Кіріспе
АҚШ-тың USS Darter (SS 576) субмаринасы, Darter типті американдық кішкентай тұщы су балығының атымен аталып, көптеген жақсартулар енгізілген бірегей субмарина болды. Бұл Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің осы атпен аталатын екінші кемесі еді. Darter-ді салуға арналған келісімшарт 1954 жылдың 30 маусымында Коннектикут штатының Гротон қаласындағы General Dynamics корпорациясының Electric Boat бөлімшесіне берілді. Оның қазығы 1954 жылдың 10 қарашасында салынды. 1956 жылдың 28 мамырында Г. Л. Расселл ханымның спонсорлығымен суға түсіріліп, 1956 жылдың 20 қазанында қолданысқа берілді. SCB 116 жобасы бойынша жобаланған Darter, жаңа буын соғыстан кейінгі суастына қарсы күреске арналған субмариналардың бірі болды, ол Tang-қа ұқсас еді. Darter көптеген инновацияларды сынау үшін пайдаланылды, соның ішінде ұшқыш стиліндегі бақылау таяқшалары бар үш адамдық рульдік-бағытталғыш станциясы да болды.
USS Darter (SS 576), a unique submarine based on the , but incorporating many improvements, was the second ship of the United States Navy to be named for the darter, a type of small American fresh water fish. The contract to build Darter was awarded to the Electric Boat Division of General Dynamics Corporation in Groton, Connecticut on 30 June 1954 and her keel was laid down on 10 November 1954. She was launched on 28 May 1956 sponsored by Mrs. G. L. Russell, and commissioned on 20 October 1956. Designed under project SCB 116 with sophisticated acoustic, electronic and fire control gear, Darter was intended to serve as a new generation of post war ASW submarines, similar to Tang. Darter was used to experiment with numerous innovations including a three man helmsman planesman station using aircraft style stick controls.
Қызмет тарихы
Darter Атлантикалық мұхитта әртүрлі оқу-жаттығуларға қатысты, сондай-ақ Ньюпорт, Род-Айленд штатындағы үй портынан, Батыс Үндістанға, Канадаға және Еуропаға НАТО операцияларына қатысты. Портсмут теңіз кеме жасау зауытында күрделі жөндеуден өткеннен кейін 1959 жылдың 1 тамызында үй портын Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына ауыстырды және жаңадан іске қосылған баллистикалық зымыранды су асты кемелерін қолдау үшін оқу-жаттығу миссияларын бастады. Батыс Үндістанда және Флорида штатының Ки-Уэст аймағында су үсті кемелеріне су астына қарсы күрес (ASW) қызметтерін ұсынды, сондай-ақ Әскери-теңіз күштері Бас штабының (CNO) жобалары үшін платформа ретінде қызмет етті. Бұл операциялардың арасында Дартер 1963 және 1967 жылдары Жерорта теңізіне круиздік сапарлар жасады. 1965 жылы Чарльстон теңіз кеме жасау зауытында күрделі модернизациядан өтті, нәтижесінде кеме корпусының ұзындығы 5 метрге (16 фут) ұлғайтылды ("плаг", қозғалтқыш бөліміне жақын), жаңа қозғалтқыштар, жаңа қауіпсіздік жүйелері (SUBSAFE), жақсартылған электрондық жабдықтар (соның ішінде AN/BQG 4 пассивті су асты өртке қарсы басқару жүйесінің (PUFFS) пассивті сонары, кеме үстіне үш акула қанатшасы орнатылды) және басқа да жаңартулар енгізілді. 1971 жылы үй портын тағы бір рет ауыстырып, Сан-Диего, Калифорнияға көшті. Дартер 7-ші флоттың операцияларын қолдау үшін Батыс Тынық мұхитына (WestPac) төрт рет аттанды. 1978 жылы олардың бірінде су түтігінен шығу кезінде бас клапан жабыла алмады, нәтижесінде кеме АСВ жаттығуына қатысқан АҚШ су үсті кемелерінің арасында шұғыл түрде суға көтерілуге мәжбүр болды. 1979 жылдың 8 мамырында Дартер үй портын тағы бір рет ауыстырып, Японның Сасебо қаласына көшті, онда алдыңғы қатарда орналасқан су асты кеме ретінде жұмыс істеді. Он жыл бойы онда болды: Жапон, Оңтүстік Корея, Таиланд, Малайзия, Ұлыбритания және Австралия теңіз күштерімен көптеген бірлескен операцияларды жүргізді; арнайы операциялар; және Батыс Тынық мұхиты аймағында басқа да операциялар мен жаттығулар. Дартер АҚШ Теңіз күштерінің ТММ, USMC Recon Marines және АҚШ Армиясының Арнайы күштері үшін су асты кеме платформасы ретінде қызмет етті. 1980 және 1982 жылдары "Е" шайқасының жеңімпазы атанды. 1982 жылдың ортасында Субик шығанағында күрделі жөндеуден өтті. 1985 жылдың қыркүйегінде Дартер Кореяның Пусан қаласының жанында Канзас Гетти танкысымен және оның зәкір тізбегімен соқтығысқанда суға батып кетті. Дартер зақымданып, Жапонияның Сасебо қаласында жөнделді. Апат кезінде ешкім жарақат алмады, ал танкер зақымдалмады. Дартер 1989 жылдың 1 желтоқсанында Пёрл-Харборда 33 жылдан астам АҚШ Теңіз күштерінде қызмет еткеннен кейін қызметтен шығарылды. Оның мансабы АҚШ Теңіз күштерінің су асты кемелері арасындағы ең ұзақ мансаптардың бірі болды, оның барысында Дартер жеті "Е" шайқасы сыйлығын және көптеген ведомстволық үздік сыйлықтарды алды. 1990 жылдың 17 қаңтарында Теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. 1992 жылдың 7 қаңтарында экс-Дартер Пёрл-Харбордың жанында Таутог су асты кемесімен нысана ретінде батырылды.