Кіріспе

Ескі Эри форты, сондай-ақ Форт Эри немесе Канаданың Fort Erie ұлттық тарихи орны деп аталатын, жеті жылдық соғыс (колонияларда «француз және үнді соғысы» деп белгілі) Париж шартымен (1763) аяқталғаннан кейін салынған британдық форттар желісінің алғашқысы болды. Осы шарты бойынша Франция Миссисипи өзенінің шығысындағы барлық аумақтарын (Жаңа Францияның барлығын) Ұлыбританияға өткізді. Бұл нысан қазіргі Онтарио штатындағы Форт-Эри қаласының оңтүстік жиегінде, Ниагара өзені арқылы АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Буффало қаласының қарсысында орналасқан. Форт пен оны қоршаған шайқас алаңына Онтарио провинциялық үкіметінің өзін-өзі қаржыландыратын мекемесі – Ниагара парктері комиссиясы иелік етеді және басқарады.

Тарих

Британдықтар француз форттарын басып алып, Ниагара өзені мен Үлкен көлдер бойында байланыс желісін құрып, жаңа аумақты өз бақылауына алды. 1764 жылы салынған алғашқы форт қазіргі форттан төмен, Ниагара өзенінің жағасында орналасқан (Лейкшор жолындағы тұрақ орны). Ол Эри көлі арқылы Үлкен көлдерге тауар, әскер және жолаушы тасымалдайтын кемелерге арналған жабдықтау қоймасы және порт қызметін атқарды. Форт қысқы дауылдардан зақымданып, 1803 жылы ескі орнының артында, биік жерде жаңа форт салу жоспары жасалды. Жаңа форт үлкенірек болды және кремний тастан салынды, бірақ 1812 жылғы соғыс басталғанда толық аяқталған жоқ. Бүгінде шіркеу форттың солтүстігінде, кейіннен салынған Ниагара паркінің жанында орналасқан. Форт-Эри қаласы солтүстікке қарай дамып, аймаққа теміржол терминалы мен станциясы салынғаннан кейін өркендеді.

Фениандық шабуылдар (1866)

Америка Азамат соғысының ардагерлері, Ирландияның Ұлыбританиядан тәуелсіздік алуын талап еткен фениандар, Үстіңгі Канадаға бірнеше шабуыл жасады. Олардың бірі едәуір үлкен болды – 1866 жылғы 1 маусымда Ниагара өзенін кешіп, 1000-нан 1500 адамға дейінгі (мәліметтер көзіне байланысты) үлкен күшпен Форт-Эриге шабуылдады. Фениандар қаланы басып алып, тағам мен жылқы талап етті. Олар төлемақы ретінде қала тұрғындары қабылдамайтын фениандық облигацияларын ғана ұсына алды. Фениандар телеграф сымдарын кесіп, бірнеше теміржол участаларын бұзды. Содан кейін олар Чиппеуаға, ал ертесіне Риджвейге беттеді, онда канадалық милициямен Риджвей шайқасын өткізді – бірқатар шағын қақтығыстар болды. Фениандар Форт-Эриге қайтып келді, онда канадалық милицияның шағын тобын жеңді. Өзеннің арғы жағынан күшейтеру мүмкін болмады, себебі ол американдықтар тарапынан күзетілуде, сонымен қатар британдық әскерлер мен милицияның үлкен күші жақындап келе жатқанына алаңдаған фениандық командирі АҚШ-қа шегінуге шешім қабылдады. Оның бір бөлігі дезертирлік жасады. Шамамен 850 жауынгер американдық теңіз күштеріне берілді. Бұл Үстіңгі Канадаға жасалған соңғы маңызды фениандық шабуыл болды.

Жақындағы тарих (1866 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Форт бос тұрды, казармалардың ескі бөліктері, қабырғалар мен диірмен әлі де бой көтеріп тұрды. Соңында, 1901 жылы Ниагара парктері комиссиясына сатылғанға дейін, оны әскери зейнеткерлер мен басқалар қоныстандырды. Фортты қайта жаңғырту жұмысы 1937 жылы басталды (тек қабырғалар мен екі казарма қалпына келтірілді). Қайта жаңғыртуға провинциялық және федералдық үкіметтер мен Ниагара парктері комиссиясы бірлесіп қаржылай көмек көрсетті, бұл депрессия кезінде жұмыс орындарын ұсынып, ұзақ мерзімді жобаға инвестиция салудың бір жолы болды. Форт 1812-1814 жылдардағы түріне келтіріліп, 1939 жылдың 1 шілдесінде ресми түрде қайта ашылды. Қайта жаңғырту кезінде 150 британдық және 3 американдық сарбаздың жаппай қабірі табылды. 1904 жылы осы орында, қираған орынның ішінде ескерткіш орнатылды. Ниагара тас жолы Форт-Эриден басталып, солтүстікке қарай Онтарио көліне дейін созылады. Сэр Уинстон Черчилль бұл тас жолды "дүниедегі ең әдемі жексенбілік саяхат" деп атады. Жыл сайын тамыздың екінші жексенбісінде тарихи оқиғаларды қайта жаңғыртуға құштар жүздеген адамдар Форт-Эриді қоршауды қайта жасау үшін жиналады. 1985 жылдың 28 маусымында Канада Поштасы "Форт-Эри, Онтарио" пошта маркасын шығарды, ол "Канададағы Форттар сериясы" (1983 және 1985) құрамына кіретін 20 марканың бірі болды. Маркалар 12½ x 13 өлшемде перфорацияланған және Рольф П. Хардердің эскиздері бойынша Ashton Potter Limited баспасында басылды.

Қауымдастықтар

Музей CMA, CHIN және Канаданың виртуалды мұражайларымен байланыста.