Ян Владислав Рокита: Польша саяхаты мен саяси өмірі

Кіріспе

Польша саясаткері Ян Владислав Рокита (18 маусым 1959 жылы туған) – Польшаның либералды саясаткері, Польша парламентінің төменгі палатасы – Сеймнің мүшесі. 2003-2005 жылдары «Азаматтық платформа» партиясы парламенттік клубының төрағасы болды. Ол Польша Сеймінің X, I, II, III, IV және V шақырылымдарына депутат болып сайланды, Консервативтік халық партиясының негізін қалаушылардың бірі және 2000-2002 жылдары оның президенті болды.

Өмірбаян

Ян Рокита Краковта Тадеуш Рокита мен Адела Вайдовичтің ұлы болып дүниеге келді. Оның анасының әжесі Мария Медер австриялық болған. Рокита Краковтағы Ягеллон университетінің құқықтану факультетін бітірген. Ол "Азаттық және бейбітшілік" диссиденттік ұйымына қосылды. Сонымен қатар, ол Тәуелсіз студенттер одағының құрамында болды және "Солидарлық" академиялық бөлімшесінде белсенділік танытты. Оппозициялық қызметі үшін, емтихан нәтижелерінің жоғары деңгейіне қарамастан, адвокаттық тәжірибеден өтуге тыйым салынды. 1989 жылы "Солидарлық" партиясынан депутат болып сайланды. Ол Қауіпсіздік қызметін (Służba Bezpieczeństwa) тергеуге арналған арнайы парламенттік комиссияның төрағасы болып тағайындалды. 1991 жылы Демократиялық одақ (UD) партиясына қосылды. Ол партияның оң қанатының мүшесі болды. Ханна Сучокка үкіметінде ол Министрлер Кеңесі кеңсесінің басшысы қызметін атқарды. 1995 жылы ол Александр Квасьневскийдің президенттік сайлауда жеңіске жетуіне қарсы тұру мақсатымен құрылған "3/4 бастамасы" қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды және партиясының үміткері Яцек Куронды қолдаудан бас тартты. 1997 жылы "Азаттық одағынан" (UD-нің мұрагері) шығып, Консервативтік халық партиясына қосылды. Ол "Солидарлық сайлау блогының" тізімі бойынша төртінші рет Сеймге сайланды және парламенттік ішкі істер комитетінің төрағасы болды. 2000 жылы СКЛ-нің жетекшісі болып сайланды. 2000 жылдың қаңтар айында Азаматтық платформа құрылғанда Рокита СКЛ-мен одақтасуға асықпады, бірақ жаңа оңшыл партияға мүшелердің үнемі келуі оны осы қадамға мәжбүр етті. 2001 жылы Рокита ПО партиясынан Сеймге бесінші рет сайланды. 2002 жылы Краков қаласының мэрі лауазымына үміткер болды, бірақ жеңіске жете алмады. 2003 жылы Лев Рывин ісі бойынша Сеймнің арнайы тергеу комиссиясына сайланды. Комиссия жұмысына қатысқандығы оған қатал тергеуші бейнесін сыйлады және оны белсенді саясаткер ретінде қайта жандандырды. Осының нәтижесінде ПО партиясының рейтингісі күрт өсті. 2003 жылдың соңында болашақ Еуропа конституциясы бойынша келіссөздер басталғанда, ол "Ницца немесе өлім" ("Nicea o muerte – Nicea albo śmierć") деген ұранды ұсынды, ол Польша делегациясының ресми позициясына жақын болды. Кейін ол конституцияға қатысты ұстанымын жұмсартты. Оның бірінші әйелі – поляк еврейі, журналист Катаржина Циммер. Қазір Рокита екінші әйелі Нелли Рокитаға үйленген, ол Челябинск (Ресей) қаласынан шыққан этникалық неміс. Неллидің алғашқы некесінен қызы бар. 2007 жылдың шілдесінде ол Грегож Вечерзакты "өте танымал қылмыскер" деп атағаны үшін айыппұл төлеуге міндеттелді. 2006 жылы Ян Рокита "көктегі кеңсе" деп аталатын құрылымның координаторы болды. 2007 жылы саяси қызметтен бас тартты. 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Рокита 2007 жылғы Польша сайлауында қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. Ресми түрде ол бұл шешімге әйелі Неллидің президент Лех Качиньскийдің кеңесшісі ретінде Польша саясатына қатысуы себеп болғанын айтты (оңшыл "Заң және Әділет" партиясымен байланысты). Алайда, сайлауға дейін ол және оның Азаматтық платформадағы жақтастары маргиналдануы күшейгенін және Краковтағы Азаматтық платформа бөлімімен байланыс орната алмағанын жасырмады. Осыған қарамастан, ол Азаматтық платформадан шықпады және партияға дауыс беретінін мәлімдеді.

Jan Rokita was born in Kraków as a son of Tadeusz Rokita and Adela Wajdowicz. His maternal grandmother, Maria Meder, was Austrian. Rokita graduated from the Jagiellonian University in Kraków with a degree in law. He joined the dissident organisation "Freedom and Peace". He also took part in the Independent Students Union and was active as a member of the academic branch of Solidarity. For his activity in the opposition, he was banned from becoming an apprentice attorney, despite his excellent examination record. In 1989, he was elected an MP as a Solidarity candidate. He was appointed the president of a special parliamentary commission for the investigation of the Security Service (Służba Bezpieczeństwa). In 1991, he joined Democratic Union (UD) party. He was a member of the party's right wing. In Hanna Suchocka's government, he was the chief of the Council of Ministers office. In 1995, he was the co founder of the "3/4 initiative" – a movement created in order to prevent Aleksander Kwaśniewski from winning the presidential elections and refused to support his party's candidate Jacek Kuroń. In 1997, he left Freedom Union (successor of the UD) and joined another political party – Conservative People's Party. He was elected to the Sejm for the fourth time from Solidarity Electoral Action coalition list, becoming chairman of the parliamentary Interior Affairs Committee. In 2000 he was elected leader of the SKL. When the Civic Platform was formed in January 2000, Rokita was reluctant to ally SKL with it, but a steady trickle of members to the new center right party forced him to. In 2001, Rokita was elected to the Sejm for the fifth time, as a PO candidate. In 2002, he ran for office to be Mayor of Kraków, but without success. In 2003, he was elected to Sejm's special investigative committee for the Lew Rywin affair. His participation in the committee has given him a tough inquisitor image and made him very popular, effectively resurrecting him as an active politician. In consequence, PO's opinion polls ratings skyrocketed. When the negotiations for the future European constitution started in the end of 2003, he coined the slogan: "Nicea o muerte – Nicea albo śmierć" ((Treaty of) Nice or death), which was more or less the official position of the Polish delegation. He later softened his position on the constitution. His first wife was Katarzyna Zimmerer, Polish Jewish journalist. Now Rokita is married to his second wife Nelly Rokita, an ethnic German from Chelyabinsk, Russia. Nelly has a daughter from her first marriage. In July 2007, he was sentenced to pay a fine for calling Grzegorz Wieczerzak "a very famous criminal". In 2006, Yan Rokita became the coordinator of the so called shadow office. In 2007, he gave up further political activity. On 14 September 2007, Rokita announced he would not be seeking re election in the 2007 Polish elections. Officially, he claimed it was because of his wife Nelly's decision to enter Polish politics as an advisor to President Lech Kaczyński (affiliated with the right wing Law and Justice Party). However, it was well documented that in the run up to the elections he and his supporters within the Civic Platform had become increasingly marginalised, and he claimed he could not communicate with section of Civic Platform in Kraków. Despite this, he did not leave Civic Platform and went on record that he would cast his vote for the party.