Кіріспе

Джон Дэниел Баскифилд (18 қараша 1922 – 20 қыркүйек 1944) – британдық армия сарбазы және Виктория кресінің (VC) иегері, британ және Достастық қарулы күштерінің мүшелеріне жаудың қарсылығында көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. 1922 жылы туған Баскифилд 1942 жылдың басында британдық армияға шақырылды. Ол 1-ші әуе десанттық бригаданың планерлік жаяу әскер бөлімшесі, Оңтүстік Стаффордшир полкінің 2-ші батальонында 1943 жылы Сицилия және Италияда қызмет етті, содан кейін Ұлыбританияға оралды. Бөлім келесі кезде "Маркет-Гарден" операциясына жөнелтілді және Арнем шайқасында күресті. Шайқас басталғаннан үш күн өткен соң Остербик шебін қорғайтын кезінде Баскифилд жаудың бірнеше танкын жойған екі танкіге қарсы зеңбірекпен басқарды, бірақ экипаждар қаза тапты. Баскифилд содан кейін өзі де қаза болғанша, жалғыз өзі зеңбіректерден атып тұрды. Соғыстан кейін оның денесі табылған жоқ және оның қабірі белгісіз.

Ерте өмір

Джон Баскифилд 1922 жылдың 18 қарашасында Англияның Сток-он-Трент қаласында, Дэниел мен Минни Баскифилдтің ұлы болып дүниеге келді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы жылдары қасапшылыққа оқып, жұмыс істеді, 1942 жылдың ақпанында 19 жасында әскери шақыру қағаздарын алғанға дейін.

Арнем шайқасы

Арнем шайқасы – Нидерланд арқылы бірнеше көпірлерді бақылауға бағытталған "Базар бақшасы" операциясының бір бөлігі болды. Арнемде британдық 1-ші әуе десант дивизиясы мен поляк 1-ші тәуелсіз парашют бригадасына операцияның соңғы мақсаты – Төменгі Рейндегі көпірлерді қамтамасыз ету міндеті жүктелді. Алайда, 17 қыркүйекте түскен әуе десант әскерлері 9-шы және 10-шы СС танк дивизияларының Арнемге жақын жерде демалыс алып, қайта жабдықталып жатқанын білмеді. Олардың болуы неміс қорғанысына Panzergrenadier, танк және өздігінен жүретін артиллерияның көптеген құралдарын қосты, нәтижесінде одақтастар шайқаста ауыр қатысуларға ұшырады. Тек шағын күш Арнемдегі көпірдің бір жағын ұстап тұруға үлкерді, бірақ 21 қыркүйекте олар одан алынды. Дивизияның қалған бөлігі көпірдің батысындағы шағын аймаққа қоршалып қалды және 25 қыркүйекте "Берлин" операциясы аясында эвакуацияланды. Одақтастар Рейнді кесіп өте алмады, ол 1945 жылғы наурыз айында одақтастардың шабуылына дейін неміс бақылауында қалды.

Оңтүстік Стаффордширдің алға жылжуы

Ұшақтардың жетіспеушілігіне байланысты одақтастар бүкіл дивизияны үш күн ішінде Арнемге ұшыруды жоспарлады. Оңтүстік Стаффордшир батальоны бірінші және екінші күндерігі көтерілістерге бөлінді; бөлімнің көп бөлігі бірінші күні жетті, ал қалғаны екінші көтеріліспен келді. Батальонның танкіге қарсы құралдары бірінші күні RAF Манстоннан ұшырылды. Генерал-майор Рой Уркхарттың бастапқы жоспары 1-ші әуе десанттық бригадасының кейінгі көтерілістер үшін түсіру аймақтарын қамтамасыз етуін көздеген, бірақ бірінші күннің соңына қарай Арнемге жасалған одақтастардың шабуылы тоқтап қалды. Тек 1-ші парашют бригадасының шағын тобы, негізінен подполковник Джон Фросттың 2-ші батальонының бөлімдері ғана көпірге жетуге үлкерді. 1-ші және 3-ші батальондар қаланың сыртқы аймақтарына енуге тырысты, бірақ шабуылдары тоқтап, оларды қолдау үшін Оңтүстік Стаффордтың бірінші көтерілісі 18 қыркүйек күні таңертең алға жіберілді. Сол күні екінші көтеріліс келгеннен кейін, олар да алға жіберілді және сол түні Арнемнің шетіне жетті. Оңтүстік Стаффордширдің танкіге қарсы взводы дивизия аумағында қалды. 19 қыркүйек күні таңертең өзен мен теміржолдың арасындағы тар шепте көпірге жол ашу үшін шабуыл басталды. Көптеген қолдау қарулары артта қалды, өйткені оларды қараңғыда және қалалық аймақтың тар шеңберінде тиімді орналастыру мүмкін болмады. Дегенмен, жаудың күшті бекіністері мен бронетехникасына тап болғандықтан шабуыл сәтсіз аяқталып, британдықтар жеңіліске ұшырады.

Остербекке қайту

Төрт батальонның қалдықтары шатақтап, Остербектегі негізгі дивизиялық позицияларға қайтысты. Мұнда оларды 1-ші әуе десанты жеңіл артиллерия полкінің командирі, подполковник Шериф Томпсон қорғаныс бөлімдеріне біріктірді. Ол үрейленген көптеген әскерлерді күшпен тоқтатты және майор Роберт Кейнге оларды 75 миллиметрлік гаубицалардың жанында, жарты мильдей қашықтықта қорғаныс шебіне айналдыруды тапсырды. 20 қыркүйекте, таң атып үлкерген соң, неміс күштері Лонсдейлдің күштеріне қарсы белсенді шабуылдар жасады. Баскифилд Арнем мен Остербек арасындағы ең оңтүстік жол – Бенедендорпсвегіндегі Т-түйіскенін қорғаған екі 6 фунттық танкіге қарсы зеңбірекке басшылық етті. Баскифилдтің зеңбіректері солтүстіктен Бенедендорпсвегке қосылатын Акациялаанға қарап тұрды, бұл жолмен және солтүстік-шығыстан ашық жер арқылы жаудың шабуылдау мүмкіндігін бақылап тұрды. Алғашқы неміс шабуылында Баскифилд және оның экипажы Акациялаанмен төмен қарай жылжып келе жатқан екі танк пен бір өзі жүретін артиллериялық құралды жойды. Баскифилд бронетехниканы өз позициясына 100 метрге жақындауға рұқсат берді, содан кейін оқ атуға бұйрық берді, ал жақын жердегі үйлерде орналасқан 11-ші батальонның десанттық жасағы шабуылдаған жаяу әскермен күресті. Осы шайқас барысында Баскифилдтің экипажы қаза тапты немесе жараланды, ал Баскифилдтің өзі ауыр жарақат алды. Күштер 25 қыркүйекке қараған түнде одақтастар Берлин операциясы аясында шегінгенге дейін Остербек периметрін ұстап тұрды.

Мұра

1945 жылы сәуірде Арнем азат етілгеннен кейін, британдық 2-ші армияның қабірлерді тіркеу бөлімдері аймаққа кіріп, одақтастардың қаза тапқан әскерлерін іздеуге кірісті. Арнем Остербек соғыс зиратында 1700-нен астам адам жерленген, бірақ Баскифилдтің денесі табылған жоқ. Оның орнына Баскифилдтің есімі Гросбик ескерткішіне жазылған. Шайқастан кейін тағы төрт «Виктория кресі» ордені табысталды, оның ішінде Оңтүстік Стаффордшир полкінің 2-ші батальонының B ротасының командирі майор Роберт Кейнге берілген орден де бар. Осылайша 2-ші батальон Екінші дүниежүзілік соғыста бір шайқаста екі «Виктория кресі» орденін алған жалғыз британдық батальон атанды. 1990 жылы Стивен Уайт және Майкл Талбот сыншылары Стоук-он-Тренттегі Фестиваль Хайтс қаласында оның екі есе үлкен ескерткіш мүсінін орнатты. 2014 жылдың 1 наурызында ол «Сент-Натаниел» академиясы болып қайта аталды. Баскифилдтің құрметіне 2015 жылы салынған Бёрслемдегі Ангелдер жолындағы Баскифилд үйі зейнеткерлер үйі және Стоук-он-Тренттегі Анкор жолындағы Баскифилд үйі деп аталатын Армия резервтік орталығы құрылды. Суретші Теренс Кунео Баскифилдтің ерлігін бейнелеген картина салды, ал 1969 жылы Стаффордшир кинорежиссері оның шайқастағы рөлі туралы «Баскифилд ВК» деген қысқа фильмді үш жыл бойы түсірді. Баскифилдтің екінші пулеметі орналасқан жердегі, Бендендорпсвег пен Акасиялан көшелерінің қиылысындағы ағашқа Джек Баскифилд ағашы деген ат берілді.