Кіріспе

Неоклассикалық сәулет стилі

Боз-ар архитектурасы (/b//oʊ//z// /'/ɑɹ/ bohz AR, boz‿aʁ) – Париждегі Сәулет мектебінде, әсіресе 1830 жылдардан бастап 19 ғасырдың соңына дейін оқытылған академиялық сәулет стилі. Ол француз неоклассицизмінің қағидаларына негізделген, бірақ сонымен қатар Ренессанс және Барокко элементтерін де қамтыды, сондай-ақ темір мен шыны, ал кейінірек болат сияқты қазіргі заманғы материалдарды пайдаланды. Бұл стиль 19 ғасырдың соңына дейін және 20 ғасырға дейін Еуропа мен Америкада маңызды рөл атқарды және үлкен ықпалға ие болды, әсіресе мемлекеттік ғимараттар үшін.

Оқыту

Бояу өнерлері бойынша оқыту Август пен Северан императорлары арасындағы Рим империясы архитектурасының басты үлгілеріне, әсіресе итальяндық Ренессанс және француз және итальяндық барокко үлгілеріне баса назар берді, бірақ бұл оқыту одан әрі кең ауқымды үлгілерге қолданылуы мүмкін еді: Кватроченто флоренциялық сарайлардың фасады немесе француздық кеш готикасы. Бояу өнерлерінің ұрпағынан шыққан американдық сәулетшілер көбінесе грек үлгілеріне қайта оралды, олардың 19-ғасырдың басындағы американдық грек жаңғыруында берік жергілікті тарихы болды. Алғаш рет фотосуреттер жинағы мұқият масштабты суреттерге және егжей-тегжейлі суреттерге толықтырылды. Бояу өнерлеріндегі оқыту agrafes – бір сәулеттік элементті екіншісімен байланыстыратын бекіткіштерді, формалардың өзара енуін (барокколық қалып), және «сөйлейтін архитектураны» (architecture parlante) – символизмнің сәйкестігіне ерекше назар аударуды кеңінен пайдаланды. Бояу өнерлеріндегі оқыту жылдам тұжырымдамалық эскиздер жасауға, жоғары сапалы перспективалық презентациялық суреттерге, бағдарламаға мұқият назар аударуға және толыққанды егжей-тегжейлі сипаттамалар жасауға баса назар берді. Объектінің әлеуметтік және қалалық контексі де ескерілді. Оқытылып жатқан барлық сәулетшілер міндетті кезеңдерден өтті – антикалық үлгілерді зерттеу, аналогтар құрастыру, грек немесе римдік үлгілерді қайта жасау, «қалталық» зерттеулер және басқа да дәстүрлі қадамдар – Римдегі Франция академиясының (Вилла Медичиде орналасқан) сирек кездесетін орындары үшін ұзақ бәсекелестік кезінде, Римге жіберілетін презентациялық суреттер – envois de Rome деп аталатын, белгілі бір аралықтармен жіберілуі тиіс талаптарды орындау.

АҚШ-тағы сәндік ғимараттар

Көптеген американдық университеттердің кампустары сәндік өнер стилінде салынған, мысалы: Колумбия университеті (1896 жылы құрылысы басталған), МакКим, Мид және Уайт жобалаған; Калифорния университеті, Беркли (1898 жылы құрылысы басталған), Джон Гален Говард жобалаған; АҚШ Әскери-теңіз академиясы (1901–1908 жылдары салынған), Эрнест Флаг жобалаған; МТИ кампусы (1913 жылы құрылысы басталған), Уильям В. Босворт жобалаған; Эмори университеті және Карнеги Меллон университеті (1908 және 1904 жылдары құрылысы басталған), екеуі де Генри Хорнбостель жобалаған; және Техас университеті (1931 жылы құрылысы басталған), Пол Филипп Крет жобалаған. Сәндік өнер стилі тарихи үлгілерден бейімделгенімен, құрылыста сол кездегі ең заманауи технологиялар қолданылған. Париждегі Гранд-Пале (1897–1900) ішінде заманауи темір қаңқаға ие болды, ал классикалық бағаналар тек әшекейлеу үшін орнатылған. 1914–1916 жылдары Сан-Францисконың оңтүстігінде салынған Кароландс шатосы 1906 жылғы қатты жер сілкінісінен кейін сейсмикалық тұрақтылықты ескере отырып салынды. Испандық инженер-құрылысшы Рафаэль Гуаставино (1842–1908), Гуаставино плиткасымен әйгітөлген күмбездерін салумен танымал, Бостон, Нью-Йорк және басқа да қалалардағы ондаған сәндік өнер стиліндегі ғимараттардың күмбездерін жобалаған. Сәндік өнер сәулеті теміржолдарға да көрнекті бейне берді. Чикагоның Юнион Станциясы, Детройттың Мичиган Орталық Станциясы, Джексонвиллдің Юнион Терминалы, Гранд Централь Терминалы және Нью-Йорктегі ескі Пенсильвания Станциясы, сондай-ақ Вашингтон, округ Колумбиясының Юнион Станциясы – осы стильдің американдық мысалдары. Цинциннатиде Рейн ауданындағы Гамильтон округінің ескерткіш ғимараты және Колумбия Таскулум ауданындағы бұрынғы East End Carnegie кітапханасы сияқты сәндік өнер стиліндегі бірнеше көрнекті ғимараттар бар. Миннеаполис-Сент-Пол қалаларындағы екі шіркеу, екеуі де бір архиепископтің қарауында және бір сәулетшімен жобаланған, сәндік өнер стилінің ерекше нұсқалары болып табылады. Миннеаполистегі Киелі Мария базиликасы, АҚШ-та салынған және киеленген алғашқы базилика, франко-американдық сәулетші Эммануэль Луи Маскерей (1861–1917) жобалаған және 1914 жылы ашылған. Бір жылдан кейін, көршілес Сент-Пол қаласында Маскерей жобалаған Сент-Пол соборының (Элші Пауылдың ұлттық қасиетті орны ретінде де танымал) құрылысы аяқталды. АҚШ-тағы үшінші ірі католик соборы, оның сәулеті негізінен сәндік өнер принциптерін көрсетеді, сонымен қатар Маскерей басқа француз шіркеулерінің стильдік элементтерін де енгізген. Солтүстік Америкадағы масондық ғибадатхананың бір түрі – 1927 жылы Джон Э. Минотт жобалаған Нью-Джерси штатының Плейнфилд қаласындағы Плейнфилд масондық ғибадатханасы. Басқа мысалдарға Нью-Йорк қалалық кітапханасының бас бөлімшесі, Әскери-теңіз академиясындағы Банкрофт залы (әлемдегі ең үлкен академиялық жатақхана) және Детройттегі Мичиган орталық станциясы (құрылысы аяқталған кезде әлемдегі ең биік теміржол станциясы) жатады.

Аргентина

1880 жылдан бастап Аргентина саясатында "80-ші ұрпақ" деп аталатын топ билікке келді. Олар Францияны, әсіресе мәдениет және эстетикалық талғамдар тұрғысынан, үлгілік республика деп санайтын. Буэнос-Айрес – 1950 жылдарға дейін салына берген сәулет өнерінің орталығы болды.

Австралия

Австралияның бірнеше қалаларында осы стильдің маңызды мысалдары кездеседі. Ол көбінесе ірі, мықты көрінетін мемлекеттік кеңселер мен банктерге, әсіресе 1920 жылдары қолданылды.