Кіріспе

Британдық саудагер, кісі өлтіру құрбаны және Джек Жабдықшы деп күдіктелген (1838–1889)

Джеймс Мейбрик (24 қазан 1838 – 11 мамыр 1889) Ливерпульде мақта саудасымен айналысқан. Оның өлімінен кейін, әйелі Флоренс Мейбрик сенсациялық сот процесінде оны улап өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. "Айгбюрт улануы" ісі Атлантиканың екі жағындағы баспасөзде кеңінен жарияланды. Өлгеннен кейін бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, Мейбрик өзінің күнделігіндегі жазбаларына сүйене отырып, әйгілі сериялық кісі өлтіруші Джек Жабдықшы деп айыпталды, бірақ сыншылар бұл күнделік пен мойындаудың жалған екенін мәлімдеді. Салық-медициналық сараптамалар шешім шығармады. "Барлығы Джекты жақсы көреді" атты кітабында жазушы, зерттеуші және кинорежиссер Брюс Робинсон оның інісі Майкл Мейбрик нағыз кісі өлтіруші екенін дәлелдеді. 1884 және 1885 жылдары Техас штатының Остин қаласында "Қызметші қыздарды жойғыш" деген атпен танылған сериялық кісі өлтіруші болды, сондай-ақ Мейбрикті осы кісі өлтірулермен байланыстыруға әрекеттер жасалды.

Өмір

Мейбрик Ливерпульде, гравер Уильям Мейбриктің ұлы болып дүниеге келді, және оның әйелі Сюзанна. Ол 1838 жылдың 12 қарашасында қаладағы Әулие Петр шіркеуінде крещениеден өтті. Ол өткен жылы қайтыс болған ағасының құрметіне аталды және Мейбриктер отбасының жеті ұлының үшіншісі болды. Мейбриктің мақта саудасымен айналысуы оны АҚШ-қа үнемі саяхаттауға міндеттеді, ал 1871 жылы ол компаниясының филиалын құру үшін Норфолк (Вирджиния штаты) қаласына қоныстанды. 1874 жылы ол сол жерде безгекке шалдықты, оны құрамында мырыш бар дәрімен емдеді; ол өмірінің соңына дейін осы дәріге тәуелді болды. 1880 жылы Мейбрик компанияның Ұлыбританиядағы кеңсесіне оралды. 1880 жылдың 12 наурызында Нью-Йорк қаласынан кемемен шығып, алты күннен кейін Ливерпульге келді. Саяхат кезінде ол Флоренс (Флори) Элизабет Чандлермен танысты, ол Мобил (Алабама штаты) қаласының банкирінің қызы еді, және олардың қарым-қатынасы тез дамыды. Жастарындағы айырмашылыққа қарамастан – ол 42 жаста, ал ол 18 жаста болды – олар дереу үйлену жоспарлай бастады. Той 1881 жылдың 27 шілдесінде Лондонның Пикадилли ауданындағы Әулие Джеймс шіркеуінде өтті. Жұбайлар Ливерпульге оралып, қаланың оңтүстігіндегі Айгбурт шағын қалашығындағы Мейбриктің "Battlecrease House" үйінде тұрды. Олардың екі баласы болды: 1882 жылы туған ұлы Джеймс Чандлер ("Бобо") және 1886 жылы туған қызы Глэдис Эвелин. Мейбрик уақытын компаниясының американдық және британдық кеңселерi арасында бөліп отырды, бұл оның некесінде қиындықтар тудырған болуы мүмкін. Ол сонымен қатар көптеген сүйіктілерімен қарым-қатынасын жаңартты, ал оның әйелі мақта брокері Альфред Бриерлимен байланыс жасады. Флоренс күйеуінің адалсыздығын білгеннен кейін осы қадамға барғаны мүмкін. Мейбриктің жағдайында заңды әйел ретінде Сара Энн Робертсон анықталды. Сара Энн оның әкесінің өсиетінен "Джеймстің әйелі Сара Энн Мейбрик" деп аталды.

Өлім

Мейбриктің денсаулығы 1889 жылғы 27 сәуірде күрт нашарлап, он бес күннен кейін Аигбурттағы үйінде қайтыс болды. Оның өлімінің жағдайы ағаларына күдіс тудырды және жергілікті қонақ үйде өткізілген сот отырысы мырыш улануының ең мүмкін себебі екенін анықтады, оны кімнің бергені белгісіз. Флоренсқа бірден күдік тағылып, бірнеше күннен кейін тұтқындалды. Ол Ливерпульдегі Сент-Джордж залында сотталды және ұзақ сот процесінен кейін, оның әділдігі кейінірек жылдары талқылау тудырды, ол кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. Сотта оның ісін жүргізу тәсілі күмән тудырды, сондықтан оның жазасы өмір бойына түрмеге қамауға ауыстырылды, оның бір бөлігін Суррейдегі Уокинг түрмесінде, содан кейін Баккингемширдегі Айлсберидегі "Тұтқындық үйінде" өткізді. Іс қайта қаралып, 1904 жылы босатылды. Ол 1941 жылғы 23 қазанда қайтыс болғанға дейін түрлі жұмыстармен айналысып өмір сүрді. Тұтқындалғаннан бастап өмірінің соңына дейін ол балаларын қайта көрген жоқ. BBC телеарнасының "Құқық, құпия және менің отбасым" бағдарламасының 2020 жылғы 27 шілдеде көрсетілген эпизоды Флоренс Мейбриктің сотталғаны қазіргі заманғы құралдармен тексерілгенде қаншалықты сенімді екенін зерттеді. Тергеуді Джереми Дейн (қорғаушы) және Саша Васс (прокурор) жүргізді, олардың қорытындылары Корольдік сот судьясы Дэвид Радфордқа ұсынылды. Тергеу барысында Мейбрик ханымның викториандық моральдық кодексіне бағынғаны анықталды. Мейбрик ісі бойынша сот судьясы екі күн бойы қазылар алқасына қорытындысын жариялады. Қазіргі заманғы сарапшылар, QC-ге көмектесе отырып, викториандық қоғамның мырышты сұлулық құралы ретінде қолданғанын және Мейбрик ханым сияқты адамның мухадан удың аз мөлшерін алуы жиі кездесетін жағдай екенін айтты. Сонымен қатар, Джеймс Мейбриктің бауырында табылған мырыш мөлшері 20 миллиграммды құрады, ал өлімге жеткізетін доза 100 миллиграммға жуық болуы мүмкін еді. Сондай-ақ, Джеймс Мейбрик өзін-өзі дәрі-дәрмекпен емдегені анықталды; ол көптеген дәрілерді қабылдады, олардың тек екеуінде ғана у болатын заттар болмады. Джеймс Мейбрик ауырып қалғанда, оның бауырлары Флоренсқа Джеймске кіруіне тыйым салуды талап етті, бірақ ол одан да ауырып, қайтыс болды. QC-лер викториандық қоғамның қазіргі заманғы сарапшысымен кеңесіп, Мейбрик ханым мен Мейбрик мырзаның әріптесі арасындағы махаббат туралы хат арқылы берілген мойындау сот судьясының қорытындысында қандай да бір түрде көрініс таба ала ма және қазылар алқасын алдауы мүмкін бе деп сұрады. Екі QC қазіргі заманғы судья Дэвид Радфордқа өздерінің қорытындылары мен сарапшы кеңестері туралы хабарлағаннан кейін, судья Дэвид Радфордқа жаңа дәлелдерді қарастыру қалды. Дэвид Радфорд судьясы QC-лер ұсынған барлық дәлелдерді қарастырып, сот судьясының Мейбрикке қарсы викториандық жағынан сексуалдық дауға негізделген іс ұсынғанын және екі күндік қорытындысында оның мінез-құлқын жоққа шығарып, кісі өлтіргені үшін кінәлі деп айыптауға қазылар алқасын итермелегенін айтты. Сондықтан, Радфордтың пікірінше, үкім қауіпсіз емес еді.

Отбасы

Анасы сотталып, түрмеге қамалғаннан кейін Мейбриктің балалары Джеймс пен Глэдис Эвелин доктор Чарльз Чиннер Фуллер мен оның әйелі Гертруданың қамқорлығына өтті, ал кіші Джеймс өзінің атын Фуллер деп өзгертті. Джеймс Фуллер Британдық Колумбияда кенші-инженер болды. 1911 жылы, 29 жасында, Канададағы Ле-Руа алтын кенішінде жұмыс істеп жүргенде, ол цианид ішіп, қарапайым су деп ойлап қайтыс болды. Оның әпкесі Глэдис 1912 жылы Лондонның Хэмпстед қаласында Фредерик Джеймс Корбинге тұрмысқа шығар алдында Майкл мен Лора (Withers) Мейбрик атасы мен әжесімен бірге Уайт аралындағы Райд қаласында тұрды. Ол 1971 жылы Оңтүстік Уэльсте қайтыс болды, онда олар өмірінің соңғы жылдарын өткізді. Джеймс Мейбриктің інісі Майкл Мейбрик Стивен Адамс есімімен көптеген пьесалар мен әндер жазған композитор еді. "Good Company" солардың бірі, бірақ оның ең танымал туындысы – "The Holy City" гимні болды.

Жіберілген Джектің күнделігі

1992 жылы Джеймс Мейбриктің күнделігі деп ұсынылған құжат пайда болды, онда ол Джек-Жарқынша екені айтылды. Күнделіктің авторы өз атын атамайды, бірақ Мейбриктің өмірі мен әдеттеріне сәйкес келетін көптеген мәліметтер мен сілтемелер келтіреді, осылайша оқырмандардың оны шынайы деп қабылдауы тиіс. Құжаттың авторы бірнеше ай бойы жасалған қылмыстарды сипаттайды, Джек-Жарқынша есімдерімен таныс бес құрбанды өлтіргенін және тарихта анықталмаған тағы екі кісінің өліміне кінә тағады. Күнделікті алғаш рет Майкл Барретт таныстырды, ол Ливерпульде металл жинаумен айналысқан жұмыссыз ер адам. Ол сол кезде оны достасы Тони Деверо сыйлаған деді. Бірақ сұрақтар туған соң, ол әңгімені өзгертті. Барреттің әйелі, бұрынғы Грэм есімді Энн, күнделіктің өте ұзақ жылдардан бері олардың отбасында болғанын айтты. Ол Деверодан күйеуіне беруін өтінген, себебі ол әдебиетке құмар еді және оның бұл тақырыпта кітап жазуға қабілетті екенін ойлады. Ол отбасының иелігінде екенін айтқысы келмеді, себебі күйеуі әкесінен сұрап ала қоюы мүмкін еді, ал екеуінің арақатынасы шиеленіс тудырған. 1993 жылы ол «Джек-Жарқыншаның күнделігі» деген атпен жарияланды, бұл үлкен дауға себеп болды. Көптеген сарапшылар бастапқыда оған сенімсіздікпен қарады және көпшілігі оны жалған деп есептеді, бірақ кейбіреулері оның шынайы болуы мүмкін деген ойда болды. Талқылаулар қызықты болды, және бір жазушы «Мейбриктің күнделігінің тарихы» шатас, күрделі және түсініксіз екенін айтты. Күнделікте қолданылған сияны зерттеудің нәтижелері келіспеді. Алғашқы сынақ, жұқа қабатты хроматография (ЖҚХ) арқылы, сияда темір жоқ екенін көрсетті. Ол 1867 жылы патенттелген және 1870 жылдары сия жазуда қолданылған нигрозин деп аталатын синтетикалық бояуға негізделген. Екінші ЖҚХ сынағында 1888 жылғы датаға қайшы келмейтін нәрсе табылмады, сонымен қатар сияда темір мен натрий болды, бірақ нигрозин жоқ. Үшінші ЖҚХ сынағы Виктория дәуіріне сәйкес келді. Төртінші ЖҚХ сынағына тырысылды, бірақ оны жүргізу мүмкін болмады. 1995 жылы Dow Chemical Company компаниясының докторы Эрл Моррис хлороацетамидтің 1857 жылдан бері қолданылып келе жатқанын мәлімдеді. Төртінші сынақ, газ хроматографиясы арқылы, 6,5 миллион бөлік хлороацетамид анықталды. Бесінші ЖҚХ сынағында хлороацетамидтың іздері табылды, бірақ бұл бақылаудан келген ластануға байланысты деп есептелді. Тест қайтадан жүргізілді, бірақ хлороацетамид табылған жоқ. Тергеушілердің арасында күмәнді көзқарасты сақтайтын Джо Никель және құжат сарапшысы Кеннет Ренделл болды. Ренделлдің талдауында, қолжазба стилі Виктория дәуірінен гөрі 20-ғасырға тән көрінді. Ол сонымен қатар фактілік қарама-қайшылықтар мен қолжазбадағы сәйкессіздіктерді байқады. Шынайы Виктория дәуіріндегі күнделікке жазылған, бірақ алдыңғы 20 беті жыртылған, ол да күдік тудырды, себебі автордың мұндай кітапты пайдалануының логикалық түсіндірмесі болмады. 1995 жылдың қаңтар айында Майкл Барретт екі антта "Менің әйелім Энн Барретттің диктантым бойынша жазған, «Джек-Жарқыншаның күнделігі» деп аталатын қолжазбаның авторымын" деп мәлімдеді. Бірақ Барреттің адвокатының кейіннен антты жоққа шығаруы және Барреттің одан кейін жоққа шығарудан бас тартуы жағдайды одан әрі ушықтырды. Кейбір адамдар, соның ішінде Роберт Смит, күнделіктің қазіргі иесі және Ширли Харрисонның кітабын баспаға шығарған алғашқы баспагер, оның шынайы болуы мүмкін деп санайды. Олардың пікірінше, ғылыми зерттеулер кітап пен онда қолданылған сияның 19 ғасырға жататынын көрсетті; кітапта дәл сипатталған деп мәлімделген мышьякқа тәуелділіктің белгілері өте аз адамдарға ғана белгілі; кітапта келтірілген кісі өлтірудің кейбір егжей-тегжейлері кітап жарық көргенге дейін полиция мен Жарқыншаның өзіне ғана белгілі болды; және кісі өлтіру орнының түпнұсқалық суретінің бірінде құрбанның денесінің артындағы қабырғаға қанмен жазылған сияқты "F. M." әріптері жазылған. Олардың айтуынша, бұл Флоренс Мейбрикке, Джеймстің әйеліне сілтеме жасайды, оның болуының себебі кісі өлтіруге себеп болған. Алайда, көптеген сарапшылар бұл пікірлермен келіспейді.