1855 жылғы ғылым мен технология: Уоллес түрлердің пайда болуы туралы мақала жариялап, Дарвинге жеткізді. Ремак жасуша бөлінуін дәлелдеді, ал Паттерсон карта проекциясын ұсынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1855 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1855 in science and technology involved some significant events, listed below.
Биология
Қыркүйек – Альфред Рассел Уоллес Борнео аралындағы Саравакта ақпан айында жазған "Жаңа түрлердің енгізілуін реттеген заң туралы" еңбегін жариялайды; желтоқсан айында Эдвард Блит оны Чарльз Дарвиннің назарына жеткізеді. Роберт Ремак Берлинде "Омыртқалылардың дамуы туралы зерттеулер" атты еңбегін жариялап, жасуша бөлінуіне дәлел келтіреді, бұл Рудольф Вирховпен қолдалады (бірақ мойындалмайды).
September – Alfred Russel Wallace publishes "On the Law which has Regulated the Introduction of New Species", which he has written while working in Sarawak on the island of Borneo in February; in December, Edward Blyth brings it to the attention of Charles Darwin. Robert Remak publishes Untersuchungen über die Entwickelung der Wirbelthiere in Berlin, providing evidence for cell division, which is supported (but not acknowledged) by Rudolf Virchow.
Картографиялық
Қыркүйек – Джеймс Паттерсон аспан және жер бетінің тең ауданы бар карталарын жасау үшін Галл орфографиялық проекциясын таныстырады.
September – Rev. James Patterson presents the Gall orthographic projection for celestial and terrestrial equal area cartography.
Химия
10 мамыр – Роберт Вильгельм Бунсен Бунсен оттығын ойлап тапты. Фридрих Гедке кокаин алкалоидын алғаш рет бөліп алып, оны "эритроксилин" деп атады. Уильям Одлинг көміртек үшін метан тәрізді (төртвалентті) түрін ұсынады. Шарль Адольф Вурц Вурц реакциясын жариялайды. Бенджамин Силлиман кіші мұнайды крекингтеу әдістерін дамытады, бұл бүкіл қазіргі заманғы мұнай-химия өнеркәсібіне негіз салады.
May 10 – The Bunsen burner is invented by Robert Wilhelm Bunsen. Friedrich Gaedcke first isolates the cocaine alkaloid, which he names "erythroxyline". William Odling proposes a methane type (tetravalent) for carbon. Charles Adolphe Wurtz publishes the Wurtz reaction. Benjamin Silliman, Jr. pioneers methods of petroleum cracking, which makes the entire modern petrochemical industry possible.
Famennian stage proposed by Belgian geologist André Dumont.
Барлау
17 қараша – Доктор Дэвид Ливингстон Виктория сарсуатын көрген алғашқы еуропалық адам болады.
November 17 – Dr David Livingstone becomes the first European to see the Victoria Falls.
Медицина
Наурыз айында Мэри Сиколь Балаклавада британдық қонақ үйін ашты, ол Қырым соғысы офицерлері үшін емдеу және қалпына келтіру орталығы болды. Қазан айында И.К. Брунельдің жобасы бойынша ағаштан құрастырылған Ренкиой уақытша ауруханасы Түркияда Қырым соғысының мүгедектеріне көмек көрсету үшін салынды. Томас Аддисон «Супраренальды капсулалардың ауруларының конституциялық және жергілікті әсерлері туралы» еңбегінде Аддисон ауруын сипаттады. Үшінші оба пандемиясы Қытайдың Юньнань провинциясында басталды. Бұл бубондық оба пандемиясы әлемнің барлық құрлықтарына таралып, Үндістан мен Қытайда 12 миллионнан астам (ал әлем бойынша 15 миллионға жуық) адамның өліміне себеп болды, бұл тарихтағы ең қасіретті пандемиялардың біріне айналдырды. Бұл пандемия 1960 жылға дейін активті саналды.
March – Mary Seacole opens the British Hotel at Balaklava, a nursing and convalescent establishment for Crimean War officers. October – The Renkioi temporary hospital, prefabricated in wood to a design by I. K. Brunel, is erected in Turkey to serve Crimean War invalids. Thomas Addison describes Addison's disease in On the Constitutional and Local Effects of Disease of the Suprarenal Capsules. The third plague pandemic breaks out in Yunnan, China. This bubonic plague pandemic eventually spreads to all inhabited continents, and ultimately leads to more than 12 million deaths in India and China (estimated 15 million worldwide) making it one of the deadliest pandemics in history. The pandemic was considered active until 1960.
Палеонтология
Баварияда алғашқы археоптерикс қазбасы табылған, бірақ оны 1970 жылға дейін анықтамады.
The first archaeopteryx fossil is found in Bavaria, but will not be identified until 1970.
Физика
Джеймс Клерк Максвелл электр мен магнетизмді бір теорияға біріктіріп, классикалық электромагнетизмді қалыптастырады, соның арқасында жарық электромагниттік толқын екенін көрсетеді. Генрих Гейслер күшті вакуум жасауға қабілетті сынап сорғысын құрастырады.
James Clerk Maxwell unifies electricity and magnetism into a single theory, classical electromagnetism, thereby showing that light is an electromagnetic wave. Heinrich Geißler designs a mercury pump capable of producing a significant vacuum.
Технология
27 тамыз – Альфонс Луи Пойтэвин Францияда коллотип фотосурет басып шығару процесін патенттеді. 17 қазан – Генри Бессемер болат өндірудің Бессемер процесіне патент алды. Уильям Армстронг нарықтық оқ-дәрі салатын Армстронг зеңбірегін жасады.
August 27 – Alphonse Louis Poitevin patents the collotype photographic printing process in France. October 17 – Henry Bessemer files his patent for the Bessemer process of steelmaking. William Armstrong produces the rifled breech loading Armstrong Gun.
Мекемелер
c. Ақпан – Эдинбургте Шотландия Өнеркәсіп музейінің құрылуы, бұл Шотландия Ұлттық музейінің алдағысы, және оның директоры болып химик Джордж Уилсон тағайындалды. Тамыз айында ол Эдинбург университетінде Технология бойынша Regius профессоры болып тағайындалды, бұл Ұлыбританиядағы алғашқы мұндай лауазым. Осы жылы ол "Түс соқырлығы туралы зерттеулер" жариялады. Швейцарияның Цюрих қаласында Eidgenössische Polytechnische Schule ашылды.
c. February – Establishment of the Industrial Museum of Scotland in Edinburgh, a predecessor of the National Museum of Scotland, with chemist George Wilson as its director. In August he is also appointed Regius Professor of Technology in the University of Edinburgh, the first such post in Britain. This year also he publishes Researches on Colour Blindness. Opening of Eidgenössische Polytechnische Schule in Zürich, Switzerland.
Жарияланымдар
Мэтью Фонтейн Мори "Теңіздің физикалық географиясы" кітабын жариялады.
Matthew Fontaine Maury publishes The Physical Geography of the Sea.
Туылғандар
5 қаңтар – Кинг Кэмп Жилет (1932 жылы қайтыс болды), американдық өнертапқыш. 21 қаңтар – Джон Браунинг (1926 жылы қайтыс болды), американдық өнертапқыш. 28 қаңтар – Уильям Сьюард Берроуз (1898 жылы қайтыс болды), америкалық есептеу машинасының авторы. 13 наурыз – Персиваль Лоуэлл (1916 жылы қайтыс болды), американдық астроном. 12 мамыр – Оскар фон Миллер (1934 жылы қайтыс болды), неміс электр инженеры және Немец мұражайының негізін қалаушы. 29 мамыр – Дэвид Брюс (1931 жылы қайтыс болды), Австралияда туған британдық микробиолог. 5 қараша – Леон Тейссерен де Бор (1913 жылы қайтыс болды), француз метеорологы. 7 қараша – Эдвин Холл (1938 жылы қайтыс болды), американдық физик, "Холл эффектісін" ашқан. Стивен Пейджет (1926 жылы қайтыс болды), ағылшын хирург.
January 5 – King Camp Gillette (died 1932), American inventor. January 21 – John Browning (died 1926), American inventor. January 28 – William Seward Burroughs (died 1898), American inventor of the adding machine. March 13 – Percival Lowell (died 1916), American astronomer. May 12 – Oskar von Miller (died 1934), German electrical engineer and founder of the Deutsches Museum. May 29 – David Bruce (died 1931), Australian born British microbiologist. November 5 – Léon Teisserenc de Bort (died 1913), French meteorologist. November 7 – Edwin Hall (died 1938), American physicist, discoverer of the "Hall effect". Stephen Paget (died 1926), English surgeon.
Өлімдер
23 ақпан – Карл Фридрих Гаусс (1777 жылы туған), неміс математигі. 27 ақпан – Брайан Донкин (1768 жылы туған), ағылшын инженері және ойлап табушы. 20 наурыз – Джозеф Аспдин (1778 жылы туған), ағылшын ойлап табушы. 13 сәуір – Генри Де ла Беше (1796 жылы туған), ағылшын геологы. 7 маусым – Фридерика Линиг (1790 жылы туған), латыш энтомологы. 29 маусым – Джон Горри (1803 жылы туған), шотланд-американдық дәрігер және ойлап табушы. 6 шілде – Эндрю Кроссе (1784 жылы туған), ағылшын "әдемі ғалым", электрмен тәжірибе жасаудың алғашқысы. 8 шілде – Уильям Пэрри (1790 жылы туған), ағылшын Арктика зерттеушісі. 7 қазан – Франсуа Магенди (1783 жылы туған), француз физиологы. 6 желтоқсан – Уильям Джон Суэйнсон (1789 жылы туған), ағылшын табиғаттанушы.
February 23 – Carl Friedrich Gauss (born 1777), German mathematician. February 27 – Bryan Donkin (born 1768), English engineer and inventor. March 20 – Joseph Aspdin (born 1778), English inventor. April 13 – Henry De la Beche (born 1796), English geologist. June 7 – Friederike Lienig (born 1790), Latvian entomologist. June 29 – John Gorrie (born 1803), Scottish American physician and inventor. July 6 – Andrew Crosse (born 1784), English 'gentleman scientist', pioneer experimenter in electricity. July 8 – William Parry (born 1790), English Arctic explorer. October 7 – François Magendie (born 1783), French physiologist. December 6 – William John Swainson (born 1789), English naturalist.