Кіріспе
1880 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау – 1880 жылдың 31 наурызынан 27 сәуіріне дейін Ұлыбританияда өткен жалпы сайлау. Либералдардың Мидлотиян науқаны, әсіресе либералдық көшбасшы Уильям Гладстонның құйынтқан сөздері осы сайлаудың қызу пікірталастарына бастау берді. Ол Биконсфилд графы Бенджамин Дизраэли үкіметінің сыртқы саясатын толығымен әдепсіз деп сынады. Либералдар тарихтағы ең үлкен көпшілік дауысқа ие болды, ал консервативтер қанағаттандырылмай, екінші орынға жүрді. Науқан нәтижесінде Либералдық палата басшысы лорд Хартингтон және Лордтар палатасының басшысы лорд Гранвилл Гладстонды қолдады, осылайша ол екінші рет премьер-министр болды. Бұл консервативтерден басқа партияның көпшілік дауыспен жеңіске жеткен соңғы жалпы сайлау болды.
The 1880 United Kingdom general election was a general election in the United Kingdom held from 31 March to 27 April 1880. Its intense rhetoric was led by the Midlothian campaign of the Liberals, particularly the fierce oratory of Liberal leader William Gladstone. He vehemently attacked the foreign policy of the government of Benjamin Disraeli, Earl of Beaconsfield, as utterly immoral. Liberals secured one of their largest ever majorities, leaving the Conservatives a distant second. As a result of the campaign, the Liberal Commons leader, Lord Hartington and that in the Lords, Lord Granville, stood back in favour of Gladstone, who thus became Prime Minister a second time. It was the last general election in which any party other than the Conservatives won a majority of the votes (rather than a plurality).
Мәселелер
Консервативті үкіметтің тағдыры британ экономикасының нашар жағдайымен және оның сыртқы саясатының либералдардың моральдық шабуылдарына сезімталдығымен шешілді. Уильям Гладстон моральдық евангелистерге сүйене отырып, Бенджамин Дизраэлидің (кейін Лорд Биконсфилд атанған) сыртқы саясатын әдепсіздік деп сынады. Тарихшы Пол Смит «Биконсфилдшілікті» (Смит сөзімен) сынаған риторикалық үнді былай сипаттайды:
Смит бұл айыптамаларда шындық бар екенін мойындайды, бірақ: «Бұл көбінесе партиялық асыра сікімділік болды, ол оның өзінің Уигтерге қарсы шабуылдарына сай келеді». Дизраэли енді Лордтар палатасында Биконсфилд графы болды, және дәстүр бойынша пэрлер сайлау кампаниясын жүргізе алмайтын еді; бұл консерваторларды Салсбери маркизі және Лорд Кранбрук сияқты маңызды тұлғаларынан айырды, және партия риторикалық шабуылға тиімді қарсы тұра алмады. Дизраэли консервативтік партияның ұйымдастырылуын жақсартқанымен, ол ауылдық помещиктерге тығыз байланысты болды және партиясында үнемі үстемдік танытқан қалалық орта таппен байланысы аз болды. Сыртқы саясаттағы қиындықтардан өзге, консерваторлар ішкі экономикадағы өз жетістіктерін тиімді қорғай алмады. 1870-ші жылдар Ұлыбритания үшін бұрынғыдай табысты болған 1870-ші жылдардағы теміржол бумының күйреуінен туындаған, ұзақ мерзімді жаһандық депрессиямен бірге келді. 1870-ші жылдардың соңына қарай жағдай ушыға түсті: бағалар, пайда, жұмыс орындары төмендеді, және өндіріс жұмысшыларының арасында ауырлық тудырған жалақы төмендеуі байқалды. Екі партияның қолдауымен құрылған еркін сауда жүйесі Ұлыбританияны Солтүстік Америкадан келген арзан бидайдың көп көлемінен қорғай алмады, ал 1879 жылы Ұлыбританиядағы ғасырдың ең нашар егіні жағдайды одан да ушықтырды. Биліктегі партия кінәланды, либералдар бюджет тапшылығының өсуін жаман басқарудың белгісі ретінде үнемі атап өтті. Сайлауда Дизраэлидің партиясы кең ауқымда жеңілді, әсіресе Шотландия мен Ирландияда, сондай-ақ қалалық округтерде. Оның консервативтік күші 351-ден 238-ге дейін төмендеді, ал либералдар 250-ден 353-ке дейін өсті. Дизраэли 1880 жылдың 21 сәуірінде отставкаға кетті.
Ұлыбритания
Партия Орындықтар Орындықтардың өзгеруі Дауыстар % % өзгеруі 334 104 1,780,171 57.3 1.9 3 1 214 105 1,326,744 42.7 1.9 0 1,107 0.04 0.04 Барлығы 551 3,108,022 100
Англия
Партия Орын саны Орын санының өзгеруі Дауыс саны % % өзгеруі 251 82 1,519,576 56.2 2.4 3 1 197 83 1,205,990 43.7 2.5 0 1,107 0.1 0.1 Барлығы 451 2,726,673 100
Шотландия
Партия Орын саны Орын санының өзгеруі Дауыс саны Пайыздық үлес Пайыздық өзгеруі 52 12 195,517 70.1 1.7 6 12 74,145 29.9 1.7 Барлығы 58 269,662 100
Уэльс
Партия Орын саны Орын санының өзгеруі Дауыс саны Пайыздық үлес Пайыздық өзгеруі 29 10 50,403 58.8 2.1 4 10 41,106 41.2 2.1 Барлығы 33 100,509 100
Ирландия
Партия Орын саны Орын санының өзгеруі Дауыс саны Пайыздық үлес Пайыздық өзгеруі 63 3 95,535 37,5 2,1% 23 8 99,607 39,8 1,0% 15 5 56,252 22,7 4,3% Барлығы 101 251,394 100
Университеттер
Партия Орын саны Орын санының өзгеруі Дауыс саны % % өзгеруі 7 5 503 49.2 2 5 675 50.8 Барлығы 9 11 178 100
Ақпарат көздері және қосымша оқу
Чилстон, Виконт. "1880 жылғы сайлау: тарихи кезең". Парламент істері 14 (маусым 1961): 477–492. Ллойд, Т.О. "1880 жылғы жалпы сайлау" (Оксфорд UP, 1967).
Робертс, Мэтью. "Викториялық Англиядағы сайлау карикатуралары және саяси коммуникация". Мәдени және әлеуметтік тарих" (2013) 10#3 369–395 бб. 1860–1890 жылдарды қамтиды.