Кіріспе

Джеймс А. Миченердің романы «Centennial» – американдық жазушы Джеймс А. Миченердің 1974 жылы жарық көрген романы. Онда Колорадо штатының солтүстік-шығысындағы жазықтың ежелгі заманнан 1970 жылдардың ортасына дейінгі тарихы суреттеледі. «Centennial» деп аталатын ойдан шығарылған қала мен оның төңірегінің географиялық сипаттамалары, бұл аймақтың қазіргі Уэлд округінде орналасқандығын көрсетеді. Романның танымал 12 бөлімді телесериалы да «Centennial» деп аталды, ол 1978 жылдың қазанынан 1979 жылдың ақпанына дейін NBC телеарнасында көрсетілді және Колорадоның әртүрлі аймақтарында түсірілді. 2008 жылы NBC Universal осы телесериалдың 6 томдық DVD жинағын шығарды.

Шолу

Миченер 1930 жылдардың аяғында Грилиде тұрды және бұл аймақпен жақсы таныс болды. Ол өзінің ойдан шығарған қаласын құру үшін Колорадо штатының шығысындағы түрлі аймақтардан алынған әртүрлі материалдарды пайдаланды, ал «Centennial» нақты бір елді мекенді бейнелемейді. Оның қаланың орналасқан жерін сипаттауы, оны Оңтүстік Платт және Каше-ла-Пудр өзендерінің тоғысында орналастырады. Бұл Колорадоның Грили және Керси қалаларының арасында, Уэлд округінің орталық бөлігінде, Жоғарғы жазықта, Роки тауларының етегінен шамамен 25 миль (40 км) қашықтықта жатыр. «Centennial» деген аттас қала Колорадо штатында бар, бірақ ол 2001 жылға дейін пайда болған жоқ, ал оның орналасқан жері мен тарихы кітапта немесе телесериалда сипатталған қаладан мүлдем өзгеше. Кітаптағы көптеген эпизодтар Колорадо штатының шығысы мен Вайоминг штатының оңтүстік-шығысындағы оқиғаларға негізделген, бірақ көркемдік мақсатта олар бір орынға жинақталған. Миченер шындықты фантазиядан ажыратуда былай деп мәлімдейді:

Бұл – роман. Ондағы кейіпкерлер мен оқиғалар ойдан шығарылған. «Веннефорд» ранчосы, «Лайн Камп» далалық қаласы, 1868 жылғы «Скиммерхорн» мал айдауы, және «Centennial» деген қала мүлдем болған емес. Мұнда бейнеленген отбасылардың ешқайсысы да нақты болған жоқ, сондай-ақ нақты оқиғаларға негізделген де жоқ. «Ламби» бобр, «Скиммерхорн», «Зендт» және «Греб» есімді адамдар да болған емес. Дегенмен, кейбір оқиғалар мен кейіпкерлер шындығында болған. 1851 жылы Форт Ларамиде үлкен кеңес өткізілді. 1931-1935 жылдары құрғақшылық болды. Уинстон Черчилльдің анасы, Дженни Джером, Шайенн маңындағы ағылшыз ранчоларын жиі барып көрген. Батыстың ұлы адамдарының бірі – Шарль Гуднайт, өзінің серігінің денесін қорғасыннан жасалған жәшікте үйіне алып келді. Мелхиор Фордни, шебер қаругер, өлтірілді. Оңтүстік Платт өзені сипатталғандай ағып өтті.

Бөлімдер

"Комиссия": Кітаптың көркем алғы сөзі. "Жер": Жердің қалыптасуы, әсіресе Роки таулары және Centennial төңірегіндегі жерлер. "Тұрғындар": Centennial аймағында болған динозавр Диплодокустан бастап адамдардың келуіне дейінгі жануарлар туралы әңгімелер жинағы. "Арқалы Бобердің Көптеген Иелігі": Арапахо тайпасының өкілі Арқалы Бобердің өмірбаяны. "Сары Алжапқыш": Бобр аулаушылары Паскинел мен Александр МакКигтің өмірі. "Вагон мен Піл": Леви Зендттің Пенсильваниядан Орегонға жаңа өмір іздеп сапар шегуі. "Қырғын": Фрэнк Скиммерхорн милицияны жетектеп, арапахо тайпасының тобын қырғынға ұшыратады. "Ковбойлар": Техастан Centennial-ге мал айдау және Веннефорд ранчосының құрылуы туралы баяндама. "Аңшылар": Батыста бизонның (буфлоның) дерлік жойылуына әкелген үш бизон аңшылығын сипаттайды. "Қой Иісі": Колорадоға қой шаруаларының келуі және олардың мал шаруаларымен болған қақтығыстары. "Қылмыс": Венделл отбасының Centennial-ге келуі және олар жасаған қылмыс. "Орталық Қызылша": Қант қызылшасы өнеркәсібінің құрылуы және Чиканолардың Centennial-ге келуі. "Құрғақ Жерлер": Гребе отбасының көзқарасымен Колорадоға құрғақ егістік шаруашылығының таралуы. "Қараша Элегиясы": Бұрынғы тараулардағы кейіпкерлердің ұрпағы Пауль Гарреттің өміріне шолу.