Кіріспе
Американдық романист Маргарет Фрейзер, туған аты Гейл Линн Браун (26 қараша 1946 – 4 ақпан 2013), американдық тарихи романист, ең көп танымал болғаны – жиырмадан астам тарихи детектив романдары және түрлі қысқа әңгімелер. Фрейзер мен Мэри Моника Пулвер Кухфельд бұл псевдонимді алғаш рет "Жаңадан келгеннің әңгімесі" атты еңбектерінде бірлесіп қолданды, ол Бенедикт монахы Дэйм Фревисс туралы "Сістер Фревисс" кітаптарының біріншісі болды. Олардың бірлескен жұмысы серияның алтыншы кітабы "Қатқақ кісінің әңгімесі"мен аяқталды. Эдгар сыйлығына ұсынылған "Аббатың әңгімесі"нен бастап Маргарет Фрейзер псевдонімін тек Гейл Браун қолданды. Ол сондай-ақ ортағасырлық актер Джолиффтің басты рөлде ойнаған "Player Joliffe" детективтерін жазды. Фрейзер Иллинойс штатының Кьюни қаласында туып өскен. Актриса және Шығармашылық анахронизм қоғамының мүшесі болған ол Миннесота штатының Елк Ривер қаласында өмір сүрді және жұмыс істеді. Фрейзер 2013 жылдың 4 ақпанында 66 жасында сүт безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.
Margaret Frazer, born Gail Lynn Brown (November 26, 1946 – February 4, 2013), was an American historical novelist, best known for more than twenty historical mystery novels and a variety of short stories. The pen name was originally shared by Frazer and Mary Monica Pulver Kuhfeld in their collaboration on The Novice's Tale, the first of the Sister Frevisse books featuring the Benedictine nun Dame Frevisse. Their collaboration came to an end with The Murderer's Tale, the sixth book in the series. Starting with the Edgar Award nominated The Prioress' Tale, the Margaret Frazer pen name was used exclusively by Gail Brown. She also wrote the Player Joliffe mysteries, starring the medieval actor Joliffe. Frazer was born and grew up in Kewanee, Illinois. An actress and member of the Society for Creative Anachronism, she lived and worked in Elk River, Minnesota. Frazer died on February 4, 2013, from breast cancer, aged 66.
Шолу
Алғашқы алты "Дам Фревис" құпиясы Фрейзер мен Мэри Моника Пулвер Кухфельдтің бірлескен еңбегі ретінде жазылды. Сериалдың қалған бөлігін Маргарет Фрейзер жеке жазды. Фревис – 15 ғасырдағы Оксфордширдегі шағын, ойдан шығарылған Сент-Фридесвайд монастырындағы монах. Оның онға жуық монах бар; көршілес Приор-Байфилд ауылы ішінара монастырға, ішінара тарихи тұлға Лорд Ловеллге тиесілі. Романның алтысында оқиғалар толығымен монастырь мен/немесе ауылда орын алады; ал қалғандарында Фревис монастырдан шығып, басқа монахпен отбасылық немесе монастырлық істермен айналысады немесе жеке ісімен кетеді. Көптеген романдар "ағылшын ауылының" құпия қылмыстары сияқты, онда әртүрлі топтардың күнделікті өмірін (материалдық, рухани және зияли) жақыннан көреміз және олардың арасындағы шиеленістерді байқаймыз; бірақ мұнда "күнделікті" 15 ғасырдың мұқият зерттелген өмірі. Кейінгі романдардың кейбіреулері негізінен тарихи романдар, онда Фревис Розалар соғысына әкелген жақсы құжатталған оқиғалар мен кейіпкерлерді бақылайды, бірақ әрқашан шешуге болатын кісі өлтіру де болады. Дам Фревис Кентерберийлік ертегілердің авторы Джеффри Чосермен туыс, оның әпкесі Джеффридің ұлы Томас Чосерге үйленген. Фревистің романдарының атаулары Чосердің Кантерберийлік ертегілерінің форматын еске түсіреді, мысалы, "Жаңа келгеннің әңгімесі", "Приориссаның әңгімесі". Фрейзердің және Чосердің кейіпкерлері арасында тікелей байланыс жоқ, тіпті олардың рөлі бірдей болса да (мысалы, Чосердің приориссасы нәзік, сезімтал әйел, ал Фрейзердің амбициялы, үстем әйел). Дегенмен, әр түрлі көзқарастар ұсынылады. Әр кітап атау кейіпкеріне арналған тараумен басталады, содан кейін Фревис көзқарасына ауысады, ол романды басып озады, бірақ атау кейіпкерінің көзқарасына уақыт-уақыт қайта оралады. Атау кейіпкерінің рөлі әр кітапта өзгеше: кісі өлтіруші, құрбан, биліктегі адам немесе оның құрбаны. Дам Фревис құпияларындағы жеті атау кейіпкері әйел болған. Романдық топтың оқиғалары 1431-1452 жылдар аралығында, Англияның Генрих VI патшалығы кезінде орын алады; олар Уильям Шекспирдің Генрих VI, 1-бөлігі мен Генрих VI, 2-бөлігімен қабаттасады. Олар хронологиялық ретпен жүреді, кейіпкер 1431 жылы отызға жуық монахтан бастап келесі жиырма жылға дейін қартайып өседі. Ерте романдарда Фревис ағасы (неке бойынша) Томас Чосер, ақынның ұлы, Сент-Фридесвайдқа әлем жаңалықтарын жеткізе отырып, тарихи оқиғалармен байланыс орнатады; оның жерлеу рәсімінде ("Епископтың әңгімесі") Фревис өзінің туысы Элис Чосермен қарым-қатынас жасайды, ол үшінші некесінде Уильям де ла Польге, граф/маркиз/герцогқа (романның дамуына қарай) қосылады, корольдің маңындағы ең амбициялы адамдардың бірі. Сол романда Фревис елдегі ең ықпалды адамдардың бірі епископ Бофортқа да әсер етеді. Осы қарым-қатынастардан Фревис Элис, Бофорт немесе екеуіне де патша сарайындағы түрлі мүдделерді қорғауға көмектесуі керек түрлі тапсырмалар туындайды. Кейде пайда болатын кейіпкер – Джолифф, құпия өткені бар адам. Фрейзердің екінші құпиялар жиынтығы, сондай-ақ 15 ғасырдағы Англияда, "Джолифф Ойыншыны" ұсынады, ол "Дам Фревис" сериясының туынды кейіпкері, алдымен "Қызметшінің әңгімесінде" пайда болып, "Приориссаның әңгімесінде", "Бастардтың әңгімесінде" және "Сатқынның әңгімесінде" Фревиспен қайтадан кездеседі. Джолифф сериясы 1430-жылдардың ортасында орын алады; осылайша бұл романдар кейде Дам Фревис романдарының кейінірек онжылдықтарындағы оның көріністеріне "преквел" сияқты сезіледі. Джолиффтің алғашқы үш романы ағылшын ауылдары арқылы саяхаттайтын актерлік труппаның өмірін көрсетеді, ал бірінші романның соңында Лорд Ловелл олардың қамқоршысы болады. Төртіншісінде, "Лордтардың ойынында" Джолифф епископ Бофорттың тыңшысы ретінде жұмысқа алынып, Розалар соғысына дейін әкелетін саяси интригаларға араласады. Бесінші кітап, "Адам сатқындығы", оны епископ Бофорт атынан ойыншылардан Францияға жібереді. Джолифф қайтадан "Сатқынның әңгімесінде" Фревис ханыммен кездескенде, ол епископ Бофорттың өлімінен кейін Йорк герцогының тыңшысы болып жұмыс істейді. Алтыншы Джолифф құпиясы, "Имандылық ойыны", ағылшын ауруханасында орын алады, онда актерлер труппасы пана табады. Бұл жағдайда, күшті тұлғалар күрес жасайды: әйелдер басшылыққа қарсы; әйел медик немесе шөп дәрігері ер адам дәрігерге қарсы; және уытты нарцисс басқалардың барлығына қарсы. Аурухананы ашық түрде оларды басып тастауға тырысатындарға қарсы басқарып отырған медбикелерге қызмет етудің ерекше рөлін ойнап, Джолифф құпияны шешеді. Маргарет Фрейзер Геродот сыйлығының иегері, екі рет Миннесота кітап сыйлығының номинациясын алған және екі рет Эдгар сыйлығының финалисі болған.