Кіріспе

Соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының жатқандары киетін іш киімдер.

Ғибадатханалық киім, сондай-ақ киім, қасиетті рухтылықтың киімі немесе мормондық іш киім деп те аталады. Бұл киімдер ғибадатхана рәсімдерінде жасалған уәделердің символдық еске салғышы ретінде қарастырылады және әлемнің зымияндықтарынан символдық және/немесе нақты қорғаныс көзі ретінде қарастырылады. Киім жуу және майлау рәсімінің бір бөлігі ретінде беріледі. Бүгінде ғибадатханалық киімді негізінен Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS шіркеуі) мүшелері және кейбір мормондық фундаменталистік шіркеулердің мүшелері киеді.

Мақсаты

ЛДС шіркеуінің пікірінше, ғибадатханалық киімдер бірнеше мақсатқа қызмет етеді. Біріншіден, киім мүшеге ғибадатханада жасаған уәделерін "ұдайы еске салады". Екіншіден, киім "дұрыс киген кезде, тәлкеуге қарсы және зұлымдықтан қорғауды қамтамасыз етеді". Киім кию – Иса Мәсіхтің жолын ұстануға деген "ішкі міндеттеменің сыртқы көрінісі". Басшы Карлос Е. Асей бұл киім "киген адамға тәлкеуге қарсы тұруға, жаман ықпалдардан қорғануға және әділдік үшін берік тұруға күш береді" дейді. Ғибадатханалық киімдер арқылы қамтамасыз етілетін қорғаныстың мәніті әлжуаз және сенушілер арасында әртүрлі. Соңғы күндердің қасиеттілері қауымының ғибадатханалық киім киетін мүшелерімен әңгімелескен зерттеушілер, олардың көпшілігі киім кию "рухани қорғаныш" сыйлайды және өздерінің уәделерін орындауға ынталандырады деген сенімде екенін хабарлады.

Қауым мүшелерінің арасындағы қасиеттілік

Храм киімі – ЛДБ шіркеуінің мүшелері үшін Құдаймен байланысты қасиетті және жекелеген жайттарды білдіреді. Шіркеу президенті Джозеф Ф. Смит бұл киімді «өзінің ар-ұятымен, өмірлік тазалығымен қатар, дүниедегі ең қасиетті нәрсе» деп сақтау керектігін үйреткен. Кейбір шіркеу басшылары бұл киімді басқа шіркеулердің дін қызметкерлері киетін киімдермен салыстырған. Дін басшылары жоғарыда айтылған принциптер мен сенімдерді 1840 жылдардың ортасынан бері жалпылама түрде талқылап келеді. Көптеген соңғы күндердің қасиеттілері храм рәсімдерімен байланысты киімді қасиетті деп есептейді. Кейбір шіркеу мүшелері интернет-аукциондарында киімдерді сатуды сынға алды.

Киімнің пайда болуы мен дамуы

1840 жылдары алғаш рет сипатталған киім – тобық пен білезікке дейін жететін, ашық шаталды және жағасы бар, бір бөліктен тұратын іш киім, ол одақ костюміне ұқсас еді. Ол ақталмаған мақтадан жасалған және екі есе буылған байланыс арқылы бекітілген. Көптеген киімдер үй шаруасында тігілген.

Киімнің таңбалары

Алғашқы киімнің төрт белгісі бар, олар Навуодағы алғашқы сыйлау рәсімінің бір бөлігі ретінде матаға тіліп жасалған. Бұл белгілер оң жақтағы кері L пішіндес белгі, сол жақтағы V пішіндес белгі және кіндік және оң тізедегі көлденең белгілер. Кейіннен бұл тіліктер кестеленген немесе экрандық басу арқылы жасалған белгілермен алмастырылды. Киімдегі белгілер – қасиетті символдар. Осылайша, сол жақ кеудедегі V пішіндес белгі "Компас" деп аталды, ал оң жақ кеудедегі кері L пішіндес белгіні ертедегі шіркеу басшылары "Квадрат" деп атады. Тейлор төртбұрыш пен компасты бейнелеуден басқа, басқа белгілерді былай сипаттады: жаға Иеміздің "жұмысы жеңіл және [Оның] жүгі жеңіл" деген ойын, немесе "Қасиеттілік тәжін" білдіреді; екі түйінді жіптер "Үштік" пен "ерлі-зайыптылық келісімін" көрсетеді; кіндік белгісі "қолындағы күш және сүйектегі ми" дегенді білдіреді; ал тізе белгісі "әрбір тізе иіліп, әр тіл Исаның Мәсіх екенін мойындауы" керектігін көрсетеді. Маккейдің түсіндірмесіне сәйкес, "Компас белгісі" "мәңгілік өмірге келіп тірелетін тура бағытты; құштарлықтарды, тілектерді және құмарлықтарды Иеміз белгілеген шекте ұстау керектігін және барлық шындықты бір үлкен тұтасқа сыйыстыруға болатынын үнемі еске салады"; "Квадрат белгісі" Құдайдың өсиеттері мен келісімдерін сақтаудағы "дәлдік пен ар-ұяты"; кіндік белгісі "дене мен рухқа үнемі қорек беру қажеттігін" білдіреді; ал "тізе белгісі" "әрбір тізе иіліп, әр тіл Исаның Мәсіх екенін мойындауы" керектігін білдіреді.

Киімнің түсі

1893 жылы шіркеу әскери киімдерді қоспағанда, ақ киімдерді ресми түрде басымдықпен қарастыратынын мәлімдеді, содан бері ол стандартты түс ретінде қалыптасты. Әскери қызметшілер кез келген түсті әскери футболкаларын шіркеуге тапсырып, оларға символдық белгілер қосылуын сұрай алады. Бұрын құм түсті немесе "койот түсті" киімдер де болған, бірақ шіркеудің басты жеткізушісі енді оларды шығармайды.

Дизайн

1840 жылдары енгізілгеннен кейін бірнеше онжылдықтар бойы 19 ғасырдағы түпкірлік киімнің стилі мормондық доктринасында өзгеріссіз қабылданып келді. 1906 жылы шіркеу президенті Джозеф Ф. Смит, сән үрдістерін өзгерту ниетімен жасалған, 1840 жылдардағы киім үлгісін өзгертудің кез келген әрекетін "ауыр күнә" деп сипаттады. Ол бұл киім үлгісін "Құдай берген түпкірлік үлгіден қасиетті, өзгермеген және өзгесіз" деп атады. Дегенмен, кейбір мормон фундаменталистер әлі де киімнің бастапқы үлгісін қолданып келеді, ал LDS шіркеуі бастапқы үлгіні жаңартты, оған фундаменталистер наразылық білдіреді. 1923 жылы шіркеу президенті Хебер Дж. Грант діңгек және ғибадатхана президенттеріне жолдаған хатында, мұқият және дұғалы ойластырудан кейін, LDS шіркеуінің Бірінші Президенттігі мен Он екі елшінің кворумы киімге белгілі бір өзгерістер енгізуге рұқсат беруге бірауыздан келісіпті: жеңдер шынтаққа дейін қысқартылуы мүмкін; аяқтар тізеден сәл төмен қысқартылуы мүмкін; және баулардың орнына түймелер қолданылуы мүмкін. Жағасы алынып тасталды және шатал жабылды. 1923 жылдан кейін жеңдер мен аяқтарды одан әрі қысқартып, түймелерді алып тастау сияқты басқа өзгерістер де енгізілді. 1930 жылдары LDS шіркеуі киім өндіруге және сатуға жауапты Beehive Clothing Mills құрды. Бұл киім дизайнының біркелкі болуына әкелді. Осы кезеңде әйелдер киімі бір бөліктен тұрып, тізеден жоғары аяқталып, қалпақша жеңі болған. 1970 жылдары екі бөліктен тұратын алғашқы киім қолжетімді болды және мормондар бұл өзгерісті қабылдады. Бүгінде киімдер әртүрлі маталардан тігіледі. Әйелдерге арналған киімдер дөңгелек немесе жүрек пішіндес мойын және қалпақша жеңі бар түрде сатылады, жүрек пішіндес мойын көкірек сызыбын қайталайды. Еркектерге арналған екі түрлі мойын пішімі бар. Ғибадатқа қатысқан шіркеу мүшелері киімді дүниежүзілік шіркеу тарату орталықтарынан, пошта арқылы және онлайн сатып ала алады. Киімдердің бағасы өндіріс құнына жақын, шамалы бағамен сатылады. Онлайн сатып алу үшін мүшелік нөмірін көрсету қажет. Ғибадатқа қатысқан мүшелер өздерінің мүшелік нөмірін ғибадатханаға ұсынылған құжаттарында немесе жеке жарлықтарының көшірмесін алу арқылы таба алады. 2010 жылдан бастап шіркеудің институционалдық саясатын қамтитын ресми құжаттама, яғни «2-томдық нұсқаулық: Шіркеуді басқару» құжатында, киім мен ғибадатханалық киімдердің ішінде тек ғибадатханалық алжапқыштарды қолмен жасауға рұқсат етіледі, олар да тек шіркеу тарату қызметтерінен алуға болатын бекітілген алжапқыш кестесі мен тігіс жиынтығын пайдалана отырып жасалуы керек.

ЛДС шіркеуінің ілімдері

Діннің жалпы нұсқаулығында басшыларға мүшелеріне өмір бойы киім кию керектігін және оларды өзгертпеу керектігін айту тапсырылған. Ғибадатханаға кіруге рұқсат алу кезінде мүшелерден ғибадатханадағы нұсқауларға сәйкес киім киіп жүр ме деп сұралады. Қауым мүшелеріне, киімнің астына дұрыс киінген күйде киюге болатын іс-шараларға қатысу үшін киімнің бір бөлігін толық немесе ішінара шешпеу керектігі ескертіледі. Киім киетіндерге киімдерін өзгертуге немесе белгілі бір киім үлгілерін кигенде кимеуге болмайтыны айтылады. Бұл киіммен жабылатын дененің арқасы мен жамбасының төменгі бөлігі сияқты жерлерін ашуды білдіреді. Ескі киімдерді тастамас бұрын, мүшелерге олардың белгілерін кесуді тапсырады. Михнасаим – белден тізеге дейін жететін, киген адамның "жалаңаштығын" жасырып, әдептілікті сақтайтын ішкі киім. Бұл киімдер адамның рухани және жерлік бөлігі арасындағы шекараның жойылуын символдайды және, LDS ғибадатханалық киімі сияқты, Израиль діни қызметкері ғибадатханада қызмет етпеген кезде де киетін. Куттонет – ақ түсті, тығыз киілетін, көйлек сияқты ішкі киім, ол михнасаиммен бірге киілетін. Талмудта айтылғандай, тозығы жеткен ішкі киімдер мен діни қызметкерлердің белбеулері ғибадатханада шамшақтарды жағу үшін пайдаланылып, өртеліп жіберілген. Сонымен қатар, ғибадатханалық киімді қазіргі таллит-катанмен салыстыруға болады – бұл ортодоксалды және ультраортодоксалды яһудилердің қасиетті ішкі көйлегі. Екі киім де – ғибадатханалық киім де, таллит-катан да күнделікті киімнің астында киюге арналған, киген адамның келісімдерін, уәделерін және міндеттемелерін үнемі еске түсіреді.

Намаздарды орындау

Кейбір шіркеу қарсыластары екі жылда бір рет өткізілетін шіркеу конференциялары сияқты қоғамдық іс-шараларды пайдаланып, ғибадатханалық киім киюді әжуалай мазақтап, еліктеуге тырысты. 2003 жылғы қазан айындағы ЛДС шіркеуінің Бас конференциясы кезінде, LDS Конференция орталығының сыртында анти-мормондық демонстрациялардың қатысушылары ғибадатханалық киімге түкіп, аяқтап тастағандары хабарланды. Бір наразы мойнына таңған киімге мұрын шырыштысын сығырып жіберді. Наразы мен киімді алуға тырысқан екі шіркеу мүшесі арасында жанжал болды. Осыған ұқсас жағдай қайталанбасын деген ниетпен, Солт-Лейк-Сити муниципалитеті 2004 жылғы сәуірдегі конференцияға арналған наразылық білдірушілерге арналған жаңа қауіпсіздік аймақтарын жоспарлады.