Кіріспе
Пис Потадж – Англияның Батыс Суссекс округінің Орта Суссекс ауданындағы ауыл. Ол Кроули қаласының құрылыс аймағының оңтүстік жиегінде, Слаугем азаматтық округінің құрамында орналасқан. Ауылда ауыл тұрғындары үшін жергілікті дүкен қызметін атқаратын, ауылдың атын алған автокөлік жолының сервистік станциясы бар (ауылдан жаяу өтуге арналған жол салынған). Ол Лондоннан Брайтонға созылатын жолдағы M23 және A23 тас жолдарының қиылысында орналасқан, сондай-ақ A264 тас жолы Хоршамға қосылады. 1875 жылы ашылған, бірақ қазір пайдаланылмайтын Аспанға Көтерілу шіркеуі – Слаугемдегі Сент-Мария шіркеуіне қарасты шағын ғимарат. Пис Потадж радары ауылдың батысында орналасқан және ауылдың көп бөлігінен көрінеді. Бұл NATS әуе қозғалысын басқару радарі болып табылады, ол теңіз деңгейінен 460 фут (140 метр) биіктікте, жақын орналасқан Гатвик әуежайынан 250 фут (76 метр) биіктікте орналасқан артықшылықты пайдаланады.
Pease Pottage is a village in the Mid Sussex District of West Sussex, England. It lies on the southern edge of the Crawley built up area, in the civil parish of Slaugham. The village has a motorway service station, named after the village, which also serves as a local shop for the residents of the village (a footpath was constructed to allow pedestrian access from the village). It is located at the junction of the M23 and the A23 on the London to Brighton road, where the A264 to Horsham joins. The Church of the Ascension, a chapel of ease to St Mary's Church, Slaugham, opened in 1875, but is no longer in use. Pease Pottage Radar is about west of Pease Pottage and is visible from much of the village. It is an air traffic control radar for NATS and takes advantage of a position 460 feet (140 m) above sea level, some 250 feet (76 m) above the nearby Gatwick Airport.
Этимология
Бұршақ тұқымынан жасалған пудингтің ескі атауы – Пиc Поттадж. Ауылдың аты Лондоннан Оңтүстік жағалауға немесе Шығыс Гринстедтен Хоршамға жолға шыққан сотталғандарға осы тағамды ұсынғаннан пайда болған деген болжам бар, бірақ бұл күмәнді көрінеді және сотталғандардың неліктен осы екі бағыттың бірімен саяхаттайтыны белгісіз. Peaspottage Gate атауы алғаш рет 1724 жылы жасалған Сюссекс картасында, Краулиден Риджвейге баратын жолдың оңтүстік шетінде пайда болды және ол Слаугхем мен Уорт приходтарының шекарасында орналасқан. Бұл жол ақысы алынатын қақпалар (1771) салынар алдында болғандықтан, ол ақы төленетін қақпа болған жоқ. Бұл, әдетте, Сент-Леонард орман мен Тилгейт орман арасындағы (Уорт орманының бір бөлігі) қақпа болған, және, мүмкін, жұмсақ, лайлы жерге сілтеме жасаған. Көптеген жергілікті ауылдардың атында Gate сөзі кездеседі (Tilgate, Colgate, Faygate және т.б.). Джон Спидтің 1610 жылғы картасында (1590 жылдары зерттелген) бұл атау жоқ. 1877 жылы ақы төленетін қақпа алынып тасталғанда, атаудан Gate сөзі алынып тасталды.
География және тарих
Пиз Поттадж – Биік Велдтің Ормандық қыратында орналасқан. Бұл қырат Кредалық Хастингс қабаттарының кедергіге қарсы тұратын құмтастары мен жұқа сазды топырақтарынан құралған және батыстағы Хоршемнен шығыстағы Англияның каналдық жағалауына дейін, Хастингс пен Рай аралығында созылады. Қырат Пиз Поттадждың батысында тар, бірақ шығысқа қарай кеңейеді. Ылғалды Велд сазы қыраттың солтүстік және оңтүстік жағындағы төмендіктерді құрайды. Құмтас жақсы дренаж жасайды және мезолит дәуіріне жататын көптеген микролиттер табылған. Хоршам мәдениетінің шамамен 2000 жылға созылғаны есептеледі. Оңтүстік Даунс аймағынан табылған неолиттік кремний тастар Париш Лейн бойында шығысқа қарай кездеседі. Батысында қола дәуіріне жататын үш дөңгелек қоршау бар. Пиз Поттадж – ежелгі, римдіктерге дейінгі жолдың бойында орналасқан, ол Ормандық қырат бойымен Ашдаун орманынан Батыс Хоатли, Тернерс Хилл және Пиз Поттадж арқылы Хоршамға дейін шығыстан батысқа қарай созылған. Бұл тарихи жол римдіктердің Англияның оңтүстік жағалауын Лондонмен байланыстыру және стратегиялық маңызды Уэлден темір өнеркәсібімен, мысалы, Пиз Поттаджтан шығысқа қарай 5 миль (8 км) қашықтықтағы Лондон-Брайтон магистралі және батысқа қарай Стайн көшесімен байланысу үшін салған, негізінен солтүстік-оңтүстік бағытындағы римдік жолдарға дейін соңғысы болған. Бұл жолдың шығыс-батыс бағытындағы маңызы зор болған және көне заманнан бері сақталған. Маршрутты Ordnance Survey карталарында табуға болады және оны әртүрлі жерлерде, мысалы, Пиз Поттадждың шығысындағы Уорт орманы арқылы өтетін ескі, суға батқан жол ретінде көруге болады. Саксон дәуірінен қалған жалғыз дерек – саяси құрылымдар. Орталық саксондықтар Темза аңғарынан оңтүстікке қарай кеңейіп, Судергеона (Суррей) кіші патшалығын құрды. Оңтүстік саксондықтар оңтүстік жағалауды мекендеген. Арасында Андреасвальд деп аталатын үлкен орман болған. Ылғалды Уэлден сазы мен тығыз өсімдіктер оны өзен арқылы ғана қолжетімді еткен, сондықтан Суссекс аймақтары өзен аңғарлары бойымен қалыптасқан. Оуз өзенімен Льюзден Кукфилдке дейін шағын қайықтармен жүзуге болады, ал одан жоғары, құрғақ жер мен тығыз өсімдіктер солтүстікке қарай жылжуды жеңілдеткен. Осылайша Льюз аймағы қазіргі Кроулиге дейін солтүстікке қарай созылған. Аймақтар жүзге бөлінген, ал қазір Пиз Поттадж деп аталатын аймақ Баттингхилл жүзіне қарасты болған. Слаугем алғаш рет 1095 жылы Льюстегі Сент-Панкрас монастырына ондықтар берілген кезде айтылған. Шіркеу 12 ғасырдың басына жатады. Кристофер Сакстонның 1575 жылғы Сассекстің алғашқы ірі масштабтағы картасында Кроули және Слаугем шіркеулері, Сент-Леонард орманы және Уорт орманы көрсетілген, бірақ олардың арасында тек ақ кеңістік болған. Спидтің 1610 жылғы картасында (1595 жылы Джон Нордон салған) Славга мен Кроули, батыста Шелли орманы мен шығыста Тайлгейт орманы арасынан өтетін аймақ шекарасы көрсетілген. Екі картада да жолдар көрсетілмеген. Хоршамнан Риджвей жолы пайдаланылған болуы мүмкін, өйткені ол жалғыз құрғақ шығыс-батыс жолы, бірақ ол оңтүстікке Хэндкросқа дейін, содан кейін шығысқа қарай Хай-стрит бойымен (Стендфорд Бруктың бастауына айналып) Тернерс Хиллге және одан әрі Шығыс Гринстедке дейін созылған. Ылғалдырақ, бірақ қысқа жол Париш Лейн бойымен Стенфорд Брук арқылы Cinder Banks арқылы өтеді. Бұл 1724 жылғы Budgen картасында айқын көрініс тапқан, ол батысқа қарай Бучан төбесімен және Broadfield және Hogs Hill арқылы Crawley-ге қарай солтүстікке қарай жолмен Pease Pottage Gate-те бірнеше ғимараттарды көрсеткен. Оңтүстікке қарай Хандкросқа баратын жол көрсетілмеген. Cinder Banks атауы Worth Furnace деп аталатын қос пештен алынған, ол 1547 жылы зеңбіректер өндірген. Бастапқыда оның иесі Томас Ховард, Норфолктің 3-ші герцогы, Норфолк мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталғанда, ол Судлейдің 1-ші бароны Томас Сеймурға өтті. Сеймур да осындай тағдырға ұшырады, ал 1550 жылы оның меншігіндегі мүлік инвентаризациясы 29 зеңбірек және алты тонна оқ-дәрі бар пеш туралы егжей-тегжейлі ақпарат берген. Пештен құйылған темір өндірілді, оның бір бөлігі солтүстікке қара судың сәндік балқымасына (қазіргі Мейденбоуэрдің астында) темірге айналдырылды. 17 ғасырдың басында темір кенінің және ағаштың жетіспеушілігіне байланысты пеш жабылып қалды. Томас Сеймур өзінің қысқа мерзімдік меншігінде жақын маңдағы Бьюбуш саябағында жаңа қала салуды ұсынды. Лондон мен Брайтон арасындағы негізгі жол шығысқа қарай (1756 жылы Лондон-Брайтон көлігі Шығыс Гринстед және Льюз арқылы өткен). 18 ғасырдың басында Кроулиден Лондонға дейін ақылы жол салынды, бірақ Пиз Поттадж арқылы Брайтонға баратын жол 1770 жылға дейін салынбады. Риджвей (қазіргі Хоршам жолы және Орман жолы) 1771 жылы ақылы жолға айналдырылды, ол Хоршам-Кроули жолы болды, ал 1823 жылы салынған McAdam жолына дейін (қазіргі A264 жолының ескі маршруты – оған қатты жабын берілгенге дейін ол өте ылғалды болған). 1797 жылы күніне әр бағытта екі Лондон-Брайтон көлігі болған. 19 ғасырдың басында құрметті Томас Эрскин (1806–1807 жылдары Лорд Канцлер), Бучан графының ұлы, 19 ғасырдың басында Бучан төбесін сатып алып, Grouse Road-тың солтүстік жағынан Бьюбуш және Госсопс Гринге қарай төмен түсетін екі жолдың арасында үй салды. Бучан төбесі оның әкесінің құрметіне аталғанына кеңінен сенеді, бірақ атауы Budgen картасында 80 жыл бұрын көрсетілген. Қазіргі уақытта бұл үй Cottesmore мектебіне тиесілі. Уильям Коббет 1823 жылдың 31 шілдесінде Риджвей жолымен саяхаттады және оны «Ауылдық саяхаттарында» былай сипаттады:
«Кроулиден Брайтонға қарай екі мильдей жол жүріңіз, содан оңға бұрылып [Пиз Поттаджда] Англиядағы ең жаман алты мильден өтіңіз. Осы жаман мильдің бірінші екеуі Лорд Эрскиннің меншігінен өтеді. Бұл жерде жалаңаш дала, жақсы жерлерде кейбір бұталы қайын ағаштары болды. Оның бір бөлігі қарағай ағаштарымен көмкерілген, олар даладан да жаман; қысқасы, бұл өте жаман жол». Хоршам естеліктерінде Генри Берстоу 1837 жылдың 4 қазанында Королева Виктория Лондоннан Брайтонға жолға шыққанда Пиз Поттаджға барып көргенін айтады. «Түрлі түсті далия гүлдерімен жазылған VICTORIA REGINA деген сөздері бар мәңгі жасыл гүлдерден жасалған үлкен арка болды». Пиз Поттадж ақылы жолдардан пайда тапты, бірақ 1823 жылы Фейгейт арқылы жаңа McAdam жолы ашылғанда Кроули-Хоршам трафигін жоғалтты, ал 1841 жылы аяқталған Лондон және Брайтон теміржолы Пиз Поттадждың шығыс шекарасымен өтіп, Стендфорд Брук арқылы туннельден өтіп, Хай-стриттың астынан өтті. Пиз Поттадж ақылы жол қақпасы 1877 жылы алынып тасталды. 1896 жылы қызыл ту жолының күші жойылғаннан кейін 25 автомобиль Лондоннан Брайтонға шықты, бірақ жартысы Кроулиге жетпей бұзылды. Бұл оқиға қазіргі Лондон-Брайтон көне автомобильдерімен тойланады, ол әлі де қараша айының бірінші жексенбісінде Пиз Поттадж арқылы өтеді. Паб 19 ғасырға дейін сақталған. Оның алдындағы көл 1883 жылы толтырылды. Жанында ұстахана, кейінірек дүкен және Busy Bee мейрамханасының қарсы жағындағы Jet бензин станциясы болды. Оңтүстікке қарай жабылып, 2008 жылы сөйілген, ал 2010 жылы бұзылған Grapes пабы болды, оның жанында қаңылдан жасалған шіркеу болды. Бұл бастапқыда ақылы жол үйі болды, ал атауы жанындағы әйнек үйден өсірілген жүзімдерден шыққан. Пиз Поттадждың оңтүстігінде үш дүкені, ұстаханасы және поштасы бар Tilgate Forest Row орналасқан. Пиз Поттадж крикет алаңы осы екеуінің арасында болды (қазірде автокөліктерді бөлшек сататын орын). Крикет алаңы 1874 жылы салынған, бірақ 1939 жылы соғысқа байланысты жыртылып тасталған. Оның павильоны ретінде Лондоннан әкелінген атқа тізілген трамвай болған. Алаң облыстық деңгейдегі стандарттарға сай болған. Пиз Поттаджтағы келесі маңызды өзгеріс 1975 жылы ашылған M23 тас жолы болды, ол оңтүстікке қарай Хэндкросқа дейін екі қатарлы тас жолға айналды, ал Tilgate Forest Row үйлері оған қарап тұрды. 1990 жылы шамамен сервистік станция ашылды. Жол...
Коммерциялық қызмет
Ауылда бірқатар коммерциялық қызмет түрлері бар, соның ішінде Брайтон жолындағы үлкен автомобильдерді бұзу алаңы бар. Осыдан оңтүстікке қарай Британдық әуежайлар басқармасының басқару орталығы орналасқан, кейін 2009 жылдың 18 қыркүйегінде Глория Хуннифорд ашқан Кроули орман мектебі орналасқан. Мектеп Ofsted-те тәуелсіз арнайы мектеп және балалар үйі ретінде тіркелген. Тіркеу 7-18 жас аралығындағы аралас (яғни, ұлдар мен қыздар) білім беруге арналған, 35 интернат оқушысы мен 20 күндізгі оқушыға қызмет көрсетеді. Қазіргі уақытта бұл жерде "Cedars" деп аталатын Ұлыбритания Шекара агенттігінің уақытша ұстау орталығы орналасқан, депортацияға дейін отбасыларды уақытша ұстап тұрады. Бұл "Ярл Вуд" ұстау орталығында балаларды ұстауға қарсылықтарға жауап ретінде ашылды. Доктор Барнадос балалар қайырымдылық қоры да орталыққа қатысты, бұл қайырымдылық қорға сын тудырды. Бұрынғы жол торабының жанында үлкен қоймалар және екі шағын өнеркәсіптік парк бар – біреуі Брайтон жолы мен A23 арасында, екіншісі Париш-Лейн бойында. Соңында, ауылдың батысындағы гольф алаңында және оған іргелес орналасқан (қатаң айтқанда Колгеттегі) ескі Метеорологиялық бюро ғимаратында бірнеше нысан бар.
Ауылдық үйлер
Пиз Потадж шекарасынан тыс жерде екі ауыл үйі орналасқан, бірақ олардың пошталық адресі осы елді мекен болып табылады және оларға ауылдан кіруге болады. Бұқан төбесіндегі алғашқы үйді 1806 жылы Лорд-канцлер болған Хон. Томас Эрскин салған. Оның әкесі Букан графы болған, ал үй осы атаумен байланысты болуы мүмкін, алайда Букан төбесі 1724 жылғы Ричард Бадгеннің картасында көрсетілген, және бұл атау оны қызықтырған болуы да мүмкін. Бұл үй солтүстікке қарай Беубуш және Госсопс Гринге баратын екі жолдың арасында салынған. Бүгінде жолдың оң жағы батыс тармағымен ескі үйдің орнына дейін төмен түседі, содан кейін үйдің алдынан шығысқа бұрылып, шығыс тармағымен солтүстікке қарай жалғасады. Джон Джервис Броудвуд (Джон Броудвудтың ұрпағы) 1860 жылдары осы үйде тұрған. Жаңа Бухан үйі 1883 жылы сойқы қауырсындарын бояу үшін жаңа бояудан табыс тапқан Филип Ферил Рено Сейлард салған. Ол ескі үйдің солтүстік-шығысында орналасқан, кейіннен бұзылған, және үш кіреберісі болған – солтүстік, оңтүстік және шығыс. Соңғысы оны Лондон-Брайтон жолымен байланыстырды және Слаугем мен Кроули шекарасымен өтеді. Оның құны 40 мың фунт стерлинг болған. Оны Лондондық Эрнест Джордж және Гарольд Пето серіктестігі жобалаған, сонымен қатар сэр Эдвин Лютенс те қатысқан. Үйді 1915 жылы қайтыс болғаннан кейін оның қызы пайдаланған, ал кейіннен Upland House School сатып алған. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол Pearl Assurance Company-на тиесілі болды, содан кейін Канада армиясының офицерлері орналасқан (Хоршем жолының солтүстігінде Канада армиясының лагері болған), одан кейін Cottesmore School пайдаланған. Вудхерст 19-ғасырдың басында ауыл үйі ретінде салынған. Ол A23 тас жолынан жақын жерде орналасқан, бірақ қазір Олд Брайтон Роуд Сауттың оңтүстік шетінде орналасқан, және іс жүзінде Хандкросқа жатады, бірақ одан кіру мүмкін емес. Ол Марго Фонтейн ханымға тиесілі болған және балет мектебі ретінде пайдаланылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оны Канада армиясы басып алған, кейін NHS Вудхерст ауруханасы ретінде пайдаланған (1955 жылғы бірнеше пошта карточкалары сақталған), ал кейін Surrey Oaklands NHS Trust ұсынған тұрғын үйде 55 қарт адам, оқуда қиындықтары бар, тұрған. 2003 жылы жабылып, қазір Sussex Health Care диагностикалық және емдеу орталығы мен күтім үйі ретінде дамытуда.
Танымал мәдениетте
Пиз Потадж 1953 жылы түсірілген "Женевив" фильмінде Сассекс ауылдық аймағындағы шалғай ауыл ретінде бейнеленген. "Doctor Who" кейіпкері Мелани Джейн Буш 23-ші маусымда Алтыншы Доктордың серігі болғанға дейін 36 Downview Crescent мекенжайында тұрды. Қала және оның тарихы "Бұрыс дәрігерлер" аудио әңгімесінде маңызды орын алады.