Лешек Бальцерович: Польша экономисі және реформаторы
Leszek Balcerowicz
Лешек Бальцерович – польский экономист, реформировавший экономику Польши в 1989г. Был премьер-министром и главой Нацбанка. Свободный рынок, реформы, экономика Польши.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық экономист
Polish economist
Лешек Генрик Бальцерович (туған күні 19 қаңтар 1947 жыл) – польшалық экономист, мемлекет қайраткері және Варшава экономика мектебінің профессоры. Ол Польша Ұлттық Банкінің төрағасы (2001–2007) және екі рет Польша Премьер-Министрінің орынбасары (1989–1991, 1997–2001) қызметін атқарды. 1989 жылы Тадеуш Мазовецкийдің алғашқы коммунистік емес үкіметінде қаржы министрі болып тағайындалды және еркін нарықтық экономикалық реформаларды жүргізді. Оның жақтастары бұл реформалар Польшаны Еуропаның ең қарқынды дамып келе жатқан экономикаларының біріне айналдырды десе, сыншылар жұмыссыздықтың күрт өсуіне алып келді деп санайды. Балцерович 1974 жылы Нью-Йорктегі Сент-Джон университетінен MBA, ал 1975 жылы Орталық жоспарлау және статистика мектебінен докторлық диссертациясын қорғады. 1970 жылдардың соңында Польша Халық Республикасының премьер-министріне қарасты экономикалық кеңесшілер тобының жұмысына қатысты. 1978–1980 жылдары Марксизм-ленинизм институтында жұмыс істеді. Кейін ол демократиялық қозғалысты қолдаған тәуелсіз кәсіподақ «Солидарность» (NSZZ "Solidarność") ұйымында экономикалық сарапшы болды. 1989–1991 және 1997–2000 жылдары Польша Премьер-Министрінің орынбасары және Қаржы министрі қызметтерін атқарды. 1995–2000 жылдары еркін нарықты жақтаған «Азаттық одағы» саяси партиясының төрағасы болды. 2000 жылдың 22 желтоқсанында Польша Ұлттық Банкінің төрағасы болып тағайындалды. Сондай-ақ, ол поляк тілінде шығатын «Впрост» журналында мақалалар жариялаған. 2005 жылдың 11 қарашасында Польша Президенті Александр Квасьневский Л. Бальцеровичті «Польшаның экономикалық трансформациясына қосқан үлесі» үшін «Ақ бұрқут» орденімен марапаттады. 2006 жылы «Белгілі польшалық экономистер» атақ залы – Galeria Chwały Polskiej Ekonomii мүшесі болып сайланды. Балцерович кедейлерді құқықтық тұрғыдан қорғау комиссиясының құрамына кірді. Бұл комиссия БҰҰ Даму бағдарламасының қолдауымен құрылған тәуелсіз ұйым және әлеуметтік оқшаулану, кедейлік және заң арасындағы байланысқа ерекше назар аударатын бірінші жаһандық бастама болды. 2008 жылдың 11 маусымынан бастап Балцерович Брюссельде орналасқан халықаралық экономикалық зерттеу орталығы – Bruegel кеңесінің мүшесі болып табылады. 2007 жылдан бері «қоғамның жеке бостандықтарды, әсіресе экономикалық бостандықты қолдауын күшейту және елдегі құқықтық мемлекетті нығайту» мақсатын ұстанатын «Азаматтық даму форумы» (Forum Obywatelskiego Rozwoju) зерттеу орталығын басқарып келеді. 2016 жылы Украина Президентінің Министрлер кабинетіндегі өкілі болып тағайындалды.
Leszek Henryk Balcerowicz (pronounced ; born 19 January 1947) is a Polish economist, statesman, and Professor at Warsaw School of Economics. He served as Chairman of the National Bank of Poland (2001–2007) and twice as Deputy Prime Minister of Poland (1989–1991, 1997–2001). In 1989, he became Minister of Finance in Tadeusz Mazowiecki's first non communist government and led the free market economic reforms, proponents of which say they have transformed Poland into one of Europe's fastest growing economies, but which critics say were followed by a large increase in unemployment. Balcerowicz received his MBA from St. John's University in New York, in 1974 and doctorate from the Central School of Planning and Statistics in 1975. In the late 1970s he participated in an economic advisory team associated with the prime minister of People's Republic of Poland. In 1978–1980 he worked at the Institute of Marxism Leninism. Later he became an economics expert in the pro democracy independent trade union Solidarity (NSZZ "Solidarność"). From 1989 to 1991 and also between 1997 and 2000 he was the Deputy Prime Minister and Finance Minister of Poland. Between 1995 and 2000 he was the chairman of Freedom Union, a centrist free market political party. On 22 December 2000 he became the Chairman of the National Bank of Poland. He was also a columnist for Wprost, a Polish news magazine. On 11 November 2005, the President of Poland, Aleksander Kwaśniewski, awarded L. Balcerowicz with the Order of the White Eagle for his "contribution to Poland's economic transformation". In 2006 he was elected member of Galeria Chwały Polskiej Ekonomii, a hall of fame for "outstanding Polish economists". Balcerowicz was a member of the Commission on Legal Empowerment of the Poor, an independent initiative hosted by the UNDP and the first global initiative to focus specifically on the link between exclusion, poverty and the law. Since 11 June 2008 Balcerowicz has been a member of the board of Bruegel, the Brussels based think tank on international economics. Since 2007, he has led the Civil Development Forum (Forum Obywatelskiego Rozwoju), a think tank with a mission of "increasing active support of the society for a wide range of individual freedoms (especially economic freedom), and – what goes with it – for strengthening the rule of law in the country". In 2016 he was appointed as representative of the Ukrainian President in the Cabinet of ministers.
Балцерович жоспары
Балцерович жоспары – гиперинфляцияны тоқтатып, тиімсіз экономикалық құрылымдарды таратып, ұлттық бюджетті теңгерген реформалар жиынтығы. Көптеген тұтыну тауарларының бағасы еркін орнатылды және мемлекеттік сектор қызметкерлерінің жалақысына жылдық өсімнің шегі белгіленді. Польшаның валютасы – злоты ел ішінде айырбастауға жарамды деп жарияланды. Бұл бағалардың айтарлықтай өсуіне алып келді және мемлекеттік компанияларды экономикалық бәсекеге қабілетті етуге мәжбүр етті. Бұл Польша экономикасына екі жылдық күшті соққы болды. Жоспарға енгізілген шаралардың бірі – Польша Халық Республикасынан қалған борыштың шамамен 50%-ға дейін азайту бойынша келіссөздер жүргізу. Реформалардың қатаңдығы бастапқыда қырқыс пікірталас тудырды және Балцеровичті Польшадағы кейбір саясаткерлердің сынауына себеп болды. Алайда, Кшиштоф Собчак, Джеффри Сакс және Яцек Ростовский сияқты көптеген экономистер мен сарапшылар мұндай радикалды өзгерістерді енгізбесе, Польшаның экономикалық жетістіктері мен тұрақты өсуі мүмкін болмас еді деген пікірде. 1991 жылдан бері Польшаның жылдық өсім көрсеткіші посткоммунистік елдер арасындағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне ие, ал ел 28 жылдан астам үзіліссіз өсуді бастан кешірді – бұл көрсеткіш бойынша Австралиямен бірге әлемде бірінші орында тұр. 1998 жылы ол қаржы министрі ретінде атқарған қызметі үшін «Евромонета» сыйлығымен марапатталды.
The Balcerowicz Plan was a series of reforms, which brought the end to hyperinflation, dismantled inefficient economic structures, and balanced the national budget. The prices of most consumer goods were freed and caps for annual increases established in state sector employees' wages. Poland's currency, the zloty, was made convertible within the country's borders. This resulted in a substantial increase in prices and had forced state owned companies while making them economically competitive. This amounted to a two year shock to the Polish economy. Among other actions included in the plan was the negotiation of a significant reduction (approximately 50%) of the debts inherited from the Polish People's Republic. The severity of the reforms was initially controversial and made Balcerowicz an object of criticism by some politicians in Poland. On the other hand, many economists and experts such as Krzysztof Sobczak, Jeffrey Sachs, and Jacek Rostowski agree that without introducing such radical changes, Poland's economic success and steady economic growth would not have been possible. Since 1991, Poland's annual growth rate was one of the highest of all post Communist economies, while the country has experienced uninterrupted growth for over 28 years – the longest in the world, along Australia. In 1998, he was awarded the Euromoney Finance Minister of the Year Award for his accomplishments as a finance minister.
Сын
Реформалар жүзеге асырылғаннан кейін шамамен екі онжылдық бойы жоғары жұмыссыздық мәселесі шешілмей келді, соның салдарынан кейбір кедейлікке ұшыраған аймақтарда құрылымдық жұмыссыздық қалыптасты. Мемлекеттік компаниялардың тиімсіздігін азайту үшін көптеген қызметкерлерді жұмыстан босатуға тура келді. Польша Еуроодаққа кіргеннен бері 2 миллионнан астам поляк елден кеткеніне қарамастан, 2010 жылдарға дейін жұмыссыздық деңгейі 13% деңгейінде сақталды. Популистік саясаткер, "Өзін-өзі қорғау" (Samoobrona) партиясының жетекшісі Анджей Леппер "Балцерович кетіп қалуы керек" (Balcerowicz musi odejść) деген ұранды қабылдады, бұл Балцеровичтің жоспарына наразылық білдірген поляктардың сезімін бейнеледі. Дегенмен, 2013 жылдан бері жұмыссыздық деңгейі 10% жоғарыламады, ал 2019 жылы 3,8% рекордық көрсеткішті құрады.
High unemployment remained a problem for some two decades after the implementation of the reforms, leaving certain poverty stricken regions with structural unemployment. Reducing unprofitability of the state owned companies required significant layoffs. Even though over 2 million Poles emigrated from Poland since its entry into the EU, until 2010s, the unemployment level remained at 13%. Populist politician Andrzej Lepper, the leader of the populist Self Defense (Samoobrona) party, created the slogan: "Balcerowicz must go" (Balcerowicz musi odejść), echoing the disgruntlement felt by some Poles with Balcerowicz's plan. However, since 2013, the unemployment rate has not exceeded 10% and in 2019 has reached the record low of 3.8%.
БЕЛЛЕР
Еуроаймақ дағдарысы кезінде Балцерович фискалдық тәртіпті жақтағандығын ашық білдірді және оны жиі Бернанкеге қарсы деп атады, өйткені ол бұрмалаушы фискалдық ынталандыруды сынады. Ол түрлі мақалаларында Португалия, Италия, Грекия және Испания елдерінен құралған, салықтық жағынан ысырапшыл PIGS және Болгария, Эстония, Латвия және Литва елдерінен құралған, салықтық жағынан тәртіпті BELL елдері арасындағы салыстырманы жасады. Лесек Балцеровичтің пікірінше, жауапты салық саясаты жақсы өсім нәтижелерін әкеледі.
During the Eurozone crisis Balcerowicz has been an outspoken supporter for fiscal discipline and has been frequently dubbed the anti Bernanke for his scorn of distortionary fiscal stimulus. In various articles he has developed a comparison between the fiscally profligate PIGS (Portugal, Italy, Greece and Spain) and the fiscally disciplined BELLs (Bulgaria, Estonia, Latvia and Lithuania). Responsible fiscal policy brings about better growth outcomes, claims Leszek Balcerowicz.
Жеке өмір
Бальцерович жастық шағында бәсекелестікпен айналысқан спортшы болған. 1966 жылы ол 1500 метр қашықтықтағы кросста Польшаның жастар чемпионы атанды. 1977 жылдан бері экономист Ева Балцеровичке үйленген. Оның үш баласы бар.
Balcerowicz was a competitive athlete in his youth. In 1966, he became Poland's youth champion in cross country at the distance of 1500 meters. Since 1977, he has been married to Ewa Balcerowicz, an economist. He has three children.