Лешек Миллер – Польшаның экс-премьер-министрі, Еуропалық парламент депутаты. Саяси өмірі, мансабы, «Демократиялық сол альянс» партиясындағы рөлі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның 10-шы премьер-министрі
10th Prime Minister of Poland
Лешек Цезари Миллер (полякше айтылуы: ; 1946 жылдың 3 шілдесінде туған) – поляк саясаткері және Польшаның бұрынғы премьер-министрі (2001–2004). 2019 жылдың шілдесінен бері Еуропалық парламент депутаты болып табылады. 1989 жылдан 1990 жылға дейін Миллер Польша Біріккен жұмысшы партиясының саяси бюро мүшесі болды. 1999 жылдан 2004 жылға дейін және 2011 жылдан 2016 жылға дейін Демократиялық солшыл альянстың жетекшісі болды.
Leszek Cezary Miller (Polish pronunciation: ; born 3 July 1946) is a Polish politician and former prime minister of Poland (2001–2004). He has served as a Member of the European Parliament (MEP) since July 2019. From 1989 to 1990, Miller was a member of the Politburo of the Polish United Workers' Party. He was the leader of the Democratic Left Alliance from 1999 to 2004 and again from 2011 to 2016.
Балалық шағы мен жастық шағы
Лешек Миллер – 1840 жылы Кутнода туған Мошек пен Сура Миллердің ұлы, Элиястың шөбересі. Элияс Миллер 1869 жылы Ниборовта яһуди дінінен христиан дініне ауысты. Лешек Миллер Жираровта дүниеге келген, Миллер кедей, жұмысшы отбасынан шыққан: оның әкесі тігінші, ал анасы ине-жіп жұмысымен айналысқан. Миллер алты айлық болғанда оның ата-анасы ажырасып кетті. Оның әкесі Флориан Миллер отбасын тастап кеткен, Лешек онымен ешқашан байланыс орнатпаған. Анасы оны діни рухта тәрбиеледі – тіпті, оның тілегімен, біраз уақыт шіркеуде алтарь қызметін атқарды. Ауыр тұрмыс жағдайларына байланысты, кәсіптік училищені бітіргеннен кейін 17 жастағы Миллер Жираровтағы Текстиль-зығыр зауытында жұмысқа орналасты, сонымен қатар кешкі уақытта Электр энергетикасының кәсіптік-техникалық училищенінде оқуын жалғастырды. Біраз уақыттан кейін ол әскери қызметін «ОРП Биелик» суасты кемесінде өтеді. 1969 жылы Миллер өзінен үш жас кіші Александраға шіркеуде үйленді. Олардың Лешек кіші (2018 жылдың тамызында қайтыс болды) атты ұлы және Моника атты немересі болды.
Leszek Miller is the great grandson of Eliasz, son of Mośek and Sura Miller, born in 1840 in Kutno. Eliasz Miller converted from Judaism to Christianity in 1869 in Nieborów. Leszek Miller was born in Żyrardów, Miller comes from a poor, working class family: His father was a tailor and his mother a needlewoman. His parents broke up when Miller was six months old. His father, Florian Miller left the family and Leszek has never maintained any contact with him. His mother brought him up in a religious spirit – following her wish, he was even, for some time, an altar server in their church. Due to hard living conditions, after graduation from a vocational school, 17 year old Miller got a job in the Textile Linen Plant in Żyrardów, while continuing his education in the evenings at the Vocational Secondary School of Electric Power Engineering. He soon completed his military service on the ORP Bielik submarine. In 1969, Miller married Aleksandra, three years his junior, in church. They had a son, Leszek Junior (d. (died) August 2018), and a granddaughter, Monika.
1990 жылға дейін
Миллер өзінің саяси мансабын Социалистік жастар одағының белсендісі ретінде бастады, онда ол зауыт басқармасының төрағасы лауазымын атқарды, көп ұзамай қала комитетінің мүшесі болды. Әскери қызметтен кейін 1969 жылы Польша Біріккен жұмысшы партиясына (ПЗПР) қосылды. Көптеген адамдар мансабында өркендеуі үшін немесе жоғары білім алу үшін ПЗПР-ге қосылуға қысым көрді. Миллер коммунистік партиямен байланысын оқуы мен кәсіби мақсаттарын тиімді түрде ілгерілету үшін пайдаланды. 1973 және 1974 жылдары Миллер ПЗПР зауыт комитетінің хатшысы болды. Партияның ұсынысымен ол 1977 жылы партияның Жоғары саяси ғылымдар мектебінде (Wyższa Szkoła Nauk Społecznych) саяси ғылымдарды оқуға түсті. Бітіргеннен кейін Миллер ПЗПР Орталық Комитетінде жұмыс істеді, алғаш топты бақылады, кейін жастар, дене шынықтыру және туризм департаментіне ауысты. 1986 жылдың шілдесінде Миллер Скиерневицедегі ПЗПР облыстық комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды. 1988 жылдың желтоқсанында ол Варшаваға PZPR Орталық Комитетінің хатшысы лауазымына тағайындалуына байланысты оралды. Үкімет тарапынан өкіл ретінде ол тарихи "дөңгелек үстел" отырысына қатысты, онда Анджей Целинскиймен бірге жастар мәселелері жөніндегі кіші топқа төрағалық етті (келісімге қол қоймай сессияны аяқтаған жалғыз топ). 1989 жылы ПЗПР Саяси бюросының мүшесі болды.
Miller started his political career as an activist of the Socialist Youth Union, where he held the position of Chairman of the Plant Board, soon becoming a member of the Town Committee. After the military service, in 1969, he joined the Polish United Workers' Party (PZPR), People's Poland's communist party. Many people were pressured to join PZPR in order to advance in their careers or to pursue higher education. Miller used his affiliation with the Communist party to effectively advance in his studies and professional goals. In 1973 and 1974, Miller was the Secretary of the PZPR Plant Committee. With the party's recommendation, he started political sciences studies at the party's Higher School of Political Sciences (Wyższa Szkoła Nauk Społecznych), graduating in 1977. After graduation, Miller worked at the PZPR Central Committee, supervising the Group, and later on the Department of Youth, Physical Education and Tourism. In July 1986, Miller was elected as First Secretary of the PZPR Provincial Committee in Skierniewice. In December 1988, he returned to Warsaw, due to his promotion to the position of the Secretary of the PZPR Central Committee. As a representative of the government side, he took part in the session of the historic "Round Table", where, together with Andrzej Celiński, he co chaired the sub team for youth issues (the only one that closed the session without signing the agreement). In 1989, he became a member of the PZPR Political Bureau.
1990 жылдан кейін
ПЗПР таратылғаннан кейін Миллер Польша Республикасының Социал-демократиясының негізін қалаушыларының бірі болды (1993 жылдың наурызына дейін ол партияның бас хатшысы, содан кейін төрағасының орынбасары, ал 1997 жылдың желтоқсанынан бастап оның төрағасы болды). 1999 жылдың желтоқсанында Демократиялық солшылдар альянсының (ДСЛ) құрылтай съезінде ол төраға болып сайланды және 2004 жылдың ақпанына дейін осы қызметті үздіксіз атқарды. 1997-2001 жылдары ол ДСЛ фракциясының төрағасы болды. 1989 жылы Скиерневице воеводалығының өкілі ретінде Сенатқа сайлауға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Келесі сайлауларда (1991) Миллер Польша Республикасының Социал-демократиясы партиясының Лодзьдегі сайлау тізімінде жетекші болды және сайлауда сәтті өтіп, Сеймде орын алып, Польша Республикасының Социал-демократиялық партиясының парламенттік фракциясының төрағасы болды. Сеймге өткен үш сайлаудың әрқайсысында ол Лодзьден үміткер болып тіркелді, әр сайлауда дауыс саны арта түсті (1991 жылы 50 мыңнан 2001 жылы 146 мыңға дейін); ол 2005 жылға дейін парламентте депутаттық мандатын сақтап қалды. Осы кезеңде ол солшыл саясаттағы жетекші тұлғалардың бірі болды. 1990 жылдардың басында Мичислав Раковскиймен бірге «Мәскеу қарызы» деп аталатын іске қатысты күдікке ілікті. 1991 жылы осы іс жарияланғаннан кейін Влодзимеж Цимошевич Миллерге қарсы қойылған айыптамаларға байланысты депутаттық ант беруден бас тартуға шақырды. Миллер айыптардан ақталғаннан кейін премьер-министр Цимошевич оны Министрлер кабинеті кеңсесінің басшысы етіп тағайындады, ал 1997 жылы өзінің үкіметінде Ішкі істер және әкімшілік министрі қызметін тапсырды. Өз кезегінде, Цимошевич кейін Миллер кабинетінде Сыртқы істер министрі болды. 1993-1996 жылдары Миллер Вальдемар Павlak және Юзеф Олекси үкіметтерінде Еңбек және әлеуметтік саясат министрі болды. 1996 жылы ол Министрлер кабинеті кеңсесін басқаратын аға министр болып тағайындалды. Содан кейін ол «Канцлер» деген лақап атын алды. Миллер полковник Ришард Куклинский ісіне нүкте қоюда маңызды рөл атқарды, бұл оның саяси айналасындағылардың қатты сынына ұшырады. Миллердің Конкордатты қолдауы және Лешек Бальцеровичтің Польша Ұлттық Банкінің президенті лауазымына кандидаттығына қолдауына да осындай наразылық білдірілді. «Солидарлық сайлау әрекеті» үкіметі кезінде Миллер парламенттік оппозицияны басқарды және билік партиясымен саяси күреске жетекшілік етті. Ол сонымен қатар өзінің айналасына маңызды солшыл топтардың көп бөлігін біріктірді. 1999 жылы ол бірыңғай саяси партияны – Демократиялық солшылдар альянсын құруға қол жеткізді, ол келесі сайлауларда үлкен жетістіктерге ие болды.
After the PZPR was dissolved, Miller became a co founder of the Social Democracy of the Polish Republic (till March 1993, he was Secretary General, then Deputy Chairman and, from December 1997, the Chairman of that party). In December 1999, at the Founding Congress of the Democratic Left Alliance (SLD), he was elected its Chairman, holding the function continuously until February 2004. In 1997 2001 he was the Chairman of the SLD’s caucus. In 1989, he ran unsuccessfully for the Senate as a representative of Skierniewice Province. In subsequent elections (1991), Miller was a leader on the election list of the Social Democracy of the Polish Republic in Łódź and, following a considerable success in elections, he won a seat in the Sejm, becoming Chairman of the Parliamentary Group of the Social Democracy of the Polish Republic. In three subsequent elections to the Sejm, he ran each time from Łódź, each time gaining more and more votes (from 50 thousand in 1991 up to 146 thousand in 2001); he held a seat in Parliament until 2005. Through all that time he remained one of the leading politicians on the left wing. In the early 1990s, together with Mieczysław Rakowski, he was suspected in the case of the so called "Moscow loan". After revealing that affair in 1991, Włodzimierz Cimoszewicz called Miller to abstain from taking an MP's oath due to accusations laid against him. When Miller was cleared of the charges, Prime Minister Cimoszewicz appointed him later as the Minister in Charge of the Office of the Council of Ministers and in 1997 the Minister of Internal Affairs and Administration in his government. In turn, Cimoszewicz later became the Minister of Foreign Affairs in Miller’s cabinet. From 1993 to 1996, Miller was the Minister of Labour and Social Policy in the governments of Waldemar Pawlak and Józef Oleksy respectively. In 1996, he was nominated as Senior Minister in charge of the Office of the Council of Ministers. He then got the nickname “The Chancellor”. Miller played an important role in concluding the case of Colonel Ryszard Kukliński, for which he was severely criticised within his political circle. A similar disapproval was expressed after Miller’s support for the Concordat and the candidature of Leszek Balcerowicz to the position of President of the National Bank of Poland. During the period of the Solidarity Electoral Action’s government, Miller was in charge of the parliamentary opposition, leading the political fight with the governing party. He was also consolidating the majority of significant left wing groups around his person. In 1999, he succeeded in establishing one uniform political party – the Democratic Left Alliance – which turned out to be very successful in following elections.
Премьер-министр (2001-2004)
2001 жылғы парламент сайлауында солшылдардың жеңісінен кейін (19 қазан 2001 жылы президент Александр Квасьневский Миллерді премьер-министр етіп тағайындады және үкімет құруды міндеттеді. Жаңа үкімет 2001 жылғы 26 қазанда парламенттің сенім дауысын алды (306:140 дауыс, бір дауыс қалыс қалды). Премьер-министр Миллердің 16 адамнан тұратын кабинеті Польша Республикасы тарихындағы ең кішкентай үкімет болды. Миллер үкіметі Польшадағы қиын экономикалық жағдайға тап болды, оның ішінде жұмыссыздық деңгейі 18%-дан асып, мемлекеттік қарыздың жоғары деңгейі және экономикалық тұрақсыздық байқалды. Миллердің өкімет ету мерзімінің соңында экономикалық өсім 6%-дан асты, бірақ бұл жұмыссыздық деңгейін төмендету үшін жеткіліксіз болды. Оның өкілеттігі кезінде денсаулық сақтау саласын қаржыландырудың толыққанды табысқа жетпеген реформасымен бірге мемлекеттік шығындарды қысқартудың танымал емес бағдарламасы іске асырылды. Салық жүйесі мен әлеуметтік қамсыздандыру институтының реформалары жалғастырылды, ал бұқаралық ақпарат құралдары нарығын реттеу әрекеті сәтсіз аяқталды. Салықтар компаниялар мен жеке кәсіпкерлер үшін 19%-ға дейін төмендетілді, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметтің еркіндігі туралы заң қабылданды. Құпия қызметтердің түбегейлі, құрылымдық реформасы жүзеге асырылды (Мемлекеттік қауіпсіздік басқармасы таратылды және оның орнына Ішкі қауіпсіздік агенттігі мен Барлау агенттігі құрылды). Сонымен қатар, Еуропалық Одаққа қосылудан туындаған институционалдық және құқықтық түзетулер жалғастырылды. Миллер кабинетінің басты стратегиялық мақсаты болған қосылу шарттары келісілді. 2002 жылдың 13 желтоқсанында Копенгагендегі (Дания) саммитте премьер-министр Лессек Миллер Еуропалық Одақпен келіссөздерді аяқтады. 2003 жылдың 16 сәуірінде Миллер Цимошевичпен бірге Афинада Польшаны Еуропалық Одаққа қабылдау туралы шартқа қол қойды. Миллер үкіметі түрлі саяси және әлеуметтік күштермен бірлесіп, сәтті аяқталған қосылу туралы референдум ұйымдастырды. 2003 жылдың 7 және 8 маусымында референдумға қатысушылардың 77,45%-ы Польшаның Еуропалық Одаққа қосылуына қолдау көрсетті. Референдумға қатысу деңгейі 58,85% құрады. Миллер үкіметі президент Квасьневскиймен бірге (2003 жылдың наурызында) халықаралық коалицияға қосылып, Саддам Хусейннің үкіметін құлату мақсатымен Иракқа поляк әскерлерін орналастыру туралы шешім қабылдады. Миллер сонымен қатар АҚШ-тың Иракқа қатысты ұстанымын қолдаған сегіз еуропалық премьер-министрдің қол қойған "сегіз хатының" да қол қоюшысы болды. 2002 жылы Миллер АҚШ үкіметіне Варшавадан үш сағаттық жерде орналасқан Старе-Кейкути әскери оқу орталығында ЦРУ-ның құпия түрмесін ұстауға рұқсат берді. Бірнеше жылдан кейін ол тұтқындарды түрмеге қамауға және азаптауға жол бергені үшін конституцияға қайшы әрекет еткені туралы айыптамаларға тап болды. 2003 жылдың 4 желтоқсанында Лессек Миллер Варшава маңында тікұшақ апатында жарақат алды. Өкілеттігінің соңында Миллер үкіметі 1989 жылдан бері ең төмен халықтық қолдауға ие болды. Бұл негізінен жұмыссыздықтың жоғары деңгейінің сақталуына, Ривингейт жанжалы сияқты сыбайлас жемқорлыққа байланысты дауларға және әлеуметтік шығындарды қысқарту жоспарын (Хаузердің жоспары) іске асыру әрекетіне байланысты болды. 2004 жылдың ақпанында өзінің партиясы – Демократиялық солшыл Альянсы тарапынан сынға ұшыраған Миллер партия төрағалығынан кетті. Миллер экономикадағы еркін нарық механизмдерінің рөлін баса көрсеткені және шамадан тыс либералды көзқарас танытқаны үшін сынға түсті. Ол солшыл идеологияға қайшы келетін біркелкі салықты қабылдағаны үшін айыпталды. Ол сонымен қатар "басшылық стилімен" ерекшеленді. 2004 жылдың 26 наурызында Парламент спикері Марек Боровскийдің Польшаның Социал-демократиясы атты жаңа оппозициялық партия құру туралы шешімінен кейін Миллер 2004 жылдың 2 мамырында премьер-министр лауазымынан кетті, бұл Польшаның Еуропалық Одаққа қосылған күнінен бір күн бұрын болды. 2004 жылдың 1 мамырында ол президент Квасьневскиймен бірге Дублинде болды, онда Польшаны қоса алғанда, 10 мемлекеттің Еуропалық Одаққа қосылуының салтанатты рәсіміне қатысты.
Following the victory of the Left (41% vs. 12% of the subsequent party) in the Parliamentary Election in 2001, on 19 October 2001, President Aleksander Kwaśniewski appointed Miller Prime Minister and obliged to nominate the government. The new government won the parliamentary vote of confidence on 26 October 2001 (306:140 votes with one abstention). The 16 person cabinet of Prime Minister Miller has been the smallest government of the Polish Republic so far. Miller’s government faced a difficult economic situation in Poland, including an unemployment rate above 18%, a high level of public debt, and economic stagnation. At the end of Miller’s term, economic growth exceeded 6%; still, it was too slow to reduce the unemployment rate. During his term, the unpopular program of cuts in public expenses was implemented, together with a hardly successful reform of health care financing. The reforms of the tax system and of the Social Insurance Institution were continued, and the attempt to settle the mass media market failed. Taxes were significantly lowered – to 19% for companies and for persons running business activity – and the act of freedom in business activity was voted through. A radical, structural reform of secret services was implemented (the State Security Office was dissolved and replaced by the Internal Security Agency and the Intelligence Agency). Simultaneously, institutional and legal adjustments were continued, resulting from the accession to the European Union. The Accession conditions were negotiated, being the main strategic goal of Miller’s cabinet. On 13 December 2002, at the summit in Copenhagen (Denmark), Prime Minister Leszek Miller completed the negotiations with the European Union. On 16 April 2003 in Athens, Miller, together with Cimoszewicz, signed the Accession Treaty, bringing Poland into the European Union. Miller’s government, in collaboration with various political and social forces, organized the accession referendum with a successful outcome. On 7 and 8 June 2003, 77.45% of the referendum participants voted in favor of Poland’s accession to the European Union. The referendum turn out reached 58.85%. Miller’s government, together with President Kwaśniewski, made a decision (March 2003) to join the international coalition and deploy Polish troops to Iraq, targeting at overthrowing Saddam Hussein’s government. Miller was also a co signatory of "the letter of 8", signed by eight European prime ministers, supporting the US position on Iraq. Already in 2002, Miller gave permission to the U. S. government to run a secret CIA prison at Stare Kiejkuty military training center, three hours north of Warsaw. Years later he is facing accusations of acting anti constitutionally by having tolerated the imprisonment and torture of prisoners. On 4 December 2003, Leszek Miller suffered injuries in a helicopter crash near Warsaw. At the end of its term of office, Miller’s government had the lowest public support of any government since 1989. It was mainly caused by the continuing high unemployment rate, corruption scandals, with Rywingate on top, and by the attempt of fulfilling the plan of reducing social spending (the Hausner’s plan). In result of criticism in his own party, the Democratic Left Alliance, in February 2004, Miller resigned from chairing the party. Miller was criticized for an excessively liberal approach and for stressing the role of free market mechanisms in economy. He was reproached for his acceptance of a flat tax, which ran counter to the left wing doctrine. He was also identified with the “chieftain like style” of leadership. On 26 March 2004, following the decision of the Speaker of the Parliament, Marek Borowski, to found a new dissenting party, the Social Democracy of Poland, Miller decided to resign from the position of Prime Minister on May 2, 2004, 1 day after Poland’s accession to the EU. On 1 May 2004, together with President Kwaśniewski, he was in Dublin, taking part in the Grand Ceremony of the accession of 10 states, including Poland, to the European Union.
Кейінгі мансап
2005 жылы Демократиялық солшыл Альянстың Лодзь бөлімшесінің қолдауына қарамастан, Миллер Парламентке сайлау тізіміне тіркелмеді. Сонымен қатар, оған Сенатқа үміткер болу ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Ескі белсенділердің зейнетке шығуы БАҚ-та «Демократиялық солшыл Альянсқа жаңа қанның келгені» ретінде көрсетілді. Сайлаудан кейін Миллер журналистикамен белсенді айналысып, көбінесе «Wprost» апталығында либералды экономикалық ұғымдар мен ағымдағы саяси мәселелер туралы жазды. 2005 жылдың бірінші жартысында ол Вашингтондағы Вудро Вильсон атындағы халықаралық ғалымдар орталығында «Шығыс Еуропа кеңістігіндегі жаңа Польшаның мәртебесі» тақырыбында зерттеу жобасын іске асырды. 2007 жылдың қыркүйегінде Польшаның бұрынғы премьер-министрі Лешек Миллер Samoobrona ұйымына қосылып, олардың тізімінен Сеймге үміткер болуға шешім қабылдады. 2008 жылдың қаңтарында жаңадан құрылған Польшаның солшыл партиясының тұңғыш съезінде партия төрағасы болып сайланды. 2009 жылдың желтоқсанында ол СЛД-ға өтініш берді. 2010 жылдың қаңтарында Польшаның солшыл партиясынан шығып, сол айдың ішінде СЛД-ге қабылданды. 2010 жылы «Супер Экспресс» газетінің сәрсенбілік санында жазушы болды. 2015 жылғы парламент сайлауында ол депутат болып қайта сайланбады (СЛД-мен бірлесіп құрылған Біріккен солшылдар сайлау шегінен өте алмады). 2016 жылдың 23 қаңтарында СЛД төрағасы болып қайта сайлануға қатыспады, оның орнына Влодзимиерж Цзарзасты осы лауазымға тағайындалды. 2021 жылдың 8 наурызында Демократиялық солшыл Альянстың Новая Левицаға (СЛД мен Көктемді біріктіру жобасының аясында) заңды түрде сот арқылы қайта тіркелгеннен кейін, ол партиядан кетуін мәлімдеді.
In 2005, despite the support of the Łódź Branch of the Democratic Left Alliance, Miller was not registered on the election list to the Parliament. At the same time, he was offered to run for Senate but refused. Retirement of the old activists was presented in media as “inflow of new blood into the Democratic Left Alliance”. After the election, Miller became active in journalism, writing mainly for the “Wprost” weekly on liberal economic concepts and current political issues. In the first half of 2005, he stayed at the Woodrow Wilson International Center for Scholars in Washington, D. C., implementing a research project: “Status of the new Poland in the Eastern Europe’s space”. In September 2007, the former Polish Prime Minister Leszek Miller become affiliated with Samoobrona, when he decided to run for the Sejm from their lists. In January 2008, at the first congress of the newly founded Polish Left party, he became its chairman. In December 2009, he submitted a membership declaration to the SLD. In January 2010, he resigned from the Polish Left and was admitted to the SLD in the same month. In 2010 he became a columnist of the Wednesday edition of "Super Express". In the parliamentary elections in 2015, he was not re elected as an MP (the United Left, co created by the SLD, did not pass the electoral threshold). He did not run for re election as chairman of the SLD on January 23, 2016, he was replaced in this function by Włodzimierz Czarzasty. On March 8, 2021, after the legally binding judicial re registration of the Democratic Left Alliance to Nowa Lewica (as part of the final project of merging SLD and Spring), he announced his departure from the party.