Кіріспе
Жеке адам киетін жарылғыш құрылғы
Жарылғыш белбеу (өзіне-өзі өлтіру белбеуі немесе жанкешті жилеті деп те аталады) – жанкешті бомбалаушылар киетін, жарылғыш заттармен толтырылған және детонатормен жабдықталған импровизацияланған жарылғыш құрылғы. Жарылғыш белбеулерге көбінесе жарылыстың салдарынан зардап шеккендердің санын арттыру үшін орам ретінде қолданылатын шарлы подшипниктер, шегелер, бұрандалар, гайкалар және басқа да заттар салынады.
Тарих
Қытайлықтар Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде жарылғыш жилеттерді қолданды. Қытай сарбазы гранаталық жилетін жарып, Сихан қоймасында 20 жапондықты өлтірді. Қытай әскерлері гранаталар немесе динамит сияқты жарылғыш заттарды денелеріне байлап, жапондық танктердің астына секіріп, оларды жойды. Бұл тактика Шанхай шайқасында қолданылды, онда қытайлық жанкешті бомбалаушы өзін алдыңғы танктың астында жарытып, жапондық танк колоннасын тоқтатты, ал Тайерцзуан шайқасында қытай әскерлері жапондық танктерге шабуылдап, динамит пен гранаталармен өздерін жарылтты. Тайерцзуандағы бір оқиғада қытайлық жанкешті бомбалаушылар гранаталармен төрт жапон танкін қиратты. Жауға зиян келтіру үшін өзін-өзі құрбан ету шабуылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын пайда болған, онда камикадзе (өзін-өзі өлтіруге бағытталған әуе шабуылдары) және кайтэн ("тірі торпедалар") одақтас күштерге шабуыл жасау үшін қолданылды. Жапон сарбаздары танкке қарсы миналар, магниттік жарылғыш зарядтар, қол гранаталары және басқа да жарылғыш құрылғыларды алып жүріп, одақтас танкілерге шабуыл жасап, өзін-өзі жарылтып тастады.
Сипаттама
Жарылғыш белдеу әдетте бірнеше цилиндрден тұрады, олар жарылғыш заттармен толтырылған (де-факто құбырлы бомбалар), немесе күрделірек нұсқаларында жарылғыш заттардың пластиналарынан жасалған. Жарылғыш зат сырттан фрагменттер шығаруға арналған қаптамамен қоршалған, бұл қаптама бомбаның зияндылығының басым бөлігіне жауап беретін сынықтарды құрайды, нәтижесінде қаптама денеге кигізілген, қарапайым Claymore минасына айналады. Белдеу жарған кезде, жарылыс барлық бағытта оқ атуға ұқсайды. Ең қауіпті және кеңінен қолданылатын сынықтар – диаметрі бар стальной шарлар. Басқа сынықтардың материалы да қолайлы өлшемдегі және қаттылықтағы кез келген заттар болуы мүмкін, көбінесе шегелер, бұрандалар, гайкалар және қалың сым. Осындай құрылғыдан болатын барлық жарақаттардың шамамен 90%-ы сынықтардың салдарынан туындайды. "Дайындалған" белдеудің салмағы аралығында болуы мүмкін және ол қалың киімнің астында, әдетте күрмелер немесе қардан қорғайтын жамылғылардың астында жасырылуы мүмкін. Өзіне-өзі өлтім жасауға арналған белдеу бүкіл ішек қуысын жабуы мүмкін және көбінесе иық белбеулері болады. Күдікті өзіне-өзі өлтім жасаушыларға қарсы қолданылатын қауіпсіздік шарасы – күдіктіні басқа адамдардан кемінде алшақтату, содан кейін олардан сырт киімдерін шешуді сұрау. Бұл процедура еркектерге қатысты салыстырмалы түрде даусыз болғанымен, өзіне-өзі өлтім жасаушы болуден күдіктелген әйелдермен жұмыс істегенде қиындықтар тудыруы мүмкін. Еркек күзетшілер әйелдерді тексеруге немесе жалаңаштап тексеруге тартынғандықтан, олар мұндай әрекет жасағаннан кейін жыныстық қысым көрсетуде айыпталуы мүмкін. Балама ретінде, инфрақызыл детекторды пайдалануға болады. Миллиметрлік толқынды сканер осы міндетке қолданылуы мүмкін деген пікірлер де бар, бірақ бұл тұжырымдама даулы. Шабуылдан кейін тергеу кезінде қалдықтардың, сондай-ақ жарылмаған белдеулер мен жилеттердің табылуы сот-медициналық сараптамаға қажетті мәліметтер бере алады.
Сот-медициналық тергеу
Жарылыс кезінде жастық киген қамықорлықпен өлтіретін бомбалаушылар көбінесе жойылады; олардың кім екенін анықтау үшін ең жақсы дәлел – бас, ол көбінесе жарылыстан бөлініп, денеден алысқа лақтырылғандықтан, салыстырмалы түрде жақсы сақталады. Журналист Джобби Уоррик болжады: "Желбеудің тығыз бекітілуі және жарылғыш бөлімдердің орналасуы жарылыс энергиясын тікелей алдында тұрған адамға бағыттайды. Бұл энергия толқынының бір бөлігі жоғары қарай жылдамдап, бомбалаушының денесін мойын омыртқасы мен төменгі жақ сүйегі арасындағы ең әлсіз жерінде жарып жібереді. Осы себепті қамықорлықпен өлтіретін бомбалаушылардың бастары жарылыс сәтінде-ақ кесіліп түсіп, кейіннен денесінің қиыршықтарынан бірнеше метр қашықтықта табылған күйінде сақталады."