Кіріспе
Мексика заң шығарушы органының жоғарғы палатасы – Республика Сенаты, конституциялық тұрғыдан Одақтың Құрметті Конгресінің Сенаторлар палатасы (испан тілінде: Cámara de Senadores del Honorable Congreso de la Unión) болып табылады. Бұл Мексиканың екі палаталы Конгресінің жоғарғы палатасы. Қазіргі кезде оның құрамында алты жылдық мерзімге сайланған 128 мүше бар.
The Senate of the Republic, (lang es) constitutionally Chamber of Senators of the Honorable Congress of the Union (lang es), is the upper house of Mexico's bicameral Congress. It currently consists of 128 members, who serve six year terms.
Тарих
Сенатпен қоса екі палаталы заң шығарушы орган 1824 жылғы 4 қазанда құрылды. Сенат 1857 жылғы 7 қыркүйекте таратылып, 1874 жылғы 13 қарашада қайта құрылды. Порфирио Диас немесе Порфириато режимі тұсында көптеген орындар элита мен режимге адал бай адамдарға берілді. Мексика революциясы кезінде, әсіресе Мадеро президенттігінің қысқа мерзімінде, Сенат Порфирио Диасқа жақын адамдармен толықтырылып, президенттің революциялық реформаларды қабылдау әрекеттерін кешіктірді.
Соңғы сайлау
ПартияКонституциялық округПропорционалдыЖалпы орын+/–Дауыс%Орын саныДауыс%Орын саны Ұлттық жаңғыру қозғалысы21,261,57737.5042 1355Жаңа ұлттық іс-қимыл партиясы9,971,80417.5917 623–15 Институционалдық революциялық партия9,013,65815.907 613–44 Демократиялық революция партиясы2,984,8615.276 28–15 Азаматтар қозғалысы2,654,4524.685 27+6 Экологтардың жасыл партиясы2,528,1754.465 27+3 Еңбек партиясы2,164,4423.825 16+2 Әлеуметтік кездесу партиясы1,320,5592.338 08Жаңа жаңа альянс партиясы1,307,0152.311 010 Тәуелсіздер1,109,1491.960–––00Жазба дауыстар31,8200.06– –––Жарамсыз/бос дауыстар2,344,3574.14– –––Барлығы56,691,86910096 100321280Тіркелген дауыс берушілер/қатысу89,994,03963.52–89,994,039 –––Дереккөз: INE
Мерзім
Испан тілінде Сенаттың әрбір құрамына оның мерзімінің римдік сандарымен сілтеме жасау қалыпты жағдай. Қазіргі сессия (2021-2024 жылдар аралығында) LXV құрам (65-ші құрам) деп аталады. Сенаторлар Мексиканың депутаттар палатасының екі құрамына сайлануға құқылы. Сондықтан, қазіргі сенаторлар (2018 жылғы 1 шілдеде өткен жалпы сайлауда сайланған) Депутаттар палатасының 64-ші және 65-ші құрамдары кезеңінде қызмет етеді.
Заң шығарушы органдар
Сенатор сайланған жылының 1 қыркүйегінен бастап алты жыл мерзімге, яғни алты жылдан кейінгі 31 тамызға дейін қызмет етеді, бұл мерзім үш жылдық екі заң шығару кезеңіне бөлінеді. 2015 жылдың 1 қыркүйегінен LXIII шақырылымдық заң шығару органы жұмыс істеді, оның өкілеттігі 2018 жылдың 31 тамызында аяқталды. Сенаторлар 2012 жылғы сайлауда алты жылға сайланды және сол жылдың 1 қыркүйегінен бастап қызметте болды, демек LXII шақырылымдықтан LXIII шақырылымдыққа дейін қызмет атқарды.
Сайлау процесі
Сенаторлар алты жылға сайланады, бұл екі заң шығару кезеңімен сәйкес келеді және бір рет тікелей қайта сайлануға құқылы. Олар республиканың әрбір штатында тікелей халық сайлауы және құпия дауыс беру арқылы сайланады. Әрбір саяси партия екі үміткерден тұратын екі формулалы тізімді тіркейді: формуланың бірінші нөмірі – Бірінші формула, ал екінші нөмірі – Екінші формула. Ең көп дауыс жинаған кандидаттар формуласы толығымен сайланады, осылайша аймақтың алғашқы екі сенаторы анықталады; үшінші Сенат орны екінші орынды немесе ең ірі оппозициялық партияны жеңген саяси партияның Бірінші формуласынан шыққан кандидатқа беріледі. Сонымен қатар, 32 сенатор пропорционалдық өкілдік принципі бойынша сайланады. Бұл сайлау үшін әрбір саяси партия 32 үміткерден тұратын тізімді тіркейді, және олар пропорционалдық өкілдік бойынша әр саяси партияның жалпыұлттық сайлауда алған дауыстарының санына сәйкес тағайындалады.
Комиссиялар
Заңнамалық істер жөніндегі кеңседе сенаторлар нақты бір мәселеге арналған комиссиялар құрамына енгізіледі. Ең маңызды комитеттер – ішкі істер, конституциялық мәселелер, қорғаныс, қаржы және әділет комитеттері. Әр сенатор кем дегенде үш түрлі комиссияға мүше болады, ал әр комитет өз жұмысын үйлестіру үшін төрағаны және комиссияның құрамына қарай, екіден беске дейін хатшыны сайлайды.
Сессиялар
Бас конгресс екі палатасы өз қызметін екі кезекті сессияға бөліп, біріншісі 1 қыркүйектен 15 желтоқсанға дейін, ал екіншісі 1 ақпаннан 30 сәуірге дейін өтеді. Шұғыл немесе маңызды мәселелерді қарау үшін қажет болған жағдайда, ерекше сессиялар шақырылуы мүмкін. Кезекті сессиялар арасындағы уақыт үзіліс деп аталады. 16 желтоқсаннан 31 қаңтарға дейін және 1 мамырдан 31 тамызға дейін екі үзіліс кезеңі бар. Үзіліс кезінде Конгрестің тұрақты комиссиясы құрылып, заң шығарушы органның депозитарийі ретінде жұмыс істейді; Ол 37 мүшеден тұрады, оның ішінде 19 депутат және 18 сенатор кезекті сессиялардың жабылуына бір күн бұрын тиісті палаталармен тағайындалады. Тұрақты комиссияның отырыстары бірінші үзіліс кезінде Сенатта, ал екінші үзіліс кезінде Өкілдер палатасында өтеді.