Кіріспе
Ұлтшыл, сүнни, ирактық саясаткер Айхам Альсаммараи (сонымен қатар Айхам Аль Самари және Айхам Аль Саммараи; أيهم السامرائي; 15 шілде 1951 жылы туған) – 2003 жылдың тамызынан 2005 жылдың мамырына дейін Ирактың Электр энергетикасы министрі қызметін атқарған ұлтшыл, сүнни ирактық саясаткер. Ол Ияд Аллави басқаратын Ирак Ұлттық тізімінің белсенді мүшесі болды және Электр энергетикасы министрі лауазымынан кеткеннен бері Ирактың саяси партиялары арасындағы саяси келісімді ынталандыруға, сондай-ақ Баас партиясын тазарту саясатына қарсы күреске белсенді түрде қатысты. Бұрын ол Ирак оппозициясының жетекші өкілі болды және 30 жылдан астам АҚШ-та эмиграцияда өмір сүрді.
Aiham Alsammarae (also spelled Ayham Al Samarie, and Ayham Al Sammarae; أيهم السامرائي; born 15 July 1951) is a nationalistic, Sunni, Iraqi politician who served as Minister of Electricity from August 2003 until May 2005. He has been an active member of the Iraqi National List (headed by Iyad Allawi) and has fought hard for political reconciliation among Iraq's political parties as well as against the policy of de Ba'athification, since his resignation as Minister of Electricity. Previously, he was a prominent member of the Iraqi Opposition and lived in exile in the U. S. for over 30 years.
Отбасы, балалық шағы және білім
Алсаммарай 1951 жылы 5 шілдеде Бағдадта, Ирактың көрнекті сүнни мұсылман отбасында дүниеге келді. Ол 13 баланың екінші кішісі еді. Оның әкесі, Жасым, Самаррада туып өскен. Кейін ол Ирактағы ең ірі құрылыс компанияларының бірін құрды. Алсаммарай өте ерте жасынан бастап, отбасының саяси аренадағы қатысуының арқасында Ирак саясатымен жақсы таныс болды. Оның көптеген жақын туыстары елшілер, министрлер кабинетінің кеңесшілері және парламент депутаттары қызметін атқарды. 1960 жылдары Алсаммарай Бағдадта бастауыш және орта білім алды. Содан кейін ол Бағдад университетіне түсіп, 1973 жылы электр инженериясы саласында бакалавр дәрежесін алды. Бакалавр дипломын алғаннан кейін, ол Ирактағы 18 жастан асқан барлық еркектерге талап етілетін әскери міндетін Әуе күшінде өтеді. Бұл міндетті орындағаннан кейін, Алсаммарай АҚШ-та магистратурада оқуға стипендия алды. 1978 жылы Чикагодағы Иллинойс технология институтында электр инженериясы бойынша магистр дәрежесін алып, докторлық диссертациясын бастады. 1980 жылы Алсаммарай Баас партиясынан шығып, докторлық диссертациясын аяқтауға алған стипендиясы жойылды. IIT-де оқуын аяқтау үшін ол оқытушының көмекшісі ретінде жұмыс істеді және білімін жалғастырып, 1983 жылы электр инженериясы ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Бітіргеннен кейін Алсаммарай Чикагода электр инженері болып жұмыс істеді, сонымен қатар Ирак оппозициясының белсенді мүшесі болды. 1990 жылдары ол ирактық қайырымдылық ұйымдарымен бірге жұмыс істеп, Иракта мұқтаж жандарға азық-түлік, киім-кешек және дәрі-дәрмек жіберді. Алсаммарай 1990 жылдары және 2003 жылғы Иракқа басып кіруге дейін оппозициялық жиналыстарға қатысты. 2003 жылы ол Электр энергетикасы министрі болып сайланды және көтерілісшілердің шабуылдарына, ескірген электр жүйесіне, генераторларға отын жетіспеушілігіне және білікті кадрлардың тапшылығына қарамастан, 2003 жылғы басып кіруден бері электр қуаты өндірісін ең жоғары деңгейге көтерді.
By 1980, Alsammarae had resigned from the Ba'ath Party, and his scholarship to complete his PhD was revoked. In order to complete his studies at IIT, he worked as a teaching assistant and was able to continue with his education, obtaining his PhD in Electrical Engineering in 1983. After graduation, Alsammarae resided and worked in Chicago, IL as an electrical engineer while also becoming active in the Iraqi opposition. During the 1990s, he became involved with Iraqi charity organizations, sending food, clothing and medicine to those in need in Iraq. Alsammarae was involved in opposition meetings during the 1990s and leading up to the 2003 invasion of Iraq. In 2003 he was elected as Minister of Electricity and increased electricity production to the highest level seen since the invasion in 2003, despite insurgent attacks, an archaic electrical system, lack of fuel for generators, and lack of qualified personnel.
Алғашқы саяси мансап
Алсаммарай 1970 жылдары Бағдадта студент кезінде Ирак Баас партиясының мүшесі болды. АҚШ-та оқуын жалғастыру үшін стипендия алу үшін Баас партиясының мүшелігін сақтау қажет болды. 1980 жылдың қаңтар айында екі жекжаттысы мен бір туысының өлім жазасын алғанын естіген соң Алсаммарай партиядан кетті. Үш адам да Саддам Хусейнге қарсы төңкеріс жоспарлағаны үшін айыпталды; кейіннен Ирак барлау қызметі Алсаммарайды да осы төңкеріс әрекетіне қатысқан деп айыптады. Баас партиясынан кеткеннен кейін Алсаммарай Ирак оппозициясымен, сондай-ақ көптеген ирактық қайырымдылық және гуманитарлық ұйымдармен белсенді түрде жұмыс істеді. 1990 жылдары Алсаммарай Араб-Америкалық Дискриминацияға қарсы комитетінің ұлттық кеңесіне сайланды және Ирактағы экономикалық санкциялардан зардап шеккендердің мүддесін қорғау үшін өзінің лауазымын пайдаланды. Ирак халқына санкциялардың зиянды әсері туралы көптеген лекциялар оқығаннан өзге, Алсаммарай Иракқа азық-түлік, киім-кешек және дәрі-дәрмекпен бірнеше гуманитарлық көмектерді ұйымдастырды. 2002 жылы АҚШ Саддам Хусейннен кейінгі Ирактың болашағын талқылау үшін көптеген ирактық оппозициялық топтар мен белсенді мүшелерін жинады. Алсаммарай осы жиналыстарға қатысып, әріптестерімен бірге Координациялық комитеттің 65 мүшесінің бірі болып сайланды. Ол осы жиналыстарда қазіргі шекараларындағы зайырлы, демократиялық Ирак құруды жақтады. Алсаммарай Ирак федерациясын құруға және баасистерді қызметтен шеттетуге қарсы болды, бұл екеуі де Ахмет Чалаби ұсынған саясаттар еді. Алсаммарай Чалабидің саясатын және мінез-құлқын көптеген жағдайларда сынады, соның ішінде «Вашингтон Таймс» газетінде Чалабидің бұрынғы Хусейн сарайына көшкенін айыптаған мақаласы жарияланды. Бұл сын көптеген ирактық саясаткерлер тарапынан қолдау тапқанмен, Чалабиді Алсаммарайдың қатал саяси жауына айналдырды, ал Алсаммарайды сынайтын веб-парақша Чалабидің саяси партиясының сайтында табылды.
Электр энергиясы министрі
2003 жылдың тамызында Алсаммараи Пауль Бремердің Коалициялық Уақытша билігі кезінде электр энергиясы министрі болып тағайындалды және Саддамнан кейінгі Ирактағы бірінші электр энергиясы министрі болды. Алсаммараи 3000 МВт-қа жуық қуатты қамтамасыз ететін ескірген жүйені мұра етті (ал қажеттілік ең төменде 9000 МВт болатын). Алсаммарайдың Ирактың электр жүйесін жаңғыртуда кездескен көптеген қиындықтарына қарамастан, оның басшылығы кезіндегі электр қуаты содан бері одан асып түскен жоқ. Шындығында, ол министрліктен кеткеннен кейін электр қуатын өндіру тұрақты түрде төмендеп, 2006 жылдың қазан айында, ол қызметтен кеткеннен кейін бір жарым жыл өткен соң, ең төменгі деңгейге жетті. Бұған қоса, қазіргі электр энергиясы министрі Карим Вахидтің сөзіне сәйкес, министрлік әлі де "Др. Алсаммарай бастаған жобалармен жұмыс істеп жатыр". Министрліктегі жұмысынан бөлек, Алсаммараи ирактық көтерілісшіл топтармен келісуге басты назар аударды, оларды қаруларын тастап, саяси аренаға қосылуға шақырып, араағайындық жасады. Алсаммараи "11 ирактық қарсылық тобымен байланысқа түсті, соның ішінде Баасшыл «Жайш Мұхаммед» тобы да бар, олардың кем дегенде төртеуі Вашингтон мен Бағдадтағы уақытша үкіметпен келіссөздер жүргізуге дайын екендіктерін білдіретін ресми хаттарды жіберді". Сонымен қатар, Алсаммараи Ирак Парламенті мен басқа да ирактық саясаткерлерге Чалабидің дебаатификация саясатын қабылдамауға күш салды. Бұл саясат бойынша, бұрынғы Баас партиясының мүшесі болған адам қазіргі ирак үкіметінде қызмет ете алмайтын еді. Бұл полиция мен әскерді қоса алған барлық мемлекеттік қызметкерлердің бір түнде жұмыстан босатылуына әкеп соқты. Чалаби бұл саясатты қолдау үшін жеткілікті дауыс жинап, 2003 жылы заңға айналдырды; алайда 2009 жылы премьер-министр Нури әл-Малики бұл заңды жойды және оның орнына келісу шараларын қабылдауға шақырды.
Пошта министрлігі
Алсаммараи 2005 жылғы мамыр айында министрліктен кетті, себебі Иранмен тығыз байланысы бар ирактық саясатшы Ибрагим Әл Жафари премьер-министр болып сайланды. Алсаммараи татуласуды қолдауды күшейту және сүнниттерді саясатқа қатысуға ынталандыру сияқты саяси ізденістерде белсенді болды. Алайда, Ирак үкіметінде Иранның ықпалы күшейгеніне наразылық білдірген Алсаммараи Иран режимін, оның Ирактағы қатысуын және Иранмен байланысы бар ирактық саясаткерлерді ашық сынады. Бұл сын оны 2006 жылғы қаңтардағы қастандыққа ұшыратты, нәтижесінде оның екі күзетшісі ауыр жарақат алып, емделу үшін Иорданияның Амман қаласына жедел жеткізілуі қажет болды. Қастандық сәтсіз аяқталды, бірақ одан кейін Ирак үкіметі бұқаралық ақпарат құралдарына сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар таратып жіберді. Айыптаулардың мәліметтері аз, және бүгінгі күнге дейін Ирак үкіметінің өкілі Алсаммараиға тағылған айыптар туралы ешқандай ақпарат жарияламады. "Чикаго Трибьюн" газетінің хабарлауынша, Алсаммараи бұл айыптаулар туралы Иорданияның Амман қаласындағы үйінде болғанда естіген. Ол бұл айыптауларға қарсы тұру үшін сапар шегуге шешім қабылдады, бірақ оның орнына оны Қоғамдық Адалдық Комиссиясы ресми айыптаусыз ұстап алды. Қоғамдық Адалдық Комиссиясы ирактық саясаткерлер тарапынан қатты сынға ұшырады, көптегендері, мысалы, Курдстан облысының әкімі Масуд Баразани, Комиссияны саяси қысым көрсету және "саяси есеп айдасу" құралы деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Комиссия төрағасының өзі Ирак Парламенті тарапынан сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға ұшырады. Осыған қарамастан, 2006 жылғы 11 қазанда Алсаммараи Оңтүстік Майсан облысы үшін сатып алынған 200 000 долларлық генераторды теуіп алды деген айып тақты. Ол апелляциялық шағым берді және 2006 жылғы желтоқсанда айыптан босатылды. Алайда, оны қамақтан шығармады, керісінше, босатылардан бұрын "жасыл аймақтан" тыс жерге алып келіп, саусақ іздерін алу керектігін айтты. Осы уақытта оның отбасы Иллинойс штатынан шыққан сенаторлар мен Мемлекеттік департаментке бірнеше рет хабарласып, оның ісін қарауларын сұрады. 2006 жылғы 16 қазанда Обаманың Сенатындағы кеңсесі Алсаммараидің ұлы Рами Алсаммараиден факс арқылы өтініш алды. "Алсаммараидің ұлы факста әкесінің Ирак үкіметінің нашарлығын ашып көрсеткені үшін жазаланғанын және өміріне қауіп төніп тұрғанынан қорқатынын мәлімдеді". Өзінің қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық тудырып, және айыптан босатылған Алсаммараи заңсыз ұстаудан қашып, Амман, Иорданияға және АҚШ-қа оралды. Барлық айыптардан арылып, Ирактың жоғарғы апелляциялық сотымен ақталған Алсаммараи Ирак саясатындағы жұмысын жалғастыруда. Қазіргі уақытта ол Ияд Аллауи басқаратын Ирак Ұлттық Тізімімен жұмыс істеп жатыр. Ол татуласу саласындағы күш-жігерді жалғастыруға бағытталған жұмысын шоғырландырып, әртүрлі этникалық және діни топтардан құралған ирактықтарды біріктіріп, ұлттық, зайырлы және демократиялық майдан құруға белсенді түрде жұмыс істеп жатыр.
Жеке өмір
Алсаммарай жеке инженерлік консалтинг фирмасының бас директоры және әйелі мен үш баласымен Чикаго, Иллинойс штатында тұрады.