Кіріспе

Вьетнамның Үкімет басшысы – Вьетнамның үкімет басшысы, ол Үкіметтің (бұрынғы Министрлер Кеңесі) отырыстарын жүргізеді. Премьер-министр үкімет мүшелерінің жұмысын басқарады және Ұлттық жиналысқа вице-премьерлерді ұсына алады. Үкімет басшысы Ұлттық жиналысқа есеп береді және Қорғаныс және қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары болып табылады. Сонымен қатар, премьер-министр Ұлттық білім беру кеңесінің төрағасы, Орталық әскери комиссияның тұрақты мүшесі және Орталық полиция партия комитетінің мүшесі болып табылады. Премьер-министрдің өкілеттігі бес жылды құрайды және бір рет жаңаруға болады. Қазіргі премьер-министр Фам Мин Чин 2021 жылдан бері қызмет етеді. Премьер-министрдің денсаулығына қатысты шектеулер туған жағдайда, вице-премьер-министр премьер-министр қызметін уақытша атқарады, премьер-министр қайта қызметке кіргенге дейін немесе жаңа премьер-министр тағайындалғанға дейін. Премьер-министрдің өкілеттігі мен беделі жылдар бойы өзгеріп келді. Бірлескен Вьетнамның алғашқы премьер-министрі Фам Ван Донг іс жүзінде өкілеттігінің шектеулі екенін жиі айтып қайғырған. 1988 жылы Фам Хунг қайтыс болғаннан бері премьер-министр Коммунистік партияның Политбюросының басымдық тізімінде үшінші орынды иеленеді, ол Вьетнамдағы ең жоғары шешім қабылдайтын орган болып табылады.

Тарих

Хо Ши Мин, сонымен қатар елдің президенті қызметін атқарды, 1946 жылы Ұлттық жиналыс оны Вьетнамның бірінші премьер-министрі етіп тағайындады. Бұл, 1945 жылғы тамыз революциясынан кейін ол Уақытша үкіметтің төрағасы және сыртқы істер министрі қызметін атқарғаннан кейін болды. 1946 және 1959 жылғы конституцияларда Ұлттық жиналыстың премьер-министрді тағайындау және оны қызметінен босату құқығы бар екендігі айтылған. Премьер-министр 1981 жылдан бастап 1992 жылғы конституцияда Үкіметке дейін мемлекеттің жоғарғы атқарушы органы – Министрлер кеңесіне төрағалық етті. 1980 жылғы конституцияда премьер-министр лауазымы Министрлер кеңесінің төрағасы лауазымымен ауыстырылды. Фам Ван Донг 1955 жылдан 1976 жылға дейін Солтүстік Вьетнамның премьер-министрі болды, содан кейін біріккен Вьетнамның премьер-министрі болып, 1987 жылға дейін қызмет етті, одан кейін ол отставкаға шықты. Ол Вьетнам тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен премьер-министр және әлемдегі ең үлкен премьер-министр болды. Ол өзінің әлемдегі ең әлсіз премьер-министрлердің бірі екеніне жиі қайғырды, бірде былай деді: «Мен ештеңе жасай алмаймын. Мен бірдеңе айтсам, ешкім тыңдамайды. Егер мен министрдің орынбасарын ауыстыруды ұсынсам, ол мүмкін емес болып шығады. Мен тіпті өзімнің министрлерімді де таңдай алмаймын». 1988 жылы Фам Хунг қайтыс болғаннан бері премьер-министр Коммунистік партияның Политбюросының басымдық тізімінде үшінші орында тұрады.