Кіріспе
Солтүстік-батыс Уэльстегі патшалық, 401–1283
Гвиненд патшалығы (Ортағасырлық латынша: Venedotia / Norwallia; Ортаңғы Уэльс: Guynet) – Уэльс патшалығы және Рим империясының мұрагері, 5 ғасырда Британияда англосаксондықтардың қоныстану кезінде пайда болған. Солтүстік-батыс Уэльсте орналасқан Гвиненд билеушілері бірнеше рет үстемдікке жетіп, азаматтық соғыстарда немесе жауаптарда билігін жоғалтқанға дейін «британдықтардың патшасы» деп жарияланды. 1055–1063 жылдардағы Уэльс патшасы Грюффид ап Льюэллиннің патшалығы 1063 жылы Уэльске нормандықтардың шапқыншылығы алдында саксондықтардың шабуылынан қирады, бірақ Грюффид ап Киннан қалпына келтірген Аберфрау әулеті бірте-бірте қалпына келді және Гвинендтің Ұлы Льюэллин 1216 жылы Уэльс князьдерінің Абердифи жиналысында Уэльс князьдігін жариялай алды. Уэльс дәстүрі Гвинендтің негізін 5 ғасырда Лотианнан келген Гододиннің (Ескі Уэльс тілінде Гутодин, алдыңғы бритондық түрі Вотадини) бритондық мемлекетінің Десеангли, Ордовиц және Гангани бритондық мемлекеттерінің жерлеріне басып кіруімен байланыстырады. Патшалықтың нақты шекаралары уақыт өте келе өзгерді, бірақ Гвинендтің өзі әдетте Аберфрау, Цемаис және Англесидегі Кантреф Росир, сондай-ақ Арллехвейд, Арфон, Дунодинг, Дифрин Клуид, Льен, Рос, Руфониог және Тегеинглді қамтиды деп есептелді, олар Сноудонияның таулы материктік аймағында орналасқан.
Этимология
Гвиненд атауы ерте ирланд тілінен алынған деп саналады (көне заманда аймақта ирландтардың қоныстануын көрсетеді), ол ежелгі ирланд этносының атымен – фени, «ирланд халқы» – туыс, примитивті ирланд тілінен *weidh n «орман халқы» / «жабайы халқы» (прото-индоевропалық * «ағаш, дала»), немесе (басқаша) ежелгі ирланд тілінен fían «соғыс жасағы», прото-ирланд тілінен *wēnā (прото-индоевропалық * «қуу, ұстау, басу»). Птолемей бірінші ғасырда Ллин түбегін «Ганганидің мүйісі» деп белгілеген, бұл атауды ол Ирландияда да жазған. Бірінші ғасырда б.з.б. Гангани тайпасының бір бөлігі қазіргі Ллин түбегіне қонған, Десеангли немесе Ордовик тайпаларын сол аймақтан бейбіт немесе күшпен қуған болуы мүмкін деп теорияланған. Рим дәуірінің соңында және одан кейін Ленстерден келген ирландтар…
Бесінші ғасырғы Кантиорикс жазуы, қазір Пенмахно шіркеуінде сақталған, осы атаудың ең ерте жазбасы болып көрінеді. Неолиттік орындарында, мысалы, Лланфаетлу маңында 6000 жыл бұрын қазылған ұзын үй сияқты, кремнийден жасалған құралдар табылған. Гвиненд пен Англсидегі адам қызметінің басқа мысалдары Англсидегі Брин Селли Дду сияқты, 5000 жыл бұрын кезең-кезеңмен салынған орындарда кездеседі. Мыңжылдықтар бұрынғы қола дәуірінен археологиялық жарылыстарда Артог қазандығы (б.з.д. 1100 жылы Мерионет шекарасының жанында табылған қола қазан), сондай-ақ «Наннауи шелек» (Даурис шелегіне ұқсас) табылған. Сонымен қатар, Моэль Хебог қалқаны да 3000 жыл бұрынғы (Рхид-и-Горс мысалына ұқсас) және жақында Траусфайнидд тостағаны, б.з.д. 100 жыл мен 75 жыл аралығында маңыздай және сыра ішу үшін қолданылған. Гвинендтегі ерте қоныстардың мысалдары – Ллансадвренге жақын Брин-Эрр, Англси, қазір Сент-Фаганс Ұлттық Тарих мұражайында сақталған, және Ллин түбегіндегі келттік бекініс Гарн Бодуан. Темір дәуіріндегі бекіністер Римнің Британияны жаулап алуынан кейін де пайдаланыла берді, Ллиндегі «Буан қамалы» (Гарн Бодуан) жетінші ғасырға дейін бекітілгені туралы жазбалар бар. Рим дәуірінде Рим империясының барлық жерінде, сондай-ақ ғасырлар бойы Уэльс пен Англияда жаңа жолдар мен бекіністер салынды. Уэльстік мысалдардың ішінде Англсидегі Каер Гиби (бекініс) және Гвинендтегі Каернарфондағы Сегонтиум бар. Уэльсте христиан дінінің қалыптасуы жаңа дәуірдің басталуына әкелді; римдіктер шіркеулері бар қалалар салып, губернаторларды тағайындады. Рим империясының қол астындағы Британияның ғасырларында жаңа саяси құрылымдар құрылды. Гвиненд бритондық патшалығы бесінші ғасырда құрылды және ол осы бритондық мемлекеттердің ең тұрақтысы болып шықты, он үшінші ғасырдың соңына дейін сақталды. Гвиненд патшалығының танымал ұрпақтары Оуайн Глиндүр, Уэльс принці, сондай-ақ Берейннің Катеринасы арқылы Салусбери әулеті. Аталған тұлғалар Пенминдд әулетінің Тюдорларымен байланысты болуы мүмкін. Тюдорлар бұрынғы ағылшын корольдік үйі Тюдордың ата-бабалары және атаулары болды, олар Уэльстік Маредд ап Тюдордан тараған. Тюдорлар әулеті Стюарт әулетінің ата-бабалары болды, ал Стюарттар еуропалық Якобит әулетін құрды, олардың құрамына Ұлыбритания, Ирландия, Франция, Германия, Италия және Еуропа құрлығының басқа елдеріндегі, сондай-ақ бүкіл әлемдегі тікелей ұрпақтары кіреді.
Кунедда және оның ұлдары
Бұл аймақ латын тілінде Венедотия деп аталды. Атау бастапқыда Англсидегі белгілі бір ирландтық колониясына қатысты болған, бірақ 5 ғасырға қарай Солтүстік Уэльстегі ирландтық қоныс аударушылардың барлығын атау үшін қолданыла бастады. 9 ғасыр монахы және жылнамашы Неннийдің мәлімдемесіне сәйкес, Римнің шығуы Солтүстік Уэльсті қорғансыз қалдырды және Ман аралы мен Ирландиядан келген шабуылшылардың күшейе берген шабуылдарына ұшырады. Бұл жағдай Кунедданы, оның ұлдарын және олардың серіктерін 5 ғасырдың ортасында Манау Годдиннен (қазіргі Клакманнаншир) көшіріп, Солтүстік Уэльсті қорғауға және аймақты римдік-британдық билікке қайтаруға итермеледі. Олардың басып алушыларды ығыстыру үшін шақырылғаны ма, әлде өздері шабуылшылар болғаны белгісіз. Профессор Джон Дэвис айтқандай, "ерте Гвинендке бритондық, тіпті римдік рух тән". Дегенмен, Гвиненд пен Уэльстің басқа жерлерінде римдік саяси, әлеуметтік және діни дәстүрлер мен институттар тез тасталды. Римдік білім жоғалды, өйткені римдік-британдықтар ақша экономикасына тәуелді болмайтын, кірпіш пен ерітіндіні пайдаланатын архитектуралық техникалар және тіпті дөңгелекті керамика өндірісінде қолдану сияқты қарапайым білімдерді қамтитын, әскериленген, жартылай тайпалық қоғамға көшті. Ол қабілетті әскери жетекші, импульсивті және жомарт адам ретінде танымал болды. Кейбір ескі әңгімелерде ол алғашқы Эйстеддфодты өткізген деп есептеледі, сондай-ақ ол замандас христиан жазушысы Гилдаспен (оны бритондық тілінде "Принц-ит" дегенді білдіретін Маглокунус деп атаған) жасаған күнәлары үшін айыпталған бес кельт британ патшасының бірі болды. Гилдас Мейлгвонды "аралдың айдаһары" деп сипаттады, бұл атақ болуы мүмкін, бірақ ол бес британ патшасының ең қуаттысы ретінде нақты айтылды. "Сен – мен жазған соңғысы, бірақ біріншісі және зұлымдыққа ең үлкені, қабілеті жағынан да, зұлымдық жағынан да көп, беруде жомарт, бірақ күнәде де кеңпейіл, соғыста күшті, бірақ жаныңды жоюға одан да күшті". Мейлгвон 547 жылы обадан қайтыс болды, бірақ оның өліміне туыстары кек қайтарды, Арфон жағалауын қиратты. Рун қарсы шабуыл жасап, қазіргі Оңтүстік және Орталық Шотландиядағы жауларының жерлеріне осылайша жаза берді. Бұл әскерлердің ұзақ қашықтыққа жүргені олардың Ирландия теңізі арқылы өтіп кеткенін көрсетеді, бірақ сол кезде (550 шамасында) Солтүстік Англияның барлығы дерлік бритондық билік астында болғандықтан, оның әскері Strathclyde жерімен өтіп кеткен болуы мүмкін. Рун Гвинендке қайтып келді, ал оның билігінің қалған бөлігі, көптеген жағдайларда, Элидирдің туыстары оған қарсы жаңадан шабуыл жасағанға дейін оқиғасыз болды, нәтижесінде Рун қаза тапты. Оның орнын 586 жылы ұлы немесе кейбір деректерде інісі Бели ап Рун бағындырды. Ертедегі патшалардың ең қуаттыларының бірі Кадуаллон ап Кадфан (шамамен 624-634 жж.), Яго ап Белидің немересі болды. Ол бастапқыда апатты Нортумбрияға қарсы науқанға қатысты, бірнеше эпикалық жеңілістерден кейін ол алдымен Англсиге, содан кейін Пффин аралына, содан кейін Ирландия теңізі арқылы Дублинге жер аударылды, онда Гвинендтен көптеген патшалық босқындар баспана тапқан. Барлығы жоғалған сияқты көрінді, бірақ Кадуаллон (Мейген) орасан зор әскер жинады және Гернсиде қысқа уақыттан кейін Дюмнонияға шабуыл жасап, Мерсия шабуылынан зардап шеккен Батыс Уэльсті жеңілдетті және Мерсияның пұтқа табынушы Пендасын Нортумбрияға қарсы одаққа мәжбүр етті. Жаңа күшпен Кадуаллон Нортумбриялық жауларына қайта оралды, олардың әскерлерін жеңіп, бірнеше патшаларын өлтірді. Бұл қаһарлы науқанда оның әскерлері Нортумбрияны қиратты, 633 жылы Йоркті басып алып, тонады және қысқа уақытқа патшалықты бақылауға алды. [H]e әйелдерге де, балалардың кінәсіз жасына да рақым етпеді, оларды жауыздықпен азаптап өлтірді, ұзақ уақыт бойы бүкіл елін қиратты және Британия шекарасындағы ағылшындардың барлық руын жоюға шешім қабылдады. Алайда, бұл дүрбелең оқиғалардың әсері ұзаққа созылмайды, өйткені ол 634 жылы Хадриан қабырғасына жақын жердегі шайқаста, Хевнфилд шайқасында қаза тапты. Тюдорлар және Англияның Генри VII, әсіресе, Кадуладрдан "жиырма екінші дәрежеде" шыққан деп мәлімдеді және ол (Гарри Тюдор) Босворт даласындағы шайқаста өзінің "Қызыл айдаһар" байрағын көтерді. Бұл шабуылдар елге қатты зиян келтірді, бірақ Гвиненд үшін бақытымызға орай, викингтердің құрбандары Уэльске ғана шектелмеді. Кунедда әулеті – Кунедданың тікелей ұрпақтары белгілі – 825 жылы Гивел ап Родри Молуиногтың қайтысымен еркек желісінде тоқтап қалды және Джон Эдвард Ллойд айтқандай, "біреу Гвиненд тағына ие болды". Бұл "біреу", Гвинендтің келесі патшасы Мерфин "Фрих" (Мерфин "Көктемгі") болды. Мерфин Нест ферх Каделлге үйленді, ол Поуис патшасы Кинген ап Каделлдің қарындасы немесе қызы болды, Гвертерион әулетінен, және Англсидегі басты сарайының атымен аталатын Аберфрау әулетін құрды. Шотландияның оңтүстігі мен Англияның солтүстігіндегі бритондықтардан сақталған жазбалар жоқ және Мерфин Фрих осы аңыздардың көп бөлігін және оның тегін солтүстік Уэльске келгенде әкелгені әбден мүмкін. Оның сарайында солтүстіктің барлық білімі жиналып, оның және оның ұлының билігі кезінде жазылған болуы ықтимал. Родри Ұлы (844-878), Мерфин Фрих пен Нест ферх Каделлдің ұлы, анасының ағасы 855 жылы Римге қажылыққа барып қайтыс болғаннан кейін Поуисті өзінің мемлекетіне қосып алды. Кейінірек ол Сейсиллуг патшасы Гугонның қарындасы Ангхарад ферх Меуригке үйленді. Гугон 872 жылы мұрагерсіз қайтыс болғанда, Родри патшалыққа қараушы болып тағайындалды және өзінің ұлы Каделл ап Родриді тәуелді патша ретінде орнатуға қол жеткізді. Осылайша, ол Кунедда заманынан бері Уэльстің көп бөлігін бақылауға алған алғашқы билеуші болды. Родридің табысы мен оның ұлдары арасындағы Анараудтың үстемдігі Аберфрау әулеті Поуис және Дехейбарт сияқты қуатты Уэльс лордтарының барлығынан жоғары тұратынын мәлімдеді. Әулет Родри Ұлының барлық Уэльсті бағындырған өміріндегі ұрпақтарының ең үлкен желісі екенін мәлімдеді. Груффуд ап Кинанның өмірбаяны латын тілінде жазылған және Уэльстің сыртындағы кең аудиторияға арналған. Бұл мәлімдеменің маңызы Аберфрау әулеті Уэльстегі өзінің позициясы үшін ағылшын патшасына қарыз емес екендігі және олар Уэльсте "тегі арқылы абсолютті құқықпен" билікке ие екендігін көрсетті, деп жазды тарихшы Джон Дэвис. Англияның 1066 жылы нормандық жаулап алуынан кейін нормандар Гвинендтің шығыс шекарасына қысым көрсетуді бастады. Оларға Дехейбарт патшасы Риис ап Оуайнның 1075 жылы өздерінің екінші туысы Бледдин ап Кинфын өлтіруінен туған ішкі қайтармалар көмектесті. 1081 жылы Минид Карн шайқасынан кейін Груффуд одақ туралы уәдемен тұзаққа түсті, бірақ Честер графы Хью д'Авраншеспен ұсталды. Сонымен қатар, Гервей өзінің рухани және уақыттық билігіне қарсы тұрғандай көрінетін прихожандарды үнемі анафемаға ұшыратты. Норвегиялықтар Пффин аралының жағалауында пайда болды және одан кейін болған шайқаста, Англси шұғаласы шайқасы деп белгіленген, Магнус Шрусбери графына көзден өткізіп өлтірді. Норвегиялықтар келгендей тез және түсініксіз кетіп қалды, нормандық армияны әлсіз және әлсіз қалдырды. Оуайн ап Эдвин өзінің одақтасы Трахадан жеңілгеннен кейін Честерге адалдығын ауыстырды...
Despite the war and 14 battles undertaken by the allied forces of Gwynedd and Mercia against Northumbria, of which the chief one was the Battle of Cefn Digoll in 632, an alliance was concluded when Cadwallon married Alcfritha, daughter of Pybba of Mercia. However, the effect of these tumultuous events would come to be short lived, for he died in battle in 634 close to Hadrian's Wall, at the Battle of Heavenfield. The Tudors of Penmynydd and Henry VII of England in particular claimed descent from Cadwaladr in the "twenty second degree" and it was he (Harri Tudor) who raised his 'Red Dragon' banner at the Battle of Bosworth Field. These raids no doubt had a seriously debilitating effect on the country but fortunately for Gwynedd, the victims of the Vikings were not confined to Wales. The House of Cunedda – as the direct descendants of Cunedda are known – eventually expired in the male line in 825 upon the death of Hywel ap Rhodri Molwynog and, as John Edward Lloyd put it, "a stranger possessed the throne of Gwynedd." This "stranger" who became the next King of Gwynedd was Merfyn "Frych" (Merfyn "the Freckled"). Merfyn married Nest ferch Cadell, the sister or daughter of Cyngen ap Cadell, the King of Powys of the Gwertherion dynasty, and founded the House of Aberffraw, named after his principal court on Anglesey. No written records are preserved from the Britons of southern Scotland and northern England and it is very likely that Merfyn Frych brought many of these legends as well as his pedigree with him when he came to north Wales. It appears most probable that it was at Merfyn's court that all the lore of the north was collected and written down during his reign and that of his son. Rhodri the Great (844–878), son of Merfyn Frych and Nest ferch Cadell, was able to add the Powys to his realm after its king (his maternal uncle) died on a pilgrimage to Rome in 855. Later, he married Angharad ferch Meurig, the sister of King Gwgon of Seisyllwg. When Gwgon drowned without an heir in 872, Rhodri became a steward over the kingdom and was able to install his son, Cadell ap Rhodri, as a subject king. Thus, he became the first ruler since the days of Cunedda to control the greater part of Wales. From the successes of Rhodri and the seniority of Anarawd among his sons the Aberffraw family claimed primacy over all other Welsh lords including the powerful kings of Powys and Deheubarth. the family asserted its rights as the senior line of descendants from Rhodri the Great who had conquered most of Wales during his lifetime. Gruffudd ap Cynan's biography was first written in Latin and intended for a wider audience outside Wales. The significance of this claim was that the Aberffraw family owed nothing to the English king for its position in Wales and that they held authority in Wales "by absolute right through descent," wrote historian John Davies. Shortly after the Norman conquest of England in 1066 the Normans began to exert pressure on the eastern border of Gwynedd. They were helped by internal strife following the killing of Bleddyn ap Cynfyn in 1075 by his second cousin Rhys ap Owain King of Deheubarth. Shortly after the Battle of Mynydd Carn in 1081, Gruffudd was lured into a trap with the promise of an alliance but seized by Hugh d'Avranches, Earl of Chester, in an ambush near Corwen. Additionally, Hervey routinely excommunicated parishioners who he perceived as challenging his spiritual and temporal authority. appeared off the coast at Puffin Island, and in the battle that followed, known as the Battle of Anglesey Sound, Magnus shot dead the earl of Shrewsbury with an arrow to the eye. The Norse left as suddenly and as mysteriously as they had arrived, leaving the Norman army weakened and demoralized. Owain ap Edwin transferred his allegiance to Chester following the defeat of his ally Trahaearn ap Caradog in 1081, a move which earned him the epithet Bradwr "the Traitor" (Owain Fradwr), among the Welsh.) succeeded his father to the greater portion of Gwynedd in accordance with Welsh law, the Cyfraith Hywel, the Laws of Hywel; and became known as Owain Gwynedd to differentiate him from another Owain ap Gruffudd, the Mathrafal ruler of Powys, known as Owain Cyfeiliog. Cadwaladr, Gruffudd's youngest son, inherited the commote of Aberffraw on Ynys Môn (now Anglesey), and the recently conquered Meirionydd and northern Ceredigion i. e., Ceredigion between the rivers Aeron and the Dyfi. By 1141 Cadwaladr and Madog ap Maredudd of Powys led a Welsh vanguard as an ally of the Earl of Chester in the Battle of Lincoln, and joined in the rout which made Stephen of England a prisoner of Empress Matilda for a year Owain, however, did not participate in the battle, keeping the majority of Gwynedd's army at home. Owain and Cadwaladr came to blows in 1143 when Cadwaladr was implicated in the murder of King Anarawd ap Gruffudd of Deheubarth, Owain's ally and future son in law, on the eve of Anarawd's wedding to Owain's daughter. In the melee which followed Henry II might have been slain had not Roger de Clare, 2nd Earl of Hertford, rescued the king. Henry II retreated and made his way back to his main army, by now slowly advancing towards Rhuddlan. Not wishing to engage the Norman army directly, Owain repositioned himself first at St. Asaph, then further west, clearing the road for Henry II to enter into Rhuddlan "ingloriously". In a later letter to the Byzantine emperor, Henry probably recalled these experiences when he wrote, "A people called Welsh, so bold and ferocious that, when unarmed, they do not fear to encounter an armed force, being ready to shed their blood in defence of their country, and to sacrifice their lives for renown." The naval expedition was led by Henry II's maternal uncle (Empress Matilda's half brother), Henry FitzRoy; and when they landed on Môn, Henry FitzRoy had the churches of Llanbedr Goch and Llanfair Mathafarn Eithaf torched. During the night the men of Môn gathered together, and the next morning fought and defeated the Norman army, with Henry FitzRoy falling under a shower of lances. The defeat of his navy and his own military difficulties had convinced Henry II that he had "gone as far as was practical that year" in his effort to subject Owain, and the King offered terms. After 3 years of Maelgwn possessing Anglesey he jailed him too. Eventually, Dafydd I was himself imprisoned by the future Prince of Wales Llywelyn the Great, that was after losing the Battle of Aberconwy against an alliance of Rhodri ab Owain, and the sons of Cynan ab Owain Gwynedd. The Royal palace consisted of positions similar to Royal Households of the United Kingdom used today in England. Llywelyn followed the laws of Hywel Dda and attempted a succession process using the Welsh gavelkind custom of choosing an heir. Llywelyn promoted his younger son Dafydd II, and he customised the process of designating an heir to his own fruition by giving his eldest son Gruffudd lands to rule. Dafydd II was named heir with the support of King Henry III of England, during 1238 a Welsh Royal council of Princes was held at Strata Florida Abbey in honour of the heir of Gwynedd. Llywelyn in 1239 suffered a stroke and retired from active work in the Welsh government, he died only a year later in 1240. Succession would continue with a new King of England, Edward I would later acquire the title of the Prince of Wales. The Treaty of Aberconwy was signed in 1277 by Llywelyn II, it was a formal agreement to hand over the power Gwynedd he had accumulated throughout Wales, and the new House of Plantagenet was of French, Norman origins. However Llywelyn's brother Dafydd III still had different ideas, it was he who provoked the incident by attacking Hawarden castle on Palm Sunday in 1282. Later on in November 1282 the Archbishop of Canterbury, John Peckham, visited North Wales to mediate any potential conflict between sovereigns. Prince Llywelyn II was offered a financial incentive, and an English estate for his family, only if he were to surrender Gwynedd's territory to Edward. Llywelyn II rejected the offer. The next month, on 11 December 1282, after not being recognised Llywelyn was killed at in an ambush. His head sent to London, his body interred to Abbeycwmhir. King Edward I decreed, in ad querendum filium David primogenitum, and was caught by "men of his own tongue". The last Royal family of Wales were imprisoned, and Dafydd III was executed by hanging in Shrewsbury for treason, his body was dismembered and he suffered same fate as his brother, Llywelyn II with his head put on a pole for display at the Tower of London, the bard Bleddyn Fardd made his elegy. After the capture of the last true Royal family of Gwynedd, the Princes, including Llywelyn ap Dafydd were imprisoned in Bristol Castle by the English Crown, and daughters became Nuns in Sempringham and other monasteries. The Pura Walia was the new definition for the Welsh marshland. Pura Wallia was effectively the new counties which had been Gwynedd, Carmarthenshire and Cardiganshire and Marchia Wallie were defined through division of lands still held by the Welsh people and the Norman castles built in the Marchia Wallie. The Pura Walia continued to be within a nominal Principality of Wales ruled by the Council of Wales at Ludlow as a part of the English crown. There were many Gwynedd based rebellions after 1284 with varying degrees of success with most being led by peripheral members of the old royal house. In particular the rebellions of Prince Madoc in 1294, The Welsh Marches would be merged with the principality in 1534 under the Council of Wales and the Marches until all separate governance for Wales. The penal system was eventually abolished, and as an administrative entity, the administrative entity the Marches of Wales was abolished by the joint reigns of King William III of England and Mary II of England (monarchs of England and Scotland combined) in 1689.
Әскери
Сэр Джон Эдвард Ллойдтың пікірінше, Уэльстегі әскери науқандардың қиындықтары 20 жылдық нормандық басып алу кезінде аңғарылды. Егер қорғаушы кез келген жолды кесіп, кез келген өзен арқылы өтуді немесе тау жолын бақылай алса, сондай-ақ Уэльс төңірегіндегі жағалауды өз бақылауында ұстаса, онда Уэльсте ұзақ мерзімді әскери науқан жүргізудің қаупі тым жоғары еді.
Әкімшілік
Ерте заманда Гвинед (немесе Венедотия) Честерден басқарылған болуы мүмкін, бұл қазіргі Уэльс принсі, Честер графының қосалқы титулында көрсетілген. Бұл жер 812 жылы молния шарпып қиратылған, 822 жылы сакстар қайта салып, одан кейін тағы да қиратқан. Соңынан Англсидегі Аберфрау негізгі билік ортасы болды, бірақ Груффид ап Лливелиннің Руддландтағы сарайы сияқты ерекшеліктер де болды. Дегенмен, ағылшын флоты күшейген сайын, әсіресе Ирландияның нормандар тарапынан жаулануы басталғаннан кейін, оны қорғау мүмкін болмай қалды. Шамамен 1200 жылдан 1283 жылға дейін Абергвингрегин немесе жай ғана "Абер" деп аталатын (Англия тажы оны жаулап алғаннан кейін қабылдаған, ағылшынша қысқартылған түрі) Менай бұғазының жағалауындағы "Сноудон әміршісінің" жаңа отбасылық үйіне айналды. Уэльс ледиі Джоан 1237 жылы, Даффид ап Лливелин 1246 жылы, ал Уэльс принці Лливелин ап Груффудтың әйелі, Элеонора де Монфорт, Уэльс ледиі ("Tywysog Cymru" – қазіргі уэльс тілінде) 1282 жылдың 19 маусымында қызы Гвенллианды дүниеге келтіріп қайтыс болды. Патшалық резиденция 1283 жылдың басында ағылшын тажы тарапынан басып алынып, иемденілді. Аберфраудың Солтүстік Уэльстегі дәстүрлі ықпал аймағына олардың ертедегі билік ортасы ретінде Англеси аралы (Йнс Мон), Гвинед Уч Конви (Конвиден жоғары Гвинед немесе Жоғарғы Гвинед) және Перфедвалд (Орталық Ел), сондай-ақ Гвинед Ис Конви (Конвиден төмен Гвинед немесе Төменгі Гвинед) кірді. Вассалдық немесе жаулап алу арқылы, сондай-ақ Цередигион, Повис Фадог және Повис Венвинвин сияқты шекара ақсүйектерінен тартып алынған жерлерді қайтарып алу арқылы қосымша жерлер иеленілді. Алайда, бұл аймақтар Гвинедке қосымша саналды, ешқашан оның құрамына кірген жоқ. Гвинед дәстүрлі түрде табиғатты шекара ретінде пайдалану үшін бөлінген, Конви және Ди өзендері аймақтарға қатысты жерлерді анықтау үшін қолданылған.
Мұра
Эдуардтың жаулап алуынан кейін, Гвинедтің нағыз жерлері Англси, Кернарфоншир, Мерионетшир, Денбигшир және Флинтшир аймақтары арасында бөлісті. 1994 жылғы (Уэльс) жергілікті басқару актісімен құрылған қазіргі Гвинедтің бас аймағына Англси енбейді.