Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1849 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1849 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
Эдуард Рош өз-өзінің гравитациясымен ғана байланысқан дене үшін тасқынның бұзу және тасқынның құрылу радиусының шегін анықтап, оны Рош шегі деп атады және Сатурн сақиналарының спутникке конденсияланбауының себебін түсіндіру үшін пайдаланды.
Édouard Roche finds the limiting radius of tidal destruction and tidal creation for a body held together only by its self gravity, called the Roche limit, and uses it to explain why Saturn's rings do not condense into a satellite.
Биология
Арнольд Адольф Бертольд әтештердің жұмысын зерттеу арқылы эндокринология ғылымын дамытуға бастама береді. Николай Анненков "Flora Mosquensis Exsiccata" – алғашқы орыс флорасын жариялай бастайды. Ричард Оуэн "Аяқ-қолдардың табиғаты" еңбегін жариялап, "Британдық тас бауырымен жорғалаушылар тарихы" еңбегін жариялауға кіріседі. Уильям Томпсон (Лондонда) "Ирландияның табиғи тарихы" еңбегін құстарға арналған бірінші томмен жариялай бастайды.
Arnold Adolph Berthold pioneers endocrinology with his observations on the operation of the testicles in roosters. Nikolai Annenkov begins publication of Flora Mosquensis Exsiccata, the first Russian Flora. Richard Owen publishes On the Nature of Limbs and begins publication of A History of British Fossil Reptiles. William Thompson begins publication (in London) of The Natural History of Ireland with the first volume on birds.
Химия
Шарль Адольф Вурц метиламин алады. Луи Пастер шарап қышқылының рацемиялық түрі солға бұрылатын және оңға бұрылатын түрлердің қоспасы екенін жасайды, осылайша оптикалық айналудың мәнін түсіндіріп, стереохимия ғылымын дамытады.
Charles Adolphe Wurtz obtains methylamine. Louis Pasteur discovers that the racemic form of tartaric acid is a mixture of the levorotatory and dextrotatory forms, thus clarifying the nature of optical rotation and advancing the field of stereochemistry.
Математика
Джордж Габриэль Стоукс жалғыз толқындардың периодты толқындардың қосылуынан пайда болатынын көрсетті.
George Gabriel Stokes shows that solitary waves can arise from a combination of periodic waves.
Медицина
23 қаңтар – Англияда туған Элизабет Блэкуэлл Нью-Йорктегі Женева медицина институтынан медицина докторы (M. D.) дәрежесін алып, АҚШ-та дәрігерлік біліктілігі бар алғашқы әйел атанды. Британдық дәрігер Томас Аддисон "Үстіңгі бүйрек бездері ауруларының конституциялық және жергілікті әсерлері туралы" еңбегінде Аддисон ауруын алғаш рет сипаттады. Лондондық дәрігер Джон Сноу "Холораның таралу жолдары туралы" атты кітапшасында холераның адамның асқазан-ішек жолының жұқпалы ауруы екенін алғашқы рет жариялады.
January 23 – English born Elizabeth Blackwell is awarded her M. D. by the Medical Institute of Geneva, New York, becoming the first woman to qualify as a doctor in the United States. British physician Dr. Thomas Addison first describes Addison's disease in his On the Constitutional and Local Effects of Disease of the Suprarenal Capsules. London physician Dr. John Snow first publishes his theory that cholera is a contagious disease of the human gastrointestinal tract in his pamphlet On the Mode of Communication of Cholera.
Технология
10 наурыз – Джордж Генри Корлисске ротациялық клапанды Корлисс бу машинасына АҚШ патенті берілді. 10 сәуір – Уолтер Хантқа заманауи қауіпсіздік шпилькасына АҚШ патенті берілді. 22 мамыр – Авраам Линкольннің патенті: Авраам Линкольнге өзеннің тұйық жерлерінен қайықтарды көтеруге арналған жүзу механизмі үшін АҚШ патенті берілді, бұл АҚШ президентіне берілген жалғыз патент. 20 маусым – Роберт Стивенсонның Британия көпірінің бірінші бөлігі Честер және Холихед темір жолының Солтүстік Уэльс жағалау жолы үшін Менай бұғазына орналастырылды, бұл оқиғаға Ұлыбританияның жетекші теміржол инженерлері көптеген саны қатысты. Чарльз Элет жобалаған Огайо өзені арқылы Уилинг қаласындағы аспалы көпір аяқталды, мұнаралар арасындағы 1,010 фут (310 м) аралық (сол кездегі) әлемдік рекордты көрсетті. Рассел Ф. Лорд және Джон А. Роблинг жобалаған Делавэр және Гудзон каналын Делавэр өзені арқылы Минисинк Форд, Нью-Йорк пен Лаккаваксен, Пенсильвания аралығында алып өтетін сымды аспалы Делавэр су құбыры аяқталды, оның аралығы 535 фут (175 м) құрады. Францияда Евгений Бурдон қысымды өлшеуге арналған Бурдон манометрін патенттеді. Дэвид Брюстер стереоскопты жетілдірді. Эрастус Биглоу Америка Құрама Штаттарында алғаш рет кілем тоқу станогына қуат қосты. Джеймс Б. Френсис радиалды ағынды Френсис турбинасын жасады.
March 10 – George Henry Corliss is granted a United States patent for the rotary valve Corliss steam engine. April 10 – Walter Hunt is granted a United States patent for the modern safety pin. May 22 – Abraham Lincoln's patent: Abraham Lincoln is granted a United States patent for a buoyancy mechanism to lift boats over river shoals, the only patent ever granted to a President of the United States. June 20 – First tube of Robert Stephenson's Britannia Bridge is floated into position on the Menai Strait for the Chester and Holyhead Railway's North Wales Coast Line with many leading British railway civil engineers present. Completion of Wheeling Suspension Bridge over the Ohio River at Wheeling, West Virginia, designed by Charles Ellet, with a world record main span (at this date) of 1,010 ft (310 m) tower to tower. Completion of Roebling's Delaware Aqueduct, a wire suspension bridge carrying the Delaware and Hudson Canal over the Delaware River between Minisink Ford, New York, and Lackawaxen, Pennsylvania, designed by Russell F. Lord and John A. Roebling with a span of 535 ft (175 m). Eugene Bourdon patents the Bourdon gauge for pressure measurement in France. David Brewster perfects the stereoscope. Erastus Biglow first applies power to a carpet weaving loom, in the United States. James B. Francis develops the radial flow Francis turbine.
Туылғандар
7 наурыз – Лютер Бербанк (1926 жылы қайтыс болды), американдық өсімдік шаруашылығы маманы. 17 наурыз – Корнелия Клэпп (1934 жылы қайтыс болды), американдық теңіз биологиясы ғалымы. 19 сәуір – Джон Ури Ллойд (1936 жылы қайтыс болды), американдық фармацевт және ғылыми-фантастика жазушысы. 25 сәуір – Феликс Клейн (1925 жылы қайтыс болды), неміс математигі. 25 мамыр – Луиза Хаммарстрем (1917 жылы қайтыс болды), швед химигі. 26 мамыр – Эрнст Ремак (1911 жылы қайтыс болды), неміс невропатологы. 12 шілде – Уильям Ослер (1919 жылы қайтыс болды), канадалық дәрігер. 27 шілде – Джон Хопкинсон (1898 жылы қайтыс болды), ағылшын электр инженері. 14 қыркүйек – Иван Павлов (1936 жылы қайтыс болды), орыс физиологы. 26 қазан – Фердинанд Георг Фробеньюс (1917 жылы қайтыс болды), неміс математигі.
March 7 – Luther Burbank (died 1926), American plant breeder. March 17 – Cornelia Clapp (died 1934),, American marine biologist. April 19 – John Uri Lloyd (died 1936), American pharmacist and science fiction author. April 25 – Felix Klein (died 1925), German mathematician. May 25 – Louise Hammarström (died 1917), Swedish chemist. May 26 – Ernst Remak (died 1911), German neurologist. July 12 – William Osler (died 1919), Canadian physician. July 27 – John Hopkinson (died 1898), English electrical engineer. September 14 – Ivan Pavlov (died 1936), Russian physiologist. October 26 – Ferdinand Georg Frobenius (died 1917), German mathematician.