Кіріспе

Кипрлік грек кәсіпкері (1967 жылы туған)

Сэр Стелиос Хаджи Иоанну (Στέλιος Χατζηιωάννου; 14 ақпан 1967 жылы туған) – кипрлік грек кәсіпкері. Кеме иелерінің бай отбасында дүниеге келген ол, ең алдымен, төмен бағалы авиакомпания easyJet және Stelmar кеме жүйесін әкесі Лукастың қаржылық көмегімен құрғанымен танымал. 1995 жылы easyJet-тің құрылуы easyGroup басқаратын және Хаджи Иоанну төрағалық ететін "easy" брендімен таныстырылған бірқатар жобаның бастауын берді.

Ерте өмір

Стелиос Хажи Иоанну 1967 жылдың 14 ақпанында Афинада Неди (туған тегі Потсос) және Лукас Хажи Иоаннудың үш баласының екіншісі болып дүниеге келді. Оның ағасы Полис және кіші қарындасы Клелия бар. Оның екі бауырының да easyJet компаниясында үлкен үлесі бар. Оның әкесінің әулеті Кипрдің Троодос тауларындағы Педулас ауылынан, ал анасы таудың етегіндегі Лейния ауылынан шыққан. Афинада орта білімін аяқтағаннан кейін, ол Лондон экономика мектебінде экономиканы оқып, 1987 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Bayes Business School-ден Кеме жүргізу, сауда және қаржы саласы бойынша магистр дәрежесін алды. Кейіннен ол Bayes Business School, Ливерпуль Джон Мурс университеті, Ньюкасл бизнес мектебі және Кранфилд университетінен төрт құрметті докторлық атағын алды.

Ерте мансап

Өзін "сериялық кәсіпкер" деп атаған Хажи Иоанну 1988 жылы әкесінің бұрыннан табысты кеме тасымалдау компаниясы Troodos Shipping Co Ltd-де жұмыс істей бастады. 25 жасында Хажи Иоанну әкесінен 30 миллион фунт стерлинг алды, оны өзінің жеке кеме тасымалдау компаниясы Stelmar Shipping құруға пайдаланды. Хажи Иоанну 2001 жылы компанияны Нью-Йорк қор биржасында тіркеді. 2005 жылы Stelmar Shipping компаниясы шамамен 1,3 миллиард долларға OSG Group компаниясына сатылды.

Кеме апатынан босатылған

1991 жылдың сәуірінде Troodos компаниясына тиесілі VLCC мұнай танкері апатқа ұшырап, нәтижесінде алты адам қаза тауып, шамамен 50,000 тонна шикі мұнай теңізге төгілді. Бұл Жерорта теңізі тарихындағы ең ірі экологиялық апаттардың бірі саналды. "М/Т Хейвен" танкері бұрын "Амоко Хейвен" деп аталған, 1978 жылы құлаған "Амоко Кадиз" кемесінің серігі болған ескі кеме еді. Хажи Иоаннуға кемені дұрыс күтпегендігі айтылып, Италияда ол адам өліміне кінәлі деп танылды, сонымен қатар куәгерлерді қорқытуға және оларды пара беруге тырысқандығы да дәлелденді. Хажи Иоанну апатты аман қалған экипаж мүшелерінің бірінің қатесіне байланыстырды. Ол және оның әкесі сот алқасымен ақталды. Кейіннен азаматтық өтемақы талаптары да соттар тарапынан қабылданбады.

Жылдам реактивті ұшақ

2011 жылдың қыркүйегінде Хаджи Иоанну Lonrho plc компаниясымен бірлескен кәсіпорын аясында Африка ішіндегі бағыттарға қызмет ететін жаңа, төмен бағалы авиакомпания Fastjet жобасымен айналысып жатқаны хабарланды. Авиакомпания 2012 жылдың 29 қарашасында Airbus A319 ұшақтарымен жұмысын бастады.

Ryanair-пен күрес

2009 жылы Хаджи Иоанну қаңтар және ақпан айларында «The Guardian», «Daily Telegraph» газеттерінде және Ryanair веб-сайтында жарияланған Ryanair жарнамаларына байланысты Лондонның Жоғарғы сотына шағым түсірді. Жарнамаларда Хаджи Иоанну Пиноккио бейнесінде бейнеленген және ол «easyJet-тің қайтадан кешіккен мырзасы» деп аталды. Ақырында, тараптар соттан тыс келісімге келді, нәтижесінде Хаджи Иоанну әуе компаниясынан ресми өтініш алды және 50 100 фунт стерлинг сомасын өзінің қайырымдастық қорына сыйға тартатынын мәлімдеді.

EasyJet-пен келіспеушілік

2010 жылы Хажи Иоанну компания басшылығын кеңейту жоспарларын тоқтатуға мәжбүрлеу мақсатымен EasyJet басқармасынан кетті. "Management Today" журналына берген сұхбатында ол: «EasyJet үлкен жетістікке қол жеткізді, мен осыған қуаныштымын, себебі мен брендтің иесімін. Бірақ EasyJet – бұл ашық саудадағы компания. Акция бағасы өсіп-төмендеді, бірақ жалпы алғанда, ол дамымады» деді. Содан кейін ол: «Негізінде, ол 10 жыл бойы акционерлер үшін құндылық тудырмады» деп жалғастырды. 2013 жылы Хажи Иоанну EasyJet-тің кеңейту жоспарларына «күшейіп келе жатқан алаңдаушылық» білдірді. Ол қосымша ұшақтар сатып алу жоспарларына наразылық ретінде 200 мың EasyJet акциясын сатқанын мәлімдеді, ал оның туыстары да өз акцияларын солай сатты. 2020 жылдың сәуірінде Хажи Иоанну Airbus компаниясынан 107 ұшаққа 4,5 миллиард фунт стерлингтік тапсырысты тоқтамағаны үшін EasyJet PLC бас директоры Йохан Лундгрен мен төраға Джон Бартонды қызметтен босатуға шақырды, бұл оның пікірінше «сақадай қателік» болды.

Жеке өмір

Хажи Иоанну отбасымен бірге жасөспін шағында Монакоға көшіп келгеннен бері онда тұрады. 2006 жылғы туған күніне орай, Хажи Иоанну «кәсіпкерлікке қызметтері үшін» Елизавета II патшайымнан рыцарлық орден алды. Хажи Иоанну Консервативтік партияға бизнес саясаты бойынша кеңес беру үшін құрылған «Жаңа кәсіпкерлік кеңесі» тобының мүшесі болды. Ол бұл тағайындау саяси көзқарасын білдірмейтінін айтып, «Кәсіпкерлер тобына кіруге келістім, өйткені ол партиялық емес болады деп сендірдім. Қазір сол және оңның арасында көп айырмашылық жоқ» деді. 2010 жылғы сәуірде Daily Telegraph газетіне жазған хатында Хажи Иоанну Ұлыбританияның тағы 23 бизнес-лидерімен бірге, соның ішінде Marks & Spencer-дің Стюарт Роузы мен Next-тің Саймон Вольфсонымен бірге, Браун үкіметінің Ұлттық сақтандыру жарналарын көтеру жоспарларын сынады. BBC комедиялық сериалы «Come Fly With Me»-дегі Омар Баба кейіпкері Хажи Иоаннуға негізделген деп хабарланады. 2018 жылы ол Ұлыбританиядағы сотқа Netflix-тің «Easy» сериасы бойынша құқық бұзу туралы талап арыз берді, Easy Group атауын пайдалану еуропалық тауарлық белгілерін бұзады деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ Ұлыбритания, Грекия және Кипрде қаржыландыру және кеңес беру арқылы кәсіпкерлік және экологиялық бастамаларды қолдайды. Сондай-ақ, ол Ұлыбритания, Грекия және Кипрдегі кәсіпкерлерге жыл сайын ақшалай сыйлықтар тартады. Қор жыл сайын оның альма-матерінде, Лондон экономика және саясаттану мектебінде үш жылдық курсқа түсетін студенттерге он стипендияны және Сити университетінің Бейс бизнес мектебінде тағы он магистратуралық сыйлықты қаржыландырады (1 жылдық курс). Ол сондай-ақ Ұлыбританиядағы мүгедек кәсіпкерлер сыйлығының жеңімпазына 50 000 фунт стерлинг ақшалай сыйлық береді, бұл сыйлық Леонард Чешир мүгедектігімен бірлесіп ұйымдастырылады. Кипрдегі және Грекиядағы аралдар арасындағы қарым-қатынастарды жақсартуға көмектесетін кәсіпорындарға ұқсас сыйлықтар беріледі, онда Қор жас кәсіпкерлерге арналған сыйлықты өткізеді. Соңғы кезде Қор Грекия мен Кипрдегі қазіргі экономикалық дағдарыстан ең көп зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатындағы көмекке қосылды. Лимассолдағы «Жүректен шыққан тамақ» жобасы Никосия, Лимассол және Афина қалаларында тіркелгендерге тегін түскі ас таратады. Эгей теңізіндегі аралдарға келіп түскен босқындарға көмектесу үшін қосымша нысандар жоспарлануда. (www.stelios.com)

Ол 2015 жылдың маусым айында Монакода өткен «Make a Wish» қайырымдылық шарасына демеушілік етті, оны Сербиядағы Мальтаның Әскери және Ең Қадірлі Орденінің елшілігі ұйымдастырды.