Кіріспе
Пауроподалар класы – Мириаподалар субфилумына жататын кішкентай, ақшыл, мыңаяқтыларға ұқсас бунақты жануарлар класы. Әлем бойынша топырақ пен жапырақ шөбінде тіршілік ететін он екі отбасының 900-ден астам түрі табылған. Пауроподтар жүз аяқтыларға немесе мың аяқтыларға ұқсайды және соңғыларының туыс тобы болуы мүмкін, бірақ Симфиламен де тығыз байланысы бар деген болжам бар.
Pauropoda is a class of small, pale, millipede like arthropods in the subphylum Myriapoda. More than 900 species in twelve families are found worldwide, living in soil and leaf mold. Pauropods look like centipedes or millipedes and may be a sister group of the latter, but a close relationship with Symphyla has also been posited.
Анатомия және экология
Пауроподтар – 0,3-тен 2 мм-ге дейінгі ұзындығы бар жұмсақ, цилиндр тәрізді жануарлар. Пауроподтарды көбінесе оларға тән ерекше анальды пластинкасы арқылы анықтауға болады, бұл белгі тек пауроподтарға ғана тән. Пауроподтардың түрлерін анальды пластинкасының мөлшері мен пішініне қарай ажыратуға болады. Олардың антенналары тармақталған, екі тармақты және сегменттелген, бұл осы топтың ерекшелігі. Пауроподтар көбінесе ақ немесе қоңыр түсті болады. Пауроподтар топырақта (әдетте шаршы метрге 100-ден аз), сондай-ақ қалдықтар мен жапырақ сынықтарының астында тіршілік етеді. Ол осы жаратылыс туралы былай деп жазды: «Pauropus huxleyi – өте белсенді, шапшаң, таза және ұқыпты жаратылыс. Оның көңілді, зиялы келбеті де бар, ол диплоподтардың жайсыз ақымақтығына немесе көптеген хилоподтардың мұңды қатыгездігіне зор қайшылық тудырады».
Эволюция және жүйелік
Тек бір қазба түрі тіркелген: Балтық мүйізінде табылған пауроподтың тарихи алдындағы түрі – Eopauropus balticus. Pauropodidae туысы ерекше түрлі, оған 27 туысы және 814 түрі кіреді, соның ішінде Pauropoda класындағы көптеген туыстар мен түрлер бар. Көптеген түрлердің ересектерінде тоғыз жұп аяқ болады, бірақ төрт туыстағы (Cauvetauropus, Aletopauropus, Zygopauropus және Amphipauropus) ересектерде тек сегіз жұп аяқ болады, ал Decapauropus туысындағы ересектерде тоғыз немесе он жұп аяқ кездеседі. Tetramerocerata тобының таралу аймағы жартылай космополиттік. Еркек пауроподтар спермадан кішкентай пакеттерді жерге қояды, ал мекемелер оларды өзін-өзі ұрықтандыру үшін пайдаланады. Кейбір түрлерде, әсіресе қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларында партеногенез кездесуі мүмкін. Жұмыртқадан шығуға дейін ұрық қысқа уақытқа қуыршақ тәрізді сатыдан өтеді, содан кейін алғашқы дернәсіл пайда болады. Жастар кейін бірнеше молдау арқылы ересекке айналады, әр сатыда аяқтары қосылады. Tetramerocerata тобының жас өкілдері үш жұп аяқпен бастап, бес, содан кейін алты, содан кейін сегіз жұп аяқтары бар сатылардан өтеді, ал көптеген түрлерде тоғыз жұп аяқтары бар ересектерге айналады. Ал Hexamerocerata тобының алғашқы дернәсілінде алты жұп аяқ болады және он бір жұп аяқтары бар ересекке айналады. Әр топтың кем дегенде кейбір түрлерінде ересектер молдауын жалғастырады, бірақ енді аяқ немесе сегменттер қосылмайды.
Әдеп-тәрбие және тамақтану
Пауроподтар жарықтан қашады және одан алшақтауға тырысады. Пауроподтар топырақтағы ылғал деңгейіне байланысты кейде жоғары немесе төмен қарай жылжып, көшіп жүреді. Олар көбелектермен, саңырауқұлақтармен және кейде тіпті өсімдіктердің түбіршаштарымен қоректенеді. Пауроподтардың қозғалыс әдісі ерекше – олар жылдамдықпен кезектесіп қозғалып, бағыттарын жиі өзгертеді. Дендері тым жұмсақ болғандықтан, олар топырақ қазып, ішке кіре алмайды. Пауроподтар топырақтағы тамырлар мен жарықтарды пайдаланып жүреді, кейде жер асты суларының бетіне дейін төмен түседі.