Кіріспе

Америкалық бейсболшы (1928–2020)

Эдвард Чарльз "Уайти" Форд (21 қазан 1928 – 8 қазан 2020), "Борд төрағасы" деген лақап атымен танымал, 16 жылдық мансабын Ұлттық бейсбол лигасы (MLB) клубы «Нью-Йорк Янкис» сапында өткізген американдық бейсболшы. Ол 10 рет «Жұлдыздар» ойыншысы және 6 рет Әлем сериясының чемпионы атанды. 1961 жылы ол «Сай Янг» сыйлығы мен Әлем сериясының ең құнды ойыншысы атағын жеңіп алды. Форд Америка лигасының (АЛ) үш мәрте жеңіс және екі мәрте ең төменгі орташа ұпай көрсеткіші бойынша көшбасшысы болды. Ол «Янкис» клубының барлық кездегі жеңістері (236), таза ойындары (45), тастаған доптарының саны (3,170 1/3) және питчер ретінде бастаған ойындары (438; Энди Петтитпен тең) бойынша рекордты иеленеді. Форд 1974 жылы Бейсбол Даңқы залына енгізілді. Форд 1947 жылы «Янкис» клубымен еркін агент ретінде келісімшартқа отырды және 1950 жылы жоғары лигада дебют жасады. Корея соғысы кезінде АҚШ армиясындағы екі жылдық қызметтен кейін, Форд 1953 жылы «Янкис» клубына оралды және 1967 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін олар үшін тастады. Командадағы мансабында Форд Әлем сериясының көптеген рекордаларын жаңартты, соның ішінде қатарынан ұпайсыз өткізген иннингтер (33 2/3), жеңістер (10), бастаған ойындар (22), тастаған иннингтер (146) және соққылар (94). «Янкис» клубы 1974 жылы оның 16-нөмірі бар формасын зейнеткерлікке шығарды және 1987 жылы Монумент паркінде оның құрметіне тақта орнатты. Форд 1964 жылы ойыншы болып ойнағанда және 1974 жылдан 1975 жылға дейін зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Янкис» клубының питчинг жаттықтырушысы болды. Ол сондай-ақ 1968 жылы команданың бірінші базалық жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2015 жылы Йоги Берраның қазасынан кейін, «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Джордж Векси Фордты қазіргі «ең ұлы «Янкис» ойыншысы» деп атады. Форд 2020 жылдың 8 қазанында 91 жасында дүние салды.

Ерте өмір

Форд Манхэттенде дүниеге келген. Бес жасында ол Квинстің Астория ауданына көшіп барды, бұл жер Йенки стадионына апаратын Триборон көпірінен бірнеше шақырым қашықтықта, Бронкста орналасқан. Ол мемлекеттік мектептерде оқыды және Манхэттен авиациялық техникалық орта мектебін бітірді. 1951 жылы Форд Асториядағы Сент-Патрик католик шіркеуінде Джоанға үйленді. Олар 1950 жылдары Лонг-Айлендтегі Глен-Ков қаласында тұрды және екі ұл мен бір қызды өмірге әкелді.

Алғашқы жылдар

Форд 1947 жылы «Нью-Йорк Янкис» командасымен әуесқой агент ретінде келісімшартқа отырды және мансабының соңына дейін осы командада ойнады. Кіші лигаларда ойнағанда, ашық сары түсті шашы үшін «Уайтти» деген лақап атымен танылды. Форд 1950 жылдың 1 шілдесінде «Янкис» сапындағы жоғары лигадағы карьерасын бастады. Ол алғашқы тоғыз ойынын жеңіп, кейін тек бір ойында жеңіліске ұшырады. 112 ининг ойнағанына қарамастан, «Ең құнды ойыншы» (MVP) дауыс беруде бірнеше төменгі орын алды және «Sporting News» сыйлығымен «Жылдың жаңашыл ойыншысы» атағын жеңіп алды. Корея соғысы жылдары, 1951 және 1952 жылдары Форд АҚШ армиясында қызмет етті. 1953 жылғы маусымда «Янкис» командасына қайта оралды, сол кезде «Янкис» командасының «Үштік құрамасы» «Төрттік құрамаға» айналды, Форд Элли Рейнольдс, Вик Раши және Эдди Лопатқа қосылды. Форд жаңа маусымында 19-шы нөмірді таңдады, бірақ қайтып келгеннен кейін 16-шы нөмірге ауысты, осы нөмірді мансабының соңына дейін киді. Форд керемет командадағы төртінші нөмірлі ойыншыдан «Янкис» командасының бірінші нөмірлі ойыншысы болып өсті. Ол жоғары қысымда сабырлылығымен және басқару қабілетімен «Борд төрағасы» деп танылды. Ол сондай-ақ «Слик» деп аталды, бұл лақапты оған менеджер Кейси Стенгел, Билли Мартин мен Микки Мантлге берген, оларды «Виски Сликтер» деп атады. Фордтың хитролығына мұқтаждық болды, себебі оның өте жылдам доп тастау қабілеті болған жоқ, бірақ басқа да бірнеше допты жақсы тастай білуі оған нақты бақылауды сыйлады. Форд өз заманында тиімді соққы беруші ойыншы болды, 1956 және 1958 жылдары қатарынан алты соққы беріп, сол кездегі АЛ рекордын теңестірді. Форд ешқашан «но-хиттер» жасаған жоқ, бірақ 1955 жылы қатарынан екі бір доппен ойнады, бұл көрсеткішті бірнеше ойыншымен бірге бөлісті. «Нью-Йорк Джайентс» командасының жұлдызды ойыншысы Сэл Магли Фордтың стилі өзіне ұқсас деп есептеді және 1958 жылы Фордтың «жақсы қисық сызығы, жақсы бақылауы, [а] өзгеруі және [к]еңінен тасталған жылдам доптары» бар екенін жазды. 1955 жылы Форд Америка лигасында толық ойындар мен жеңіске жеткен ойындар саны бойынша көшбасшы болды; 1956 жылы – жеңіске жеткен орташа көрсеткіш және жеңіске жеткен пайыз бойынша; 1958 жылы – жеңіске жеткен орташа көрсеткіш бойынша; ал 1961 және 1963 жылдары – жеңіске жеткен ойындар мен жеңіске жеткен пайыз бойынша. Фордтың кейбір көрсеткіштері «Янкис» командасының менеджері Кейси Стенгелдің оны ең жақсы питчері деп санауына және оның басты сол жақтан тастаушысын «Кливленд Индианс» және «Чикаго Уайт Сокс» сияқты күшті қарсыластарға қарсы қоюына байланысты төмендеді. 1961 жылы Ральф Хоук менеджер болғанда, Фордқа қарсыласына қарамастан, әр төртінші ойында ойнауға уәде берді; Стенгелдің тоғыз маусымында 30 ойыннан көп ойнаған жоқ, ал 1961 жылы 39 ойын ойнады. Шындығында, 1961 жылы ол алғаш рет 20 жеңіске жетті, мансабындағы ең жақсы көрсеткіш – 25–4, және «Cy Young» сыйлығын жеңіп алды, бірақ Фордтың маусымы Роджер Марис пен Микки Мантл арасындағы рекордтық жүгіру шайқасымен көлеңкеленді. Сол жақтан тастайтын және ұтып алуға қабілетті Форд базада жүгірушілерді ұстауға да шебер болды: 1961 жылы ол ұрланған базаға жол бермейінше 243 қатарынан ининг ойнады, бұл рекордты орнатты. 1967 жылдың мамырында Форд өзінің соңғы ойынында бір ининг қана ойнады.

Мансап статистикасы

Форд «Нью-Йорк Янкиз» үшін 236 ойын жеңіп алды (мансабында 236–106), бұл әлі күнге дейін франшизалық рекорд. Форд Дэйв Футцпен тең, бейсбол тарихындағы ең жоғары жеңіске жету көрсеткіші бойынша төртінші орында – 0,690. Фордтың 2,75 орташа ұпай көрсеткіші 1920 жылы «жанды доп» дәуірінен кейін мансабын бастаған старттық питчерлердің арасында үшінші ең төмен көрсеткіш. 2023 жылға дейін тек Клейтон Кершоу (2,48) және Джейкоб деГром (2,53) одан да төмен орташа ұпай көрсеткішіне ие. Фордтың бір маусымдағы ең жоғары ұпай көрсеткіші 3,24 болды. Форд 1961 жылғы Әлем сериясінің ең құнды ойыншысы атанды. Ол 1954 жылдан 1964 жылға дейін сегіз АЛ All-Star командасының құрамына кірді. Сол кезде «Янкилер» оның 16-шы нөмірін зейнеткерлікке шығарды. 1984 жылы Форд Лонг-Айленд спорттық даңқ залына енгізілді. 1987 жылы «Янкилер» Форд пен Лефти Гомес есімдерін «Янки стадионындағы» Ескерткіштер паркіне орнатылған тақталарға жазды. 1999 жылы Форд «The Sporting News» журналының бейсболдың ең ұлы ойыншылары тізімінде 52-ші орынды иеленді. Сол жылы ол Бас лига бейсболының ғасыр командасына үміткер ретінде ұсынылды. 1994 жылы Онтарио провинциясының Миссиссауга қаласында оның құрметіне Форд көшесі аталды. Миссиссауганың солтүстік-орталық аймағы бейресми түрде «бейсбол аймағы» деп аталады, себебі аймақтағы бірнеше көшелерге Бейсбол даңқына енген ойыншылардың есімдері берілген. 2000 жылы Куинс округінің Астория ауданындағы 26-шы көшеде, 1-ші және 2-ші көшелер арасындағы Ист-Риверге қарап тұрған алаң «Янки стадионындағы» салтанатты шарада Уайти Форд алаңы деп аталды.

Ойын-сауық мансабынан кейін

Форд 1964 жылғы маусымда «Янкилер» командасының питчинг жаттықтырушысы болды. 1968 жылы ол «Янкилер» командасының бірінші база жаттықтырушысы, ал 1974 және 1975 жылдары қайтадан питчинг жаттықтырушысы болды. 1977 жылы Форд Торонто «Блю Джейс» командасы тарихындағы алғашқы ойынды тікелей эфирде көрсетуші команданың құрамында болды. 2008 жылы Форд 2008 жылғы Бейсбол лигасының Жұлдыздар ойынында алғашқы допты лақтырды. Сондай-ақ 1977 жылы Форд Америка Құрама Штаттарындағы бірнеше ерлер кәсіби софтбол лигаларының бірі – жаңа Америкалық кәсіби баяу соғу софтбол лигасының (APSPL) комиссары қызметін бастады. 2002 жылы Форд «Whitey Ford’s Cafe» спорттық тақырыптағы мейрамхана мен барын Нью-Йорк штатының Гарден-Сити қаласындағы Рузвельт Филд сауда орталығының жанында ашты. Мейрамхананың сырты мен бары «Янки стадионы» фасадтық көшірмесімен безендірілді, бардағы орындықтарында «Янкилер» командасының көрнекті ойыншыларының жейде нөмірлері көрсетілді және кең экранды теледидарлар орнатылды. Негізгі залдың ішінде 1950-ші жылдардағы «Янки стадионының» панорамалық суреті орналасқан, атап айтқанда, Чикаго «Уайт Сокс» – «Янкилер» матчы, онда Форд питчерлік етіп, Микки Мантл орталық алаңда ойнады; «Янкилер» 2:0 есебімен жеңіске жетті. Официанттар «Янкилер» командасының саяхаттық формасын киді, Фордтың 16 нөмірі арқасында жазылған. Мейрамхана бір жылдан аспайтын уақыт ішінде жабылды. 2015 жылы 86 жастағы Форд уақытын Лонг-Айленд және Флоридадағы үйлері арасында бөліп отырды. Өлімнің себебі бірден жарияланбады, бірақ ол бірнеше жыл бойы деменциямен ауырған. Ол қайтыс болған кезде, Томи Ласордадан кейін Атақ-даңқ залының екінші ең үлкен мүшесі болды. 1997 жылы Форд «Симпсон» мультсериалының «Мардж Симпсонның бұрмаланған әлемі» атты эпизодында бейсбол ойынында ашулы көрермендер лақтырған претцельдерден есінен айрылды. Кейін Гомер Марджға претцельдерді «Whitey Whackers» деп атауды ұсынды. 1998 жылы «Грэмми» сыйлығының иегері, музыкант Everlast «Whitey Ford Sings the Blues» атты CD шығарды және «Whitey Ford» лақап атын алды. Фордты HBO телеарнасының «61*» (2001) фильмінде Энтони Майкл Холл сомдады, бұл фильм Роджер Марис пен Микки Мантлдың 1961 жылы Бэйб Руттың бір маусымдағы хоум-ран рекордын бұзуға жасаған тырабын көрсетеді. Фильмді Билли Кристал түсірді. Форд Роберт Пинскидің «Түнгі ойын» поэмасындағы екі басты кейіпкердің бірі, екіншісі – Атақ-даңқ залының сол қолынан тастайтын Сэнди Куфакс.