Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1860 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1860 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
18 шілде – толық күн тұтылуы. Уоррен Де Ла Рудің Испанияда түсірген фотосуреттері, Анджело Сеччидің суреттерімен бірге, мұндай тұтылу кезінде Айдың шетінде көрінетін қызыл жалынның (проминенциялардың) күннің бөлігі екенін көрсетеді.
July 18 – Total solar eclipse. Warren De La Rue's photographs of this event, taken in Spain, together with those of Angelo Secchi, demonstrate the solar character of the prominences or red flames seen around the limb of the Moon during such an eclipse.
Биология
30 маусым – Оксфорд университетінің жаңа Табиғи тарих мұражайында эволюция бойынша пікірсайыс өтеді. Джон Кертис Глазгода "Фермалық жәндіктер" атты кітабын жариялайды, онда Ұлыбритания мен Ирландияның далалық егістеріне зиян келтіретін жәндіктердің табиғи тарихы мен экономикасы, сондай-ақ оларды жою туралы ұсыныстар келтірілген.
June 30 – Debate about evolution at the new Oxford University Museum of Natural History. John Curtis publishes Farm Insects, being the natural history and economy of the insects injurious to the field crops of Great Britain and Ireland with suggestions for their destruction in Glasgow.
Ботаника
Жозеф Далтон Хукер 1839–1843 жылдар аралығындағы "Эребус" және "Террор" ашылу кемелерінің Антарктика саяхатының ботаникасы" еңбегін "Флора Тасманияның" соңғы бөлігін Лондонда жариялап аяқтады.
Joseph Dalton Hooker concludes publication of The Botany of the Antarctic Voyage of H. M. Discovery Ships Erebus and Terror 1839–1843 with issue of the final part of Flora Tasmaniae in London.
Химия
3–5 қыркүйек – Карлсруэ конгресі, химиягерлердің алғашқы халықаралық кездесуі. Марселин Бертелот ацетиленді қайта ашып, оған атау береді. Роберт Бунсен мен Густав Кирхгофф, жаңадан жетілдірілген спектроскопын пайдалана отырып, Германияның Бад Дюркхайм қаласынан алынған минералды суда цезийді ашып, оған атау қояды. Станислао Канниццаро Авогадроның екі атомдық молекулалар туралы идеяларын жаңғыртып, атомдық салмақтардың кестесін жасап, 1860 жылғы Карлсруэ конгресінде ұсынады, бұл ондаған жылдар бойы даулы болған атомдық салмақтар мен молекулалық формулаларға нүкте қойып, Менделеевтің периодтық заңын ашуына себеп болады. Альберт Ниман кока жапырағын жан-жақты зерттеп, ол кокаин деп атаған кристалл алкалоидын бөліп алып, тазартады. Неміс химигі Эмиль Эрленмайер Ерленмайер колбасын ойлап табады.
September 3–5 – Karlsruhe Congress, the first international meeting of chemists. Marcellin Berthelot rediscovers and names acetylene. Robert Bunsen and Gustav Kirchhoff, using their newly improved spectroscope, discover and name caesium in mineral water from Bad Dürkheim, Germany. Stanislao Cannizzaro, resurrecting Avogadro's ideas regarding diatomic molecules, compiles a table of atomic weights and presents it at the 1860 Karlsruhe Congress, ending decades of conflicting atomic weights and molecular formulas, and leading to Mendeleev's discovery of the periodic law. Albert Niemann makes a detailed analysis of the coca leaf, isolating and purifying the crystalline alkaloid which he calls cocaine. The Erlenmeyer flask is created by German chemist Emil Erlenmeyer.
Математика
Карл Вильгельм Борхардт графтар теориясында Кейли формуласын алғаш рет ашып, дәлелдеді.
Carl Wilhelm Borchardt first discovers and proves Cayley's formula in graph theory.
Медицина
9 шілде – Флоренс Найтингейлдің идеялары негізінде құрылған алғашқы медбикелер мектебі, Найтингейлтің оқыту мектебі және медбикелер үйі, Лондон қаласындағы Сент-Томас ауруханасында ашылды.
July 9 – The Nightingale Training School and Home for Nurses, the first nursing school based on the ideas of Florence Nightingale, is opened at St Thomas' Hospital in London.
Психология
Густав Фехнер "Психофизика элементтері" еңбегін жариялап, психофизика ғылымын қалыптастырып, стимулдардың қарқындылығы туралы Вебер-Фехнер заңымен таныстырды.
Gustav Fechner publishes Elemente der Psychophysik, establishing the discipline of psychophysics and introducing the Weber–Fechner law on the intensity of stimuli.
Технология
9 сәуір – Адам дауысының ең ерте жазылған және түсінікті дыбыстық жазбасы, Эдуард Леон Скотт де Мартинвилл жасаған фонавтограмма. Оны ойнату мүмкін емес. 29 желтоқсан – Темза темір зауыты мен кеме жасау компаниясы HMS Warrior кемесін құрастырды, ол толығымен темірден жасалған алғашқы әскери кеме. Онда жоғары жылдамдық беретін бу машиналары, ұңғылы қаптамалы зеңбіректер, темір қаңқа, броньды қаптама және пропеллер бірінші рет бірге қолданылды. Бұл осы күнге дейін салынған ең ірі әскери кеме болды. XIX ғасырдағы Америкадағы ең өнертапқыш аспап жасаушы саналатын Эдвард Сэмюэл Ричи, жалпы қолдануға жарамды, сұйықтықпен толтырылған алғашқы теңіз компасына АҚШ патентін алды.
April 9 – Earliest known decipherable sound recording of the human voice, a phonautogram, produced by Édouard Léon Scott de Martinville. Playback is impossible at this time. December 29 – Launch of HMS Warrior by the Thames Ironworks and Shipbuilding Company, the first all iron warship, for the first time combining steam engines delivering high speed, rifled breech loading guns, iron frames and armoured cladding, and the propeller, in the largest naval ship built to this date. Edward Samuel Ritchie, considered to be the most innovative instrument maker in nineteenth century America, receives a U. S. patent for the first successful and practicable liquid filled marine compass suitable for general use.
Өлімдер
27 қаңтар – Янош Болай (1802 жылы туған), венгр математигі. 27 қаңтар – Томас Брисбен (1773 жылы туған), британдық астроном. 1 сәуір – Жозеф Гизлен (1797 жылы туған), бельгиялық психиатр. 29 маусым – Томас Аддисон (1793 жылы туған), ағылшын дәрігері және ғалымы. 1 шілде – Чарльз Гудиер (1800 жылы туған), американдық вулканизация процесін ойлап тапқан. 3 желтоқсан – Жозеф Мари Элизабет Дюрохер (1817 жылы туған), француз геологы.
January 27 – János Bolyai (born 1802), Hungarian mathematician. January 27 – Thomas Brisbane (born 1773), British astronomer. April 1 – Joseph Guislain (born 1797), Belgian psychiatrist. June 29 – Thomas Addison (born 1793), English physician and scientist. July 1 – Charles Goodyear (born 1800), American inventor of the vulcanization process. December 3 – Joseph Marie Élisabeth Durocher (born 1817), French geologist.