Кіріспе

Танылмаған американдық сериялық өлтіруші (1930-шы жылдар)

Кливленд торсы өлтірушісі, сондай-ақ Кингсбери Рунның ақымақ қасапшысы деп те аталады, 1930 жылдары АҚШ-тың Огайо штатының Кливленд қаласында әрекет еткен танылмаған сериялық өлтіруші. Бұл қылмыстар 13 белгілі құрбанның денелерін бөліп-бөлектеп кесумен және олардың қалдықтарын Кингсбери Рунның кедей ауданында тастаумен сипатталды. Көптеген құрбандар Кингсбери Рунның шығысындағы "Құбылалы үшінші" немесе "Хоббо джунглилері" деп аталатын аймақтан шыққан, ол барларымен, құмар ойындарымен, жезөкшелермен және қарапайым адамдармен танымал болды. Бір кездегі заңгер Элиот Несс басқарған қылмыстарды тергеуге қарамастан, өлтіруші ешқашан ұсталмады. Белгілі он екі құрбан 1935-1938 жылдар аралығында қаза тапты. Кейбір тергеушілер, соның ішінде жетекші детектив Питер Мерилло, 1920-1950 жылдар аралығында Кливленд, Янгстаун және Питтсбург аймақтарында он үш немесе одан да көп құрбан болған болуы мүмкін деп санайды. "Ресми" тізімге қосылуға екі үміткер бар: 1934 жылдың 5 қыркүйегінде табылған, "Көл ханымы" деп аталған белгісіз құрбан және 1950 жылдың 22 шілдесінде табылған Роберт Робертсон. Торс өлтірушінің құрбандары көбінесе аты-жөні анықталмаған саяхатшылар болды, бірақ кейбір ерекшеліктер де болды. 2, 3 және 8-ші құрбандар тиісінше Эдвард Андрасси, Флоренс Полильо және, мүмкін, Роза Уоллес ретінде анықталды. Андрасси мен Полильо екеуі де саусақ іздері арқылы анықталды, ал Уоллес тіс жазбалары арқылы болжамды түрде анықталды. Құрбандардың көпшілігі төменгі тапқа жататын, Ұлы депрессия кезінде оңай олжаға айналған адамдар еді. Көптеген адамдар "жұмыс істейтін кедейлер" деп аталды, олардың тұруға басқа жері болмады, сондықтан Кливленд Флэтс деп аталатын аймақтағы шалап салынған лашықтарда немесе "Хувервиллдерде" тұрды. Торс өлтіруші әрқашан құрбандардың басын кесіп, көбінесе денелерін бөліп-бөлектеп кесіп, кейде денесін екіге бөліп немесе мүшелерін кесіп тастаған. Көп жағдайда өлімнің себебі бас кесу немесе денелерді бөліп-бөлектеп кесу болды. Көптеген ер адамдар кастрацияланды. Кейбір құрбандардың денелеріне химиялық заттар қолданылғаны байқалды, бұл терінің қызыл, қатаң және былғарылы болуына әкелді. Көптеген құрбандар қайтыс болғаннан кейін ұзақ уақыттан кейін табылды, кейде бір жылдан астам. Сот-медициналық ғылымның жаңа дамыған кезеңінде, бұл факторлар анықтауды қиындатты, әсіресе, көп жағдайда адамның басын таба алмағандықтан. Несс басты күдіктілердің бірі, доктор Фрэнсис Суиниді тұтқындауға және тергеуге көмектесті, сондай-ақ жеке өзі лашықтарға рейдтер жүргізіп, оларды өртеп жіберді. Несс мұны істеудің себебін бармақ іздерін тізімдеу, жаңа құрбандарды оңай анықтау және мүмкін құрбандарды өлтіруді тоқтату үшін аймақтан шығару деп түсіндірді. Іздеу кезінде "Торс өлтірушіні" тұтқындауға және соттауға көмектесетін жаңа немесе айыптаушылық ақпарат табылмаса да, ол қаланың орталық ауданындағы нашар және антисанитарлық тұрғын үй жағдайларына жаңаша назар аударуға көмектесті. Тергеушілер жүздеген отбасылардың қауіпті өрт тұзақтарында, дәретханасыз және сусыз өмір сүріп жатқанын анықтады. Әлеуметтік реформаның мүдделері де құқық қорғау органдарымен байланысы болмаса да, ақыры көзге түсті. Бір кезде Торс өлтіруші Несске екі құрбанның қалдықтарын қала әкімдігіндегі кеңсесінің тікелей көрінетін жеріне қойып, қорқытып, келекеледі. Несс өлтіруші деп ойлаған адам кейінірек оған хаттар жіберіп, ашуландырды.

Құрбандар

Зерттеушілердің көпшілігі он екі құрбан болғанын қабылдасады, бірақ кейбіреулері жиырма немесе қырыққа дейін санаған. Оның басы Шейкер Хайтс жылдам транзит теміржолдарының жанынан табылған. Құрбанның денесі жалаңаш, бірақ мүшелері зақымдалмаған, ал басынан шамамен 1500 фут қашықтықта жатыр. Жерде қан болмауы, оның басқа жерде өлтірілгенін көрсетеді. Теміржол қызметкері сол күні сағат 15:00-де бас сол жерде болмағанын куәландырды, ал бір куәгер сол күні шамамен сағат 23:00-де қылмыс орнына жақын жерде Cadillac-тың жаңа үлгісін көргенін айтты. Басын кесуге қатысты физикалық дәлелдер, құрбан тірі кезінде өлтірілгенін көрсетті, ал жасалған қазба баяндамасында денеден қанның толығымен шығарылғаны айтылды. Басы бірінші және екінші мойын омыртқалары арасында кесілген. Құрбанның денесінде есірткі немесе алкоголь табылмады, сондай-ақ, өлтіру алдында оны азаптаған немесе байлаған дегеннің қандай да бір белгісі жоқ. Джон Доу ІІ-нің алты татуировкасы болғандықтан, оны "Татуировкалы адам" деп атады.

Джон Доу III

1936 жылы 22 шілдеде Кливлендтен батысқа қарай Бруклиндегі Биг Крик аймағындағы үйсіздер лагерінің жанынан қатты шіріген, басы кесілген ақ нәсілді ер адамның денесі табылды. Бұл "Дене бөліктерімен өлтіруші" деп аталатын қылмыскердің Батыс жағындағы жалғыз құрбаны болды. Полиция аймақты жан-жақты қарап, адамның басын тапты, ол кезде ол бас сүйек күйінде еді. Жақын маңда қанға боялған арзан киімдер табылған. Патолог адамның денесінің астындағы жерге сіңген көп мөлшерде кепкен қанды анықтады, бұл оның сол жерде өлтірілгенін көрсетеді.

Басқа да қылмыстар

1921 және 1942 жылдар аралығында тоғыз адам, олардың сегізі анықталмаған, Пенсильвания штатының Питтсбург қаласына жақын батпақтарда немесе пойыз станциялары маңында өлі, мүшеленген күйінде табылған. "Қорқыт батпағындағы өлтірулер" деп аталатын бұл оқиғалар "Дене өлтірушінің" (Торсо-қаза) тағы бір құрбандары болуы мүмкін деген болжам бар. Питтсбургтегі және Кливлендтегі құрбандардың өте ұқсас белгілері, екеуі де Балтимор және Огайо темір жолымен тікелей байланысты болғандықтан, Кливлендтегі тергеуші Питер Мериллоны Питтсбургтегі кісі өлтірулердің байланысты екеніне көндірді. 1936 жылдың 1 шілдесінде Нью-Касл қаласындағы жүк вагонынан басы жоқ, белгісіз ер адамның денесі табылды. 1940 жылдың 3 мамырында Маккис-Рокс маңындағы жүк вагондарынан бассыз үш адамның денесі табылған. Барлығының денесінде Дене өлтірушінің салған жарақатына ұқсас іздер болған. 1921 және 1934 жылдар аралығында, сондай-ақ 1939 және 1942 жылдар аралығында Нью-Касл маңындағы батпақтардан мүшеленген денелер де табылған. Он жыл өткен соң, бұл "мойындау" биліктің Дене өлтірушінің "Қара Далия" ісіне қатысы болуы мүмкін деген ойға келгеніне себеп болды. Бұл істе 22 жасар Элизабет Шорттың денесі 1947 жылдың 15 қаңтарында Лос-Анджелестің аяқталмаған Леймерт Парк тұрғын үй кешенінен екі бөлікке бөлінген күйінде табылған. Шорттың және Дене өлтірушінің құрбандарының екеуі де өлімнен кейін мұқият тазаланған, ал екі жағдайда да қасап пышағы қолданылған деген болжам бар. Дегенмен, Кливлендтегі құрбандардың айрықша белгісі болған бас кесілмеген. Сонымен қатар, кісі өлтіру оқиғасы хат алынғаннан шамамен он жыл өткен соң болған. Құрғақ фактілер мен болжамдардан басқа, Шортты Дене өлтірушімен байланыстыратын ешқандай дәлел жоқ.

Күдіктілер

Билік өкілдері "Дене бөліктерімен жасалған кісі өлтірулер" ісін терген кезде шамамен 9100 адамты тексерді. Басты күдіктілер екеу ғана болды: Фрэнк Долезал және Фрэнсис Суини. 1939 жылдың 24 тамызында 52 жастағы Кливленд тұрғыны Франк Долезал (4 мамыр 1887 – 24 тамыз 1939), бір кезде Поллилломен бірге тұрған және Андрасси мен Уоллеспен байланысы болған, Поллиллоны өлтіргені үшін күдікпен ұсталды; кейіннен ол шериф Мартин О'Доннеллдің күзетінде Куяхога округінің түрмесінде күдікті жағдайда қайтыс болды. Долезал кейіннен Дене бөліктерімен жасалған кісі өлтірулерге қатысы бар деген айыптан ақталды. Екінші басты күдікті, доктор Фрэнсис Эдвард "Фрэнк" Суини (5 мамыр 1894 – 9 шілде 1964), соғыстан кейін Суини соғыс кезіндегі тәжірибесінен туындаған патологиялық алаңдаушылық пен депрессияға байланысты алкоголизмге ұшырады. 1929 жылы ол көп іше бастады; 1934 жылға қарай алкоголизмі әйелінен ажырасуға әкелді. Суини Несспен жеке сұхбаттасты. Суини емханаға жатқаннан кейін, полиция оны күдікті ретінде қарастыратын ешқандай жаңа ақпарат немесе байланыс таба алмады. Түрмеде отырған кезде Суини қорқыту хаттары жіберіп, 1950 жылдарға дейін Несс пен оның отбасын мазалады; хаттар оның қайтысынан кейін тоқтады. Суини 1964 жылдың 9 шілдесінде Огайо штатының Дейтон қаласындағы ардагерлер ауруханасында қайтыс болды. Суиниді сенімді күдікті деп есептегенімен, оған қарсы дәлелдер тек болжамға негізделген. 1929 жылы Суини Кингсбери-Ран ауданындағы Сент-Алексис ауруханасында хирургиялық интерн болды. Оның сол көшеде кеңсесі де болды. Эмиль Фронек деген адам 1934 жылы дәрігердің оны есірткімен улауға тырысқанын айтты. Фронектің әңгімесі кейіннен ескерілмеді, өйткені ол келесі күні полициямен бірге ғимаратты таба алмады. Құрбанның денесінде есірткі табылғаннан кейін, Суинидің кеңсесі Фронектің есірткі берілгенін айтқан жерге жақын жерде, сот медициналық сарапшының кеңсесінің жанында екені анықталды. Суини олардың моргінде операция жасаған, ол құрбандарды өлтіруге қолайлы және таза орын болған. Долезал мен Суиниден басқа, билік 1942 жылдың маусымында осыған ұқсас қылмыс жасаған афроамерикалық Вилли Джонсонды да қарастырды. Джонсонды бір жас қыз багаж жәшігін тастап бара жатқанда көрген, кейіннен оның ішінде 19 жасар Маргарет Фрэнсис Уилсонның денесі табылған. Уилсонның басы мен қолы жақын жердегі бұталардан табылды, ал аяқтары екі аптадан кейін Джонсонның үйінен табылды. Джонсонның Уоллеспен және, мүмкін, Поллилломен таныс болғаны айтылды, бірақ сот медициналық сарапшысы Сэмюэл Гербер оны күдікті деп атағанмен, ол Дене бөліктерімен жасалған кісі өлтірулермен байланыстырылмады. Джонсон Уилсонды өлтіргені үшін сотталып, ұзақ психологиялық сараптамадан кейін 1944 жылдың 10 наурызында электр орындығында өлім жазасына кесілді. 1997 жылы тағы бір теория бойынша, "Дене бөліктерімен жасалған кісі өлтірулерге" жауапты жалғыз адам болмаған – кісі өлтірулерді әртүрлі адамдар жасаған болуы мүмкін екені айтылды. Бұл болжамға негіз болып, жасалған сараптама нәтижелері нақты болмады. Мериллоның пікірінше, "Дене бөліктерімен жасалған кісі өлтіруші" теміржолмен саяхаттап жүрген адам болуы мүмкін, өйткені көптеген кісі өлтірулер теміржол желілеріне жақын жерде болған, сондықтан Кливлендтегі кісі өлтірулерге ұқсас кісі өлтірулер басқа штаттарда да болған. Мерилло бұл идеяны зерттеу үшін босқын ретінде жасырын өмір сүрді.

Танымал мәдениетте

2018 жылы түсірілген "Кингсбери жүгіруі" фильмі сол кісі өлтірулердің заманауи үлгісіне негізделген. Кісі өлтірулер мен қылмыскерлерді ұстауға жасалған әрекеттер "Шешілмеген сырлар" телешоуының бір бөлімінде көрсетілді. Америкалық автор Джон Пейтон Кук кісі өлтірулер туралы фантастикалық әңгімесін "Торсос" романында жазды, ол 1993 жылғы "Ең жақсы гей еркектер детективі" номинациясы бойынша Ламбда әдеби сыйлығының финалисі атанды және Мэрилин Стазио "Нью-Йорк Таймс кітап шолуында" Ұлы депрессия кезеңіндегі Огайо штатының Кливленд қаласының ерекше атмосферасын көркем бейнелегені үшін атап өтті.