Фитофтора: Өсімдіктерге зиян келтіретін бір жасушалы организмдер туысы
Phytophthora
Phytophthora – өсімдіктерге зиян келтіретін, әлемдік егін шығындарына себеп болатын оомицеттер туысы. 210-ға жуық түрі бар, құрамында целлюлоза кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір жасушалы организмдер туысы.
Genus of single celled organisms
Фитофтора (грекше φυτόν (phytón), "өсімдік" және φθορά (phthorá), "бұзу"; "өсімдіктерді қырып салушы") – өсімдіктерге зиян келтіретін оомицеттер (су саңырақтары) туысы. Оның түрлері дүние жүзіндегі егістерге зор экономикалық шығын келтіруге және табиғи экожүйелерге экологиялық зиян тигізуге қабілетті. Фитофтораның жасуша қабырғасы целлюлозадан тұрады. Бұл туыс алғаш рет 1875 жылы Генрих Антон де Бари сипаттаған. Шамамен 210 түрі сипатталған, бірақ 100-500 ашылмаған Фитофтора түрлері бар деген болжам бар.
Phytophthora (from Greek φυτόν (phytón), "plant" and φθορά (phthorá), "destruction"; "the plant destroyer") is a genus of plant damaging oomycetes (water molds), whose member species are capable of causing enormous economic losses on crops worldwide, as well as environmental damage in natural ecosystems. The cell wall of Phytophthora is made up of cellulose. The genus was first described by Heinrich Anton de Bary in 1875. Approximately 210 species have been described, although 100–500 undiscovered Phytophthora species are estimated to exist.
Көбею
Фитофтора түрлері жыныстық немесе жыныстық емес жолмен көбейе алады. Көптеген түрлерде жыныстық құрылымдар ешқашан байқалмаған, немесе тек зертханадағы жұптасуларда ғана байқалған. Гомотальді түрлерде жыныстық құрылымдар бір мәдениетте пайда болады. Гетеротальді түрлерде A1 және A2 деп белгіленген жұптасатын штаммдары болады. Жұптасқанда антеридиялар гаметтерді огонияға, огонияның антеридиум арқылы өтуі (амфигиния) немесе огонияның проксимальді (төменгі) жартысына (парагиния) жабысуы арқылы енгізеді, нәтижесінде ооспоралар түзіледі. Жануарлар сияқты, бірақ көптеген нағыз саңырауқұлақтар сияқты емес, мейоз гаметтік, ал соматикалық ядролар диплоидты болады. Жыныстық емес (митоздық) спора түрлері – хламидоспоралар және зооспораларды құрайтын спорангиялар. Хламидоспоралар көбінесе шар тәрізді және пигменттелген болады, сондай-ақ тірі қалу құрылымы ретіндегі қызметін атқаруға көмектесетін қалың жасуша қабырғасына ие болуы мүмкін. Спорангиялар астыңғы гифалармен (құламайтын) ұсталып тұруы немесе жел немесе су кернеуінің әсерінен (құлайтын) оңай таралуы мүмкін. Сонымен қатар, спорангиялар зооспораларды бөліп шығаруы мүмкін, олардың екі түрлі қамшысы бар, оларды мезбенге қарай жүзу үшін пайдаланады. Зооспоралар (және Питиумның зооспоралары, сондай-ақ Пероноспоральдар) тек қана мезбендерді ғана емес, сонымен қатар мезбендердегі нақты орналасқан жерлерді де таниды.
Phytophthora species may reproduce sexually or asexually. In many species, sexual structures have never been observed, or have only been observed in laboratory matings. In homothallic species, sexual structures occur in single culture. Heterothallic species have mating strains, designated as A1 and A2. When mated, antheridia introduce gametes into oogonia, either by the oogonium passing through the antheridium (amphigyny) or by the antheridium attaching to the proximal (lower) half of the oogonium (paragyny), and the union producing oospores. Like animals, but not like most true fungi, meiosis is gametic, and somatic nuclei are diploid. Asexual (mitotic) spore types are chlamydospores, and sporangia which produce zoospores. Chlamydospores are usually spherical and pigmented, and may have a thickened cell wall to aid in their role as a survival structure. Sporangia may be retained by the subtending hyphae (noncaducous) or be shed readily by wind or water tension (caducous) acting as dispersal structures. Also, sporangia may release zoospores, which have two unlike flagella which they use to swim towards a host plant. Zoospores (and zoospores of Pythium, also in the Peronosporales) recognize not only hosts but particular locations on hosts.
Эволюция және саңырауқұлаққа ұқсастық
Фитофтора кейде саңырауқұлақ сияқты организм деп аталады, бірақ ол мүлдем басқа кладқа жатады: SAR супертобы (Harosa) (сондай-ақ Stramenopila және бұрын Chromista). Бұл конвергентті эволюцияның көрнекті мысалы: Фитофтора морфологиялық тұрғыдан нағыз саңырауқұлаққа өте ұқсас, бірақ оның эволюциялық тарихы толыққанды түрде ерекше. Саңырауқұлақтардан өзгеше, SAR супертобы жануарларға қарағанда өсімдіктерге жақын. Саңырауқұлақтың жасуша қабырғалары негізінен хитиннен тұрса, Фитофтораның жасуша қабырғалары көбінесе целлюлозадан құралған. Бұл екі топтың арасындағы плоидтілік деңгейлері де әртүрлі; Фитофтора түрлері вегетативтік (өсу, көбейтпеу) өмір кезеңінде диплоидты (жұпталған) хромосомаға ие, ал саңырауқұлақтар осы кезеңде көбінесе гаплоидты болады. Биохимиялық жолдар да айырмашылыққа ие, әсіресе лизин синтезінің жоғары консервативті жолы.
Phytophthora is sometimes referred to as a fungus like organism, but it is classified under a different clade altogether: SAR supergroup (Harosa) (also under Stramenopila and previously under Chromista). This is a good example of convergent evolution: Phytophthora is morphologically very similar to true fungi yet its evolutionary history is completely distinct. In contrast to fungi, SAR supergroup is more closely related to plants than to animals. Whereas fungal cell walls are made primarily of chitin, Phytophthora cell walls are constructed mostly of cellulose. Ploidy levels are different between these two groups; Phytophthora species have diploid (paired) chromosomes in the vegetative (growing, nonreproductive) stage of life, whereas fungi are almost always haploid in this stage. Biochemical pathways also differ, notably the highly conserved lysine synthesis path.