Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көкіректерді физикалық және көру арқылы өзіңіз тексеру.
Physical and visual inspection of one's own breasts
Көкіректерді өзіңіз тексеру (BSE) – сүт безі қатерлі ісігін ерте анықтауға бағытталған скринингтік әдіс. Бұл әдіс әйелдің өзі әрбір көкіректі қарап, оларды мүмкін болатын түйіндер, деформациялар немесе ісінулерге тексеруін қамтиды. Бұрын BSE қатерлі ісікті емделуге болатын кезеңде табудың бір жолы ретінде кеңінен насихатталған, бірақ ірі, рандомизацияланған бақыланатын зерттеулер оның өлім-жітімді азайтуда тиімді еместігін, ал қажетсіз биопсиялар, хирургиялық араласулар және алаңдаушылық тудыру арқылы зиян келтіретінін көрсетті. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және басқа ұйымдар BSE жасауға қарсы кеңес береді. Басқа ұйымдар бейтарап позицияны ұстанады және BSE жасауды не қолдамайды, не қарсы болмайды. Көкірек туралы хабардар болу – бұл көкіректерді өзіңіз тексерудің бейресми баламасы, онда әйелдер өз денелеріндегі кез келген өзгерістерге көбірек мән беру үшін өз көкіректерін жақсы біліп алады, бірақ жүйелі түрде өзіңіз тексеруді жасамайды. Кез келген пациентте көкірек анатомиясында байқалатын өзгерістер немесе аномалиялар медициналық командаға қосымша бағалау үшін хабарланады.
Breast self examination (BSE) is a screening method used in an attempt to detect early breast cancer. The method involves the woman herself looking at and feeling each breast for possible lumps, distortions or swelling. BSE was once promoted heavily as a means of finding cancer at a more curable stage, but large randomized controlled studies found that it was not effective in preventing death, and actually caused harm through needless biopsies, surgery, and anxiety. The World Health Organization and other organizations recommend against BSE. Other organizations take a neutral stance, and do not recommend for or against BSE. Breast awareness is an informal alternative to breast self examinations, where women acquaint themselves with their breasts in order to become more aware of any changes in their bodies without practicing regularly scheduled self examinations and any patient observed change or abnormality in the breast anatomy are reported to a healthcare team for further evaluation.
Шектеулер
Кокрейн ынтымақтастығының мета-талдауына сәйкес, Ресей мен Шанхайда өткізілген екі ірі сынақ сүт безін өздігінен тексерудің ешқандай пайдалы әсерін көрсетпеді, «бірақ анықталған қатерсіз ісіктердің және жасалған биопсиялардың санының артуына байланысты зиянды әсерін күшейтуге нұсқау береді». Олар: «Қазіргі уақытта сүт безін өздігінен тексеру немесе медициналық тексеру ұсынылмайды», – деген қорытынды жасады. Сүт безін өздігінен тексеру әйелдерге биопсия жасау қажеттілігін арттырса да, сүт безі қатерлі ісігінен болатын өлім-жітімді азайта алмайды. 260 000-нан астам қытай әйелдерін жұмыс істейтін ірі клиникалық сынақта, олардың жартысына зауыттағы медбикелер ай сайын сүт безін өздігінен тексеруді мұқият үйретті, ал қалған жартысына үйретпеді. Өзін-өзі тексеруді үйренген әйелдер көбірек қатерсіз (нормальды немесе зиянсыз ісіктер) немесе ерте сатыдағы сүт безі ауруын анықтады, бірақ екі топта да сүт безі қатерлі ісігінен бірдей көлемде әйелдер қайтыс болды. Сүт безін өздігінен тексеру өмірді сақтайтыны дәлелденбегендіктен, денсаулық сақтау органдары оны әдеттегідей қолдана бермейді. Бұл тексеру сүт безі қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жоғары әйелдер үшін тиімді болуы мүмкін. Кейбір қайырымдастық ұйымдар әлі де BSE-ді жалпыға бірдей тексеру әдісі ретінде насихаттап келеді, тіпті қажетсіз тексерулерден зиян көруі мүмкін, қаупі төмен әйелдерге де. Жазушы Гейл А. Сулик өзінің «Pink Ribbon Blues» кітабында осы қайырымдастық ұйымдардың сүт безі қатерлі ісігінен қорқуға байланысты донорлық қаражатқа мүдделі екенін айтады. Дәлелге негізделген медицинаны қолдайтын топтарда, өз-өзді тексерудің орнына, сүт безінің денсаулығы туралы хабардарлықты арттыру және әйелдердің өз денесін жақсы білуі насихатталады. Сүт безін өздігінен тексеру ісіктің тұрақты өсуіне байланысты дамиды деген болжамға негізделген. Сүт безі қатерлі ісігі маманы және хирург Сьюзан Лавтың айтуынша, «Сүт безі қатерлі ісігі осылай жұмыс істемейді – ол жасырын. Күнделікті өзіңді тексеріп, кенеттен жаңғақ сияқты бір нәрсе табасың». Жоғары тәуекелге ие BRCA мутациясы бар әйелдердің шамамен 10% өздігінен тексеру олардың алаңдауын күшейтеді дейді. Өзін-өзі тексеруден өткендердің жартысы бұл оларға бақылау сезімін сыйлағанын сезінеді. Сүт безін өздігінен тексеруді үйрену әйелдердің депрессия, уайым және сүт безі қатерлі ісігіне қатысты алаңдаушылық деңгейін арттырады.
According to a meta analysis in the Cochrane Collaboration, two large trials in Russia and Shanghai found no beneficial effects of screening by breast self examination "but do suggest increased harm in terms of increased numbers of benign lesions identified and an increased number of biopsies performed". They concluded, "At present, screening by breast self examination or physical examination cannot be recommended." Although breast self examination increases the number of biopsies performed on women, it does not reduce mortality from breast cancer. In a large clinical trial involving more than 260,000 female Chinese factory workers, half were carefully taught by nurses at their factories to perform monthly breast self exam, and the other half were not. The women taught self exam detected more benign (normal or harmless lumps) or early stage breast disease, but equal numbers of women died from breast cancer in each group. Because breast self exam is not proven to save lives, it is no longer routinely recommended by health authorities for general use. It may be appropriate in women who have a particularly high risk of developing breast cancer. Some charitable organizations still promote BSE as a universal screening approach, even in the low risk women who are most likely to be harmed by unnecessary follow up procedures. Writer Gayle A. Sulik, in her book Pink Ribbon Blues, suggests that these charities are motivated by their donations depending on fear of breast cancer. Among groups promoting evidence based medicine, awareness of breast health and familiarity with one's own body is typically promoted instead of self exams. Breast self examinations are based on the assumption that cancer develops by steady growth of the tumor. According to breast cancer specialist and surgeon Susan Love, "Breast cancer doesn't work like that it's sneaky. You could examine yourself every day and suddenly find a walnut." Among women with high risk BRCA mutations, about 10% said that performing breast self examination increased their anxiety. Half of those who did perform BSE felt that it gave them a sense of control. Learning breast self examination increases a woman's level of depression, worrying, and anxiety about breast cancer.
Әдістер
Өзін-өзі тексеруде әртүрлі әдістер мен үлгілер қолданылады. Көптеген әдістерде әйел айнаның алдында тұрып, кеудесін ашық көрсетеді. Ол кеудесінде немесе оның маңындағы ойыс, ісіну немесе қызару белгілерін айнада қарап тексереді. Бұл әдетте бірнеше позада қайталанады, мысалы, қолдарын жамбасына тіреп, содан кейін қолын жоғары көтеріп. Содан кейін әйел кеудесін саусақтарының басымен басып, ісіктерді (беткей немесе тереңдегі) немесе ауырсынуды анықтауға тырысады. Толық жабуды қамтамасыз ету үшін бірнеше жалпы үлгілер бар. Тік жолақты үлгіде саусақтар кеуде бойынша жоғары-төмен жылжытылады. Пішінге ұқсас үлгі кеуде ортасынан басталып, сыртқа қарай қозғалады. Шеңберлі үлгіде саусақтар кеуде ортасынан бастап, концентрлі шеңберлермен сыртқа қарай қозғалады. Кейбір нұсқаулар кеудені екі бөлікке (төрт ширекке) бөліп, әр ширекті жеке тексеруді ұсынады. Пальпация процесі кеудесінің барлық бөлігін, соның ішінде әр кеудеге тән "қосалқы құйрығын" (қолтыққа қарай созылатын бөлігін) қамтиды. Бұл әдетте айнаның алдында тұрғанда және жатқанда жасалады. Соңында, бала емізбейтін әйелдер әр сүт безін жұмсақ қысып, сүт шығуының бар-жоғын тексереді. Оқыту құралы ретінде әртүрлі есте сақтау құралдары қолданылады. Олардың бірі – "Өзін-өзі тексерудің жеті қағидасы", ол жеті қадамды қамтиды, олардың барлығы бір әріппен басталады: Поза, Шеткі шекара, Пальпация, Қысым, Үлгі, Практика және кеуде ұлпасында өзгеріс байқалса не істеуді жоспарлау. Етеккір циклы ретсіз болмаған әйелдер үшін, өзін-өзі тексеруді әйелдің етеккір циклының бір кезеңінде жасау ұсынылады, себебі гормоналды өзгерістер кеудеде өзгерістерге әкелуі мүмкін. Көбінесе етеккір тоқтағаннан кейін тексеру ұсынылады, себебі осы кезде кеудеде ісіну мен ауырсыну азайған болады. Менопаузадан өткен немесе етеккір циклы ретсіз әйелдер айына бір рет, етеккір циклына қарамастан өзін-өзі тексеруден өтеді. Дұрыс орындалған өзін-өзі тексеруді үйрету үшін білікті маманға әдетте жеті-он минут уақыт керек болады.
A variety of methods and patterns are used in breast self exams. Most methods suggest that the woman stand in front of a mirror with the torso exposed to view. She looks in the mirror for visual signs of dimpling, swelling, or redness on or near the breasts. This is usually repeated in several positions, such as while having hands on the hips, and then again with arms held overhead. The woman then palpates her breasts with the pads of her fingers to feel for lumps (either superficial or deeper in tissue) or soreness. There are several common patterns, which are designed to ensure complete coverage. The vertical strip pattern involves moving the fingers up and down over the breast. The pie wedge pattern starts at the nipple and moves outward. The circular pattern involves moving the fingers in concentric circles from the nipple outward. Some guidelines suggest mentally dividing the breast into four quadrants and checking each quadrant separately. The palpation process covers the entire breast, including the "axillary tail" of each breast that extends toward the axilla (armpit). This is usually done once while standing in front of the mirror and again while lying down. Finally, women that are not breastfeeding gently squeeze each nipple to check for any discharge. Various mnemonic devices are used as teaching devices. One is called the seven P's of BSE, after seven steps that are named to have the same first initial: Positions, Perimeter, Palpation, Pressure, Pattern, Practice, and Planning what to do if a change is found in the breast tissue. For pre menopausal women, most methods suggest that the self exam be performed at the same stage of the woman's menstrual cycle, because the normal hormone fluctuations can cause changes in the breasts. The most commonly recommended time is just after the end of menstruation, because the breasts are least likely to be swollen and tender at this time. Women who are postmenopausal or have irregular cycles might do a self exam once a month regardless of their menstrual cycle. Teaching correctly performed breast self examinations normally takes a trained professional seven to ten minutes.
Ұсыныстар
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Канаданың алдын алу денсаулық сақтау жөніндегі арнайы тобы және көптеген басқа ғылыми ұйымдар өздігінен көкірек тексеруді ұсынбайды. Сонымен қатар, Австралияның Бас дәрігерлер Корольдік колледжі әйелдерге өздігінен тексеруді үйрету енді ұсынылмайды деп мәлімдейді. Алайда, АҚШ-та аналық және гинекологиялық американдық колледжі мен Американдық медициналық қауымдастық сияқты көкіректерді өздігінен тексеруге қатысты ұйымдар арасында бірлік жоқ. Американдық қатерлі ісіктер қоғамы, Ұлттық қатерлі ісіктер институты, АҚШ-тың алдын алу қызметтері жөніндегі жұмыс тобы және Ұлттық жан-жақты қатерлі ісіктер желісі өздігінен көкірек тексеруді ұсынбайды да, одан бас тартпайды. Қазіргі уақытта, әйелдерге тұрақты маммографиялық тексеруге немесе толыққанды гинекологиялық көмекке қол жеткізе алмайтын шалғай аймақтарда өздігінен көкірек тексеруі скринингтің балама әдісі ретінде пайдалы болатыны зерттелуде, бірақ консенсусқа келу үшін қосымша зерттеулер қажет.
The World Health Organization, the Canadian Task Force on Preventive Health Care, and many other scientific organizations recommend against the use of breast self examinations. Also, the Royal Australian College of General Practitioners states that teaching women to perform breast self examination is no longer recommended. In the US, however, there is no consensus among organizations related to breast self examination as the American College of Obstetrics and Gynecology, and the American Medical Association recommend monthly breast self examination while the American Cancer Society, the National Cancer Institute, the US Preventative Services Task Force, and the National Comprehensive Cancer Network neither recommend nor discourage breast self examination. It is currently being investigated whether breast self examination would be useful as an alternative screening technique in remote areas where women do not have access to regular mammogram tests or comprehensive gynecological care, but more research is required to form a consensus.
Тарих
Белсенділер 1930 жылдары көкірек өзін-өзі тексеруді насияттауды бастады, себебі күдікті ісіктерді анықтағанда дереу емделуге шақырулары өлім-жітім көрсеткіштеріне ешқандай әсер етпеді. 1970 жылдары зерттеушілер әйелдерге мұндай тексеру жасау туралы айтылып жатқанын хабарлады, бірақ оның өмір сақтауға көмектесетінін көрсететін ешқандай дәлел болған емес.
Activists began promoting breast self examination in the 1930s because their exhortation to not delay seeking treatment for suspicious lumps was not affecting the death rate. In the 1970s, researchers began to report that women were being told to do this even though there had never been any evidence to suggest that it saved lives.