетінде жатыр. Бұрынғы Бейрсден Солтүстік шіркеуі – ескерткіш, бірақ қазір пайдаланылмайды және қайта құру жобаларын күтуде. Old Bearsden – бұл Орталық/Батыс Бейрсдендегі аудан, ол елдегі ең ізгі тұрғын үйлердің бірі болып саналады, мұнда үлкен құмтас виллалар көп. 1855 жылы Джон Кэмпбелл Колхун (Глазго және Милнгави теміржол компаниясының директоры) Бейрсден станциясының жанында үй салу жоспарларын жасады. Ledcameroch Road және Crescent осы жоспардың бір бөлігі болды, бірақ қалған бөлігі жоспарланғандай толыққанды аяқталған жоқ. Үлкен үш үйдің (Ledcameroch, St Germains және Lochbrae) 1977 және 1985 жылдар аралығында бұзылып, қайта жаңартылды. Қазіргі кезде бұл терминге әдетте Бейрсден Кросс кіреді. Вестертон қаланың оңтүстік-батысында орналасқан, әсіресе 1920 жылдардағы ғимараттар, дүкендер, кітапхана және Максвелл даңғылының маңындағы шіркеудің сақталған аймағында, Глазгодағы Драмчапел, Найтсвуд және Нетертонмен анық шекарасы бар. Оның жеке теміржол станциясы – Вестертон теміржол станциясы және бастауыш мектебі (Вестертон бастауыш мектебі) бар. Кастелхилл/Кортилл және Балджафрей қаладан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, негізінен 1970 жылдан кейінгі құрылыстардан тұрады. Кастелхилл атауы Антонин қабырғасының бойындағы римдік бекініс болуымен байланысты, бірақ қазір ол көрінбейді. Моссхед қаладан солтүстікке қарай орналасқан, шекарасы Милнгавимен шектеседі. Хиллфут қала орталығынан шығысқа қарай орналасқан, бұрын үлкен үй болған, ол 20 ғасырдың бірінші жартысында бұзылып, орнына жаңа құрылыстар салынған. Кэссингтон және Киллермонт Бейрсденнің шығысындағы қалған бөлігін қамтиды, екеуінің арасындағы шартты шекара Кэссингтон залынан Боклер академиясына дейін созылады. Чапелтон аймақтың ең көне карталарында көрсетілген. Бастапқыда Бейрсден Кросс-тан оңтүстікке қарай Драймен жолындағы бірнеше үйден тұратын, қазір бұл аймақ Милнгави жолы, Драймен жолы және Рим жолы арасындағы аумақты қамтиды. Чапелтонның оңтүстігінде және батысында Кеннисберн орналасқан, бұрын мұнда жол ақысы және ұстахана болған, қазір ол үлкен айналым. 2001 жылы жабылып, Кеннисберн ауруханасы ішінара бұзылды, ал оның орнында премиум тұрғын үйлер салынды.

Футбол

Bearsden Amateur Football Club 1890 жылы құрылды, ал негізін қалаушылардың көпшілігі бастапқыда Bearsden Cross-те орналасқан пошта станциясының қызметкерлері болды. Олардың алғашқы ойын алаңы Drymen жолында болды, қазір сол жерде қоғамдық үй және All Saints шіркеуі орналасқан. Алаң жаңадан салынғаннан кейін клуб Station Road-қа көшіп, 1914 жылы соғыс басталғанға дейін сол жерде ойнады. 1919 жылы клуб қайта құрылып, алғаш рет қазіргі Thorn Park алаңында өнер көрсетті. Клуб 1961–62 жылдары Шотландияның аматорлар кубогын жеңіп алды, Хэмпден Паркте Pencaitland командасын 1:0 есебімен ұтты. Қазіргі таңда клуб Caledonian Amateur Football League және басқа да кубок турнирлеріне қатысады. Westerton United (1997) және 2002 жылы құрылған Baljaffray FC – Bearsden қаласындағы ең жаңа футбол клубтары.

Гольф

Глазго гольф клубы 1787 жылы құрылған әлемдегі ең көне гольф клубтарының бірі. 1904 жылы клуб Кемпбелл Колкхун отбасы үшін 1805 жылы салынған Киллермонт Хаусына және оның айналасындағы иелікке көшіп келді. Клуб өзінің үй курсынан өзге, Гейлсте (Ирвин қаласының жанында) линк курсына да ие. Хиллфут қаласындағы Дуглас Парк гольф клубы толыққанды курсқа ие және оның тарихы 1897 жылға дейін жетеді, алайда қазіргі орналасуы 1972 жылдан бастау алады. Windyhill Golf Club (1908 жылы құрылған), Баджафрейдің батысында орналасқан, Джеймс Брейд салған 18 тесікті курсқа ие, ол кейіннен 16 жыл өткен соң Глазго гольф клубының Киллермонт курсын өзгертіп жаңартқан. Курстан Клайд өзені, Кампси Фелл және Килпатрик төбелері көрінеді.

Биік таулы жерлер ойындары

Биарсден және Милнгавидегі жоғарғы ойындар жыл сайын Шотландия батысының регби алаңында өтеді.

Шаңғы спорты

Биарсден шаңғы клубы шамамен 1964 жылы шағын топ энтузиасттармен құрылды. Клуб мүшелерінің саны шамамен 1200 шаңғышы, бордшы және әлеуметтік мүшеден тұрады. Клубтың инфрақұрылымына бас альпинистік баурайы, екі оқу баурайы, фристайл баурайы және клуб үйі кіреді, қазіргі уақытта одан әрі жөндеу жұмыстары жүріп жатыр. Клуб ұзақ қашықтыққа шаңғы тебу саяхаттарынан бастап, фристайл баурайында түтікпен сырғанауға дейін алуан түрлі іс-шараларды ұсынады.

Шахмат

Биарсденде бәсекеге қабілетті шахмат клубы бар, және клубтың бір командасы 2010 жылы Глазгоның 1-ші лигасының жеңімпазы атанды.

Скауттар мен гидтер

Биарсденде екі скаут тобы бар. 24-ші Глазго (Биарсден) скаут тобы 1908 жылғы қаңтарда құрылған және Ұлыбританиядағы ең ірі топтардың бірі болып табылады, құрамында төрт бобёр тобы, төрт күбтік топ, үш скаут отряды және зерттеушілер тобы бар, сонымен қатар скаут желісі үшін жиналатын орын қызметін атқарады. Топтың жарияланған тарихы бар және қазіргі уақытта 600-дан астам мүшесі бар. 183-ші Глазго скаут тобы 1947 жылы жергілікті қарулы күштердің мүшелерімен құрылған, құрамында екі бобёр тобы, екі күбтік топ, бір скаут отряды және зерттеушілер тобы бар. Қазіргі уақытта 130-дан астам мүшесі бар. 24-ші топ сияқты, олар жазғы демалыс кезінде Германия, Канада, Бельгия және соңғы кезде Хорватияға көптеген халықаралық лагерьлерге қатысады. Екі топ та Скауттар қауымдастығының Клайд аймағының құрамына кіреді. Беарсденде қыздар скауттық ұйымы да белсенді, олардың бөлімшелері Киллермонт шіркеуінде және Пендикль жолындағы скаут үйінде орналасқан. Жергілікті бөлімшелер Дунбартонширдегі қыздар скауттық ұйымының мүшелері болып табылады.

Ұлдар бригадасы

Биарсденде үш ұлдар бригадасы бар. 1898 жылы құрылған 1-ші Биарсден ұлдар бригадасы. Бригада үш бөлімнен тұрады: «Анкер Бойз», «Жасөспірімдер» және «Компания» бөлімдері. 1957 жылы құрылған Вестертон шіркеуіне қарасты 2-ші Биарсден ұлдар бригадасы, алайда бұл бригаданың тарихы одан да ертерекке салады. 3-ші Биарсден ұлдар бригадасы Киллермонт шіркеуіне қарасты.