Кіріспе

Канадалық саясаткер және министр, Уэльстің регби ойыншысы. Тони Питер Клемент (27 қаңтар 1961 жылы туған) – Канаданың бұрынғы федералды саясаткері және Онтарио провинциясының Парри-Саунд-Мускока сайлау округінен бұрынғы парламент мүшесі. Федералды саясатқа кірмес бұрын Клемент Онтарио провинциясының министрлер кабинетінде қызмет еткен, оның ішінде Майк Харрис пен Эрни Ивс премьер-министрлер кезінде Денсаулық сақтау және ұзақ мерзімді күтім министрі болды. Федералды саясатқа көшкеннен кейін, 2003 жылы Прогрессивті консервативтік партия мен Канадалық альянс партиялары бірігіп құрылғаннан кейін, ол Канада консервативтік партиясының төрағалығына үміткер болды. Бірақ ол Стивен Харперден жеңіліске ұшырады. Клемент 2006 жылғы федералды сайлауда Парри-Саунд-Мускока округінен жеңіске жетіп, бұрынғы либералдық кабинет министрі Энди Митчеллді жеңді. Сол сайлауда консерваторлар үкімет құрды және Клемент Денсаулық сақтау министрі және FedNor министрі болып тағайындалды. Кейін ол Қазыналық кеңес президенті де болды. 2015 жылғы сайлауда консерваторлар жеңіліске ұшырағанына қарамастан, Клемент қайта сайланды. 2016 жылдың 12 шілдесінде ол консервативтік партияның төрағалығына екінші рет үміткерлігін жариялады, бірақ 2016 жылдың 13 қазанында үміткерліктен бас тартты. 2006 жылғы алғашқы сайлаудан бастап Клемент консерваторлық партия мүшесі болып, 2018 жылдың 7 қарашасында сексингке қатысты жанжалға байланысты консервативтік партияның жетекшісі Эндрю Ширдің өтінішімен отставкаға шықты.

Ерте өмір және мансап

Клемент Тони Питер Панайи болып дүниеге келді. Оның әкесі грек-кипрлік, ал анасы еврей (оның отбасының бір бөлігі Сирияның Алеппо қаласынан көшіп келген). Ол төрт жасында ата-анасымен бірге Канадаға эмиграциялады. Әке-шешесі ажырасып, анасы Онтарио саясаткері Джон Клементке тұрмысқа шықты, ал Тони көп ұзамай әкесінің тегін қабылдады. Торонто университетінде оқып жүргенде Клемент екі рет – бакалавр және заң студенті ретінде – университет басқармасына сайланды. Сондай-ақ ол кампустағы Прогрессивті консерваторлар партиясының президенті болды. Ол 1986 жылы медиа назарын өзіне аударды, Халықаралық құқық қоғамы апартеид мәселесіне байланысты тым қауқыпты деп санап шақыруын кері қайтарғаннан кейін, Оңтүстік Африканың Канададағы елшісі Гленн Баббты сөз сөйлеуге шақыру үшін жаңа қоғам құрды. Клемент Баббты сөз бостандығы қағидасына сәйкес шақыруды қолдады. Төрт заң профессорының «Оңтүстік Африка Республикасының өкілдері үкіметтерінің апартеид саясатын жариялауына, түсіндіруіне немесе қолдау жинауына тыйым салу» туралы сотқа шағымдану әрекеті сот тарапынан қабылданбады. Торонто университетінің түлегі Клемент 1983 жылы саяси ғылымдар, ал 1986 жылы заң бойынша диплом алды. 1988 жылы Онтарио адвокатурасына қабылданды. Клемент халықаралық құқық фирмасы Fasken Martineau DuMoulin-дегі Денсаулық сақтау құқығы практикасының серіктесі және төрағасы Линн Голдингке үйленген. 1990 жылы Клемент Онтарио Прогрессивті консервативтік партиясының президенті болды және сол кездегі партия жетекшісі Майк Харриске жақын одақтас болды. 1994 жылы Метро Торонто кеңесіне сайлауға түсіп, Паркдейл Хай Парк округінде болашақ мэр Дэвид Миллерден жеңілді. 1992 жылдан 1995 жылға дейін Харристің бас хатшысы қызметін атқарды және «Common Sense Revolution» саясатының директиваларын әзірлеуде маңызды рөл атқарды. 2019 жылдың қараша айында Клемент Джоди Дженкинспен бірге «And Another Thing» подкастын бастады, онда әртүрлі қоғам қайраткерлерімен апталық сұхбаттар және Клемент пен Дженкинстің арасындағы талқылаулар жүргізіледі.

Облыстық саясатта

Клемент 1995 жылғы провинциялық сайлауда Онтарио заң шығару жиналысына сайланды, Брэмптон-Саут округінде үстемдік еткен либерал Боб Каллаханды 6000-нан астам дауыспен жеңді. Екі жыл бойы парламенттік көмекші болып қызмет еткеннен кейін, 1997 жылдың 10 қазанында көлік министрі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ прогрессивті консервативтік үкіметтің теледидардағы әртүрлі талқылауларға қатысып, партияның жарық жұлдызы ретінде танылды. Клемент 1999 жылғы провинциялық сайлауда жаңа Брэмптон Вест—Миссиссауга округінде либералдық кандидат Вик Дхилонды 8000-нан астам дауыспен жеңіп, қайта сайланды. 1999 жылдың 17 маусымында қоршаған орта министрі болып тағайындалып, 2000 жылдың 3 мамырына дейін осы лауазымда қызмет етті. Осы қызметте ол Онтарионың «Drive Clean» бағдарламасын іске қосты, ол Оңтүстік Онтариодағы көлік құралдарының шығарындыларын мерзімді түрде тексеруді міндеттеді. 1999 жылдың 25 қазанында Клемент муниципалитеттер ісі және тұрғын үй министрі болып тағайындалды және 2001 жылдың 8 ақпанына дейін осы лауазымды атқарды. 2001 жылдың 8 ақпанында Клемент денсаулық сақтау және ұзақ мерзімді күтім министрі болып тағайындалды. Ол бастауыш медициналық көмекті реформалауды бастады, «Телемедицина Онтарио» (тіркелген медбикелер қызмет ететін, тегін денсаулық сақтау ақпараттық желісі) жүзеге асырылуын қадағалады және Онтарионың ауруханалар жүйесін кеңейтті. Клемент сондай-ақ Брэмптон қаласындағы аурухананы қайта жаңғырту жобасы үшін мемлекеттік-жеке серіктестікке қатысты. Клемент 2002 жылы Онтарио прогрессивті консервативтік партиясының басшылығына үміткер болып түсті және бірінші кезеңде үшінші орынды иеленді. Содан кейін ол екінші кезеңде жеңіске жеткен Эрни Ивске қолдау көрсетті. Ивс премьер-министр болғаннан кейін, Клементті денсаулық сақтау саласында қызмет етуіне рұқсат берді. 2003 жылдың жазында Торонтода SARS індеті болған кезде Клемент ерекше көзге түсті, ол Женеваға барып, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымын Канаданың ең ірі қаласына саяхат шектеуін алып тастауға сәтті шақыру жасады. 2003 жылғы провинциялық сайлауда Ивс үкіметі жеңіліске ұшырады, ал Клемент 1999 жылғы сайлаудың қайталануында Вик Дхилоннан шамамен 2500 дауыспен жеңілді. Кейіннен Клемент «Беннет Джонс» заң фирмасында кеңесші болып жұмыс істеді, сондай-ақ шағын бизнес иесі және Торонто университетінің құқық факультетінде қонақ профессор болды.

Федералды саясат

Клемент 2000 жылы федералды саясатта көзге түсті, Біріккен Альтернативаның басқару комитетіне қатысты. Бұл бастама Реформа партиясы мен Прогрессивті консервативтік партияның бір тудың астында бірігуі үшін құрылған болатын. Бұл мақсатына жете алмады, бірақ сол жылдың соңында Канада Альянсының құрылуына себепкер болды; Клемент Альянстың алғашқы президенті болды. 2003 жылғы провинциялық сайлаудан кейін Клемент өзін Канаданың жаңа Консервативтік партиясының төрағалығына үміткер деп жариялады. Партия ішіндегі дауыс беруде үшінші орынды иеленді, ал Стивен Харпер жеңіске жетті. Ол 2004 жылғы федералды сайлауда Брэмптон-Уэст округінен Консервативтік партияның кандидаты болуға тырысты, бірақ либерал Коллин Бомиерге шамамен 3500 дауыспен жеңілді. Канада Парламентінің Төменгі палатасына өту үшін екінші рет 2006 жылғы сайлау кампаниясында Парри-Саунд-Мускока округіне ауысты. Сайлау күні ол 21 дауыспен жеңімпаз деп жарияланды. Соттағы қайта санау қорытындысы бойынша Клемент Митчеллді 28 дауыспен басып өтті: 18,513 – 18,485. 2006 жылдың 6 ақпанында Клемент премьер-министр Стивен Харпер тарапынан Денсаулық сақтау министрі қызметіне тағайындалды. Клемент шешім қабылдау құқығы бар төменгі деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлермен кездесулерін тек тіркелген лоббистердің ашуын міндеттейтін қолданыстағы шараны кеңейтуге уәде берді.

Денсаулық сақтау министрі

Климент бастамаларының кейбіреулері аутизмге қатысты ұлттық стратегияны жариялау, Канаданың алғашқы науқастар күту уақытына кепілдік беру және канадалықтар үшін жылдам, тиімді және қауіпсіз денсаулық сақтау ақпараттық жүйелеріне инвестиция салуды қамтиды. Клименттің Денсаулық сақтау министрі ретіндегі алғашқы бастамаларының бірі – қатерлі ісікке қарсы Канадалық серіктестікті құру болды. Бұл ұйым аурумен күресуге және науқастардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған тәуелсіз коммерциялық емес ұйым. 2006 жылы Климент Канада бойынша қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы білім беру мен лауазымдарды қолдау үшін стипендиялар беру бойынша қоғамдық денсаулық сақтау стипендиясы және әлеуетті арттыру бастамасын іске қосты. Бұдан басқа, 2006 жылы ол 1998 жылғы келісім-шартта ескерілмеген, 1986 жылдан бұрын және 1990 жылдан кейін болған ластанған қан туралы жанжалдың ұмытылған құрбандарына 1 миллиард доллар өтемақы төлейтінін жариялады. Климент сонымен қатар Консервативті үкімет «Канаданы химиялық басқаруда әлемдік көшбасшы етті» деп мәлімдеген Химиялық басқару жоспарын іске қосуда маңызды рөл атқарды. «Біз нақты басымдықтарды белгілеп, қазір канадалықтардың денсаулығын қорғау үшін іс-қимыл жасаймыз», – деді Климент. Сондай-ақ, үкімет «БПА бар сүтқоректің бөтелкелерін импорттауға, сатуға және жарнамалауға тыйым салған әлемдегі алғашқы ел болды» деп мәлімдеді. 2007 жылдың 29 қыркүйегінде CBC каналы Клименттің Канададағы есірткіге тәуелділіктің өсуіне қарсы күрестің жаңа стратегиясы туралы хабарлады. Ол заңсыз есірткі тұтынушылар үшін «құдайы қорғасын» деп жариялады, жаңа саясат есірткі тұтынушыларды кең ауқымда қамауға алуға бағытталған, бұл бұрынғы дилерлерді ұстап алу стратегиясына қарама-қайшы. 130-дан астам дәрігер мен ғалым консервативті үкіметтің зиянды азайту бағдарламаларының оң нәтижелерін «потенциалды қауіпті» бұрмалауын айыптайтын петицияға қол қойды. Климент Канададағы үкіметтердің есірткіге қатысты дұрыс емес хабар таратып отырғанын және заңсыз есірткіге қатысты түсініспеушілікті жоюды қалайтынын айтты. Сондай-ақ 2007 жылы Климент Канаданың жаңа тағамдық нұсқаулығын ұсынды, бұл 15 жылдан кейін алғашқы жаңарту болды. Ол қазіргі тағамдық ғылымға негізделген ең соңғы ақпаратты және жаңа интерактивті веб-бөлімді қамтиды.

Өнеркәсіп министрі

2008 жылдың 30 қазанында Клемент өнеркәсіп министрі лауазымына ант берді. Бұл Канаданың Бас тіркеушісіне тағайындалуды қамтиды. Өнеркәсіп министрі болғаннан кейін көп ұзамай Клемент Канаданың жоғары білім беру мекемелерінде инфрақұрылымды жақсартуды қолдаған екі жылдық 2 миллиард долларлық Білім инфрақұрылымы бағдарламасын іске қосты. АҚШ және Онтарио үкіметтерімен бірлесіп, Клемент GM және Chrysler компанияларының қайта құрылуы бойынша тығыз жұмыс істеді. Табысты қайта құрудан кейін ол компаниялар "қазір тұрақты және тиімді бизнес жүргізуге қабілетті болады" деп мәлімдеді. Сонымен қатар ол: "Бұл 32 000 канадалық автожұмысшы, канадалық автокөлік құралдарының жеткізілім тізбегі және канадалық тұтынушылар үшін жаңалық. Алдағы уақытта Канада үкіметі салық төлеушілердің ақшасына қатаң бақылау жасап, еліміздің автоөнеркәсібін дамытуға жұмыс істейді". 2010 жылдың жазында Клемент 2011 жылғы халық санағына өзгерістер енгізді. Бұл мәселе бойынша ол: "Үкімет негізгі демографиялық ақпаратты жинақтайтын міндетті қысқа нысанды сақтайды. Қосымша ақпаратқа деген қажеттілікті қанағаттандыру және канадалықтардың жеке өмірін құрметтеу үшін үкімет ерікті Ұлттық үй шаруашылығын зерттеуін (ҰШЗ) енгізді". Бұл өзгеріс айтарлықтай сынға ұшырады, соның ішінде Statistics Canada бас статистігінің отставкасына әкелді (Күшімдік ұзақ нысанды сауалнаманың даусы туралы қараңыз). Басқа өзгерістерге канадалықтардың қолданатын тілдері туралы сұрақтар қосылды. 2010 жылдың 14 қарашасында Австралияның BHP Billiton компаниясы Саскачеванның Potash Corporation компаниясына жасаған 39 миллиард долларлық ұсынысын кері қайтарып алды. Клемент инвестициялардың "таза пайдасы" бар-жоғын анықтайтын алты Канадалық инвестициялық заңның нұсқаулықтарының үшеуін орындамағанын түсіндірді. Клемент үкімет бұл сатып алудың Канаданың әлемдік нарықтағы бәсекеге қабілеттілігіне оң әсер етпейді деп санайды. 2011 жылдың қаңтар айында Клемент Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясының (КРТК) көтерме клиенттер мен шағын интернет-провайдерлерге пайдалануға қарай төлем жасауға рұқсат берген шешіміне қарсы шықты. Бұл өзгерістердің тұтынушыларға, шағын бизнеске және кәсіпкерлерге кері әсер ететініне алаңдаушылық білдіріп, егер олар шешімді қайта қарамаса, үкімет араласатынын ескертті. КРТК өз шешімін қайта қарауға кірісіп, оны өзгертті. 2010 жылғы G8 саммитіне дейін Клемент өзінің сайлау округінде шекара қауіпсіздігімен тікелей байланысы жоқ жобаларға 50 миллион доллар жұмсауға қатысты, бұл тәжірибе "сайлаушыларды сатып алу" деп белгілі. Бас аудитор Шила Фрейзер министрді ережелерді бұзғаны үшін сынға алды және "жұмыстарға қатысты жүздеген ұсыныстардан" 32 жобаға дейін таңдау қалай жасалғанын анықтауға қажетті құжаттардың жоқтығына шағымданады. Кейінірек Клемент бұл процеске тиісті бақылау болмағанын мойындады.

Қазынашылық кеңесінің төрағасы

2011 жылғы 2 мамырдағы сайлаудан кейін көп ұзамай Клемент Қазынашылық кеңесінің президенті болып тағайындалды, бұл кең ауқымды өкілеттіктер мен бақылауға жауапты лауазым. Канаданың Консервативтік партиясының сайлау бағдарламасына сәйкес, Клементке үкіметтік шығыстарды азайту жолдарын табу мақсатымен үкіметтік шығыстарды жан-жақты қарап тексеру тапсырылды. 2013 жылғы 2 қарашада Клемент Консервативтік партияның ұлттық съезінде мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы мен әлеуметтік жәрдемақыларын қысқартуды қолдаған ұсынысты қолдады. Съезде ол мемлекеттік қызметпен келіссөздерге жауапты министр ретінде "соңғы онжылдықтарда осы елде қалыптасқан ұжымдық келіссөздер жүргізу ережелерін өзгертуге" уәде берді. 2014 жылғы 22 желтоқсанда Canadian Press агенттігі Клементтің сөзін келтірді, онда үкімет ақпаратты пайдаланатындар мазмұнын өзгертіп, "жағдайды ушықтыруы мүмкін" болғандықтан, мемлекеттік деректерді әдейі жасыратынын айтты.

Қарсылық

Клемент 2015 жылғы жалпы сайлауда консервативтік үкіметті жеңіп, өкілдігін сақтап қалды. Оппозиция қатарына көшкеннен кейін, ол уақытша оппозиция жетекшісі Рона Амброуз тарапынан сыртқы істер жөніндегі оппозиция өкілі болып тағайындалды. 2016 жылдың 12 шілдесінде консервативтік партия төрағалығына үміткерлік науқанын бастау үшін ол көлеңке кабинетінен кетті. 2016 жылдың 12 қазанында ол науқанын аяқтады, өйткені науқаны үшін белгілеген қаржы жинау мақсаттарына жете алмады.

Секстинг туралы жанжал

2018 жылдың қараша айының басында Клемент Ұлыбритания парламенті комитеттеріндегі өкілдігінен және консерваторлар партиясының әділет саласындағы көлеңке министрі лауазымынан қанағаттанды. Ол "сексуалдық сипаттағы суреттер мен өзінің бейнежазбасын" бір жеке тұлғамен немесе партиямен бөліскенін мойындағаннан кейін отставкаға кетті, оны ол "мәмілеге келісетін әйел адам" деп ойлаған, бірақ шындығында Клементтің айтуынша, ол оны қорқытып ақша талап етуге бағытталған адам еді. RCMP бұл жағдайды тергеп бақты. 7 қарашада Клементке қатысты тәртіпсіз мінез-құлық туралы тағы да айыптаулар қойылғаннан кейін, партия жетекшісі Эндрю Шир одан консерваторлар партиясынан да кетіп, тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеуін сұрады. Клемент осылай істеді. 2 сәуірде Клемент кезекті федералды сайлауда кандидат болмайтынын жариялады.

Саяси ұстанымдар

Климент өлім жазасын қолдануға болатын жағдайлар бар екенін мәлімдеді. Консервативтік қоғамдық қауіпсіздік сыншысы ретінде Клемент 2017 жылдың ақпан айында АҚШ президенті Дональд Трамптың 13769-шы жарлығымен, белгілі бір мұсылман көпшілікті елдердің азаматтарына АҚШ-қа кіруге тыйым салғаннан кейін, Канада-АҚШ шекарасы арқылы өтуге тырысатын сириялық босқындардың ағынын тоқтату үшін RCMP-нің "заңды орындауын" қажет екенін айтты. CBC радиосының тілшісі телефон арқылы сұхбатта Клементтен RCMP-нің қандай шаралар қолдану керектігін сұрағанда, ол жауап беруден бас тартып, қоңырауды үзіп тастады. Клемент CTV News Channel телеарнасының Power Play бағдарламасына берген сұхбатында консерваторлардың "екі нәрсе талап ететінін" айтты. Біріншіден, шекара қызметкерлері мен RCMP үшін көбірек ресурстар, ақша, қаржы және адам күші. Екіншіден, федералды үкімет жоспар әзірлеуі керек. Бұл елде заң үстемдігін сақтау, заңдардың орындалуын қамтамасыз ету және заңсыз шекарадан өтудің алдын алу үшін қандай жоспар қолданылатын болады?" Климент Канаданың салық жүйесін реформалауды қолдады. Консервативтік партия төрағалығына кандидат болған кезде ол Роджер Мартинмен бірлесіп, өмір бойына табыс салығын енгізу жөніндегі ұсынысты жасады.

Облыстық

Боб Каллахан (саясатшы), Онтарио атынан Либерал партиясын ұсынып, 15,237% дауыс (Боб Каллаханға берілген) алды, бұл көрсеткіш 34,62 пайыздық тармаққа өсті. Науқан шығындары $2,32 құрады.