Кіріспе

Пентекост діні. The Foursquare Church – 1923 жылы уағыздаушы Эйми Сэмпл Макферсон құрған халықаралық евангелистік Пентекост христиандық дін. Оның бас кеңсесі АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласында орналасқан.

Тарих

Шіркеудің бастауы 1922 жылғы қазан айында Окленд қаласында (Калифорния) эвангелист Эйми Сэмпл Макферсоннің уағызында "Төрт Евангелие" (немесе "Толық Евангелие") туралы аян берумен байланысты. Ол бастапқыда Құдайдың Ассамблеясының бекітілген эвангелисі болған, бірақ бөлінуге дейін үлкен ықпалға ие болды. Езекиел кітабының 1-тарауында Езекиел Құдайды төрт түрлі бейнеде көрген: адам, арыстан, өгіз және бүркіт. Бұл сондай-ақ Мәсіхтің төрт қырына сілтеме жасайды: "Құтқарушы, Киелі Рухта шомылдырушы, Емдеуші және Келер Патша". Осы көрініс пен атты ол 1923 жылғы қаңтарда Лос-Анджелесте құрылған, 5300 орындық Angelus ғибадатханасының ашылуында Four Square шіркеуіне берді. Пятидесятниктермен кейбір ортақ белгілері болғанымен, оның сенімдері конфессияаралық сипатта. Қазіргі таңда 10 мың адамға дейін жеткен мега шіркеуге айналды. Макферсон өз заманында танымал тұлға болды, Лос-Анджелес көшелеріндегі апталық жексенбілік шерулерге, қала әкімі мен киножұлдыздармен бірге тікелей Angelus ғибадатханасына қатысты. Ол ғибадатхананы, сондай-ақ қазіргі Life Pacific University деп аталатын, оған іргелес жатқан ғимаратты қала ортасындағы өзіне тиесілі жердің солтүстік-батыс бұрышына салды. Макферсонның танымалдылығы оның қайтысынан кейін де сақталды, 1976 жылғы Hallmark Hall of Fame драмасы "Аймидің жоғалуы" және 2006 жылғы тәуелсіз фильм "Айми Сэмпл Макферсон" оның өмірін бейнеледі, әсіресе 1926 жылғы мамыр-маусым айларындағы бір айлық жоғалуы мен одан кейінгі сот дауларына назар аударды. 1944 жылы Айми Сэмпл Макферсонның қайтысынан кейін оның ұлы Рольф К. Макферсон шіркеудің президенті және жетекшісі болды, ол осы лауазымда 44 жыл бойы қызмет етті. 1948 жылы Дес-Мойн қаласында (Айова штаты) Four Square шіркеуі Ассамблеялармен, Құдай шіркеуімен, Ашық Киелі кітап стандартты шіркеулерімен, Пятидесятницалық қасиеттілік шіркеуімен және басқаларымен одақтасып, Солтүстік Американың Пятидесятницалық қауымдастығын құрды. 1994 жылы, Пятидесятницалық қауымдастық құрылғаннан кейін 46 жыл өткен соң, ол Африка-американдық ұйымдармен бірігіп, Солтүстік Американың Пятидесятницалық/Харизмалық шіркеулері ретінде қайта ұйымдастырылды, ең маңыздысы – Құдай шіркеуі. 1968 жылы Халықаралық төртбұрышты Ізгі хабар шіркеуінің Кальварий шіркеуі Коста-Меса қауымы (пастор Чак Смит басшылығымен) деноминациядан бөлініп, кейіннен автономды харизматикалық евангелистік шіркеулер бірлестігін құрды, бүгінде харизматикалық, бірақ елуінші күн мерекесі емес деноминацияны, Кальварий шіркеуін құрайды. 1988 жылғы 31 мамырда Джон Р. Холланд шіркеудің үшінші президенті болды және 1997 жылғы шілдеге дейін осы лауазымда қызмет етті. 2003 жылғы қазан айында Риссердің өкілеттігі кезінде шіркеу Лос-Анджелестегі KFSG FM радиостанциясын 250 миллион долларға Испандық радиоарна жүйесіне сатты. Риссердің басшылығы шіркеу үшін тағы бір даулы жағдайға әкелді, өйткені қауымның директорлар кеңесі мен қаржы кеңесіне қатысы жоқ, шіркеу қаражаты "жақын евангелистік қауымды" нысанаға алған фирмаларға инвестицияланды, бірақ олар Понци схемалары болып шықты. 2004 жылғы наурыз айында Риссер өз лауазымынан бас тартты. Джек В. Хейфорд, Ван Нуйс қаласында (Калифорния) "The Church On The Way" шіркеуінің негізін қалаушы, 2004 жылдан 2009 жылға дейін Four Square шіркеуінің президенті болды. Хейфорд, Юджиндегі (Орегон штаты) пастор Рой Хикс кіші, Грешемдегі (Орегон штаты) Джерри Кук, Бивертондағы (Орегон штаты) Бивертон Four Square шіркеуінің Рональд Д. Мель және Ванкувердегі (Британдық Колумбия) Джон Холландтармен бірге, Пауль Риссердің сәтсіз басшылығымен 15 миллион долларға бағаланған қаржылық шығындарға қарамастан, деноминацияның өмір сүруін жалғастыру жоспарымен қауымның атынан есептелді. 2020 жылы Рэнди Ремингтон The Four Square Church президенті болды.

Статистика

2022 жылы қауымдастық жариялаған халық санауы мәліметтері бойынша, оларда 67 500 шіркеу және 150 елде 8,8 миллион мүшесі бар.

Нанымдар

Төртбұрышты шіркеудің сенімдері оның негізін қалаушы Эйми Сэмпл Макферсон жинақтаған Сенім туралы Декларациясында білдірілген. Макферсон сондай-ақ қысқа, айқын сенімділік мәлімдемесін жазған. Шіркеу Киелі кітаптың сөздік шабыттандырылғанына, Ұш Тұрғандық іліміне және Иса Мәсіхтің құдайлығына сенеді. Адам баласы Құдайдың бейнесі бойынша жаратылғанына, бірақ Күнәға түсу салдарынан, табиғатымен бұзылған және күнәлі екеніне сенім білдіреді. Шіркеу Мәсіхтің өлімі арқылы іске асырылған, құтқарушылық құрбандығына сенеді және құтқарылу игі амалдар емес, сенім арқылы, Құдайдың рақымымен жүзеге асады деп үйретеді. Сенушілер сенім арқылы әділдікке ие болады және Мәсіхті Құдай және Патша деп мойындағаннан кейін, тәубе етіп, жаңа өмірге туылады. Адамның ерік бостандығына сенгендіктен, Төртбұрышты шіркеу сенушінің жолдан тайып, адасуы мүмкін екенін де үйретеді. Төртбұрышты шіркеу, аяқталған жұмыс Пентикостшылдық дін, киеліленудің рухани өсудің үнемі жалғасатын процесі екенін үйретеді. Рухани өсуге Киелі кітапты оқу және дұға ету көмектеседі деп есептеледі. Төртбұрышты шіркеу Киелі Рухпен шомылуды, тәубеден бөлек болатын, жеке тұлғаны және шіркеуді евангелизация миссиясын орындауға күш беретін оқиға деп санайды. Төртбұрышты шіркеу Киелі Рухпен шомылуды, Елшілердің істері кітабында жазылғандай алуға болады деп сенеді: сенушіге рухани сыйлар беріледі, соның ішінде тілдерде сөйлеу де бар. Сенушілер рухани сыйлардың шіркеуді нығайту үшін қолданыла беретініне сенеді. Төртбұрышты шіркеу Құдайдың емдеуі Мәсіхтің құтқару құрбандығының бір бөлігі екеніне сенеді және науқастар дұғаға жауап ретінде емделе алады деп үйретеді. Төртбұрышты шіркеу Мәсіхтің мың жылдық биліктен бұрын жер бетіне қайта оралуын күтеді. Әділдер мәңгілік өмірге, ал зұлымдар мәңгілік жазаға кесілетін соңғы сот болатынына сенімді. Шіркеу сенушілердің суға батырып шомылуын және Раббының кешкі асы, немесе қасиетті тамақтануды қағида ретінде сақтайды. Ашық қатысу практикаланады. Сондай-ақ, науқастарға май жағу және ондық беру де практикаланады.

Құрылымы

Діннің шіркеулік басқаруы өзінің негізін қалаушысынан бастау алған "епископтық сипатқа" ие. Макферсон шіркеу шешімдеріне вето құқығын иеленді, барлық лауазымды тұлғаларды тағайындады және барлық қызметкерлерді жұмысқа алды. Төртбұрышты конвенция – Төртбұрышты шіркеудің басты шешім қабылдау органы. Жыл сайын тұрақты түрде өтетін конвенцияның дауыс беру құқығы бар мүшелеріне халықаралық лауазымды тұлғалар және лицензияланған пасторлар кіреді. АҚШ-та орналасқан әрбір Төртбұрышты шіркеу әрбір 50 шіркеу мүшесіне шаққанда бір дауыс беруге құқылы делегат жіберуге құқылы. АҚШ-тан тыс Ұлттық Төртбұрышты шіркеулер конвенцияға бір ресми делегат жібере алады. Төртбұрышты шіркеуді 12-ден 24-ке дейін директордан тұратын кеңес басқарады. Шіркеу қызметін қадағалаудан басқа, директорлар кеңесі лауазымды тұлғаларды тағайындайды және пасторларды лицензиялау және қадірлеуге жауапты. Кеңес мүшелеріне президент, вице-президенттер және географиялық аймақтарды көрсететін кем дегенде тоғыз пастор кіреді. Шіркеудің жақсы қалыптасқан мүшелері де кеңеске тағайындалуы мүмкін. Жергілікті Төртбұрышты шіркеулер Халықаралық Төртбұрышты Ізгі Хабар шіркеуінің бағынышты бөлімдері болып табылады және халықаралық шіркеудің жарғыларына сәйкес жұмыс істейді. Төртбұрышты шіркеулердің екі санаты бар. "Жарғылық мүше шіркеу" – халықаралық шіркеуден бөлек заңды тұлғасы жоқ және оның мүлкі халықаралық шіркеуге тиесілі шіркеу. Екінші санатқа "келісім мүше шіркеулер" кіреді, оларға "пионерлік шіркеулер" және бұрын мүше емес шіркеулер кіреді. Пионерлік шіркеулер – жақында құрылған, жарғылық мүшелік статусына көтерілмеген шіркеулер. Келісім мүше шіркеулер бұрын мүше емес шіркеулер болуы мүмкін, олар Төртбұрышты шіркеуге қосылады, бірақ өздерінің жылжымайтын мүлкін халықаралық шіркеуге беруді қаламайды. Мүше емес шіркеулер Халықаралық Төртбұрышты Ізгі Хабар шіркеуінің толық мүшесі болмай-ақ, онымен байланысуды таңдай алады. Бұл "қауымдастық мүше шіркеулері" өздерінің жеке заңды тұлғаларын және тәуелсіздіктерін сақтайды.

Солтүстік Америка

Төртбұрышты шіркеумен үш колледж байланыста: Life Pacific University, бұрын "L. I. F. E. Bible College" деп аталған, Калифорния штатының Сан-Димас қаласында, Life Pacific College Virginia Вирджиния штатының Кристиансбург қаласында және Pacific Life Bible College Британдық Колумбияның Суррей қаласында орналасқан. 2006 жылы АҚШ-та 1875 шіркеуде 353 995 мүше тіркелді. 2023 жылы АҚШ-тағы шіркеулердің саны 2021-ге жетті. Қауымдар негізінен Батыс жағалауда шоғырланған, бірақ бұл дін АҚШ бойынша кеңінен таралған. Мүшелік саны ең көп штаттар – Орегон, Гавай, Монтана, Вашингтон және Калифорния.

Даулар

2004 жылы конфессияның президенті мен қазынашысы, шын мәнінде алаяқтық екені белгілі болған екі қаржылық инвестициялық жобаны мақұлдағандары үшін конфессияның 14 миллион долларын жоғалтқаннан кейін қызметтен кетті. 2013 жылы Гленн Беррис-младший басшылығымен шіркеу, Эйми Сэмпл Макферсонның өміріне негізделген Бродвей пьесасына жасаған сәтсіз инвестициядан 2 миллион доллар жоғалтты.