Кіріспе

Джон Оуэн (8 сәуір 1827 – 24 қараша 1901) – ағылшын дін қызметкері және шахмат шебері. Ол 1860 жылдардың белгілі бір кезеңдерінде әлемдегі үздік он шахматшының қатарында болды. 1850 жылдардың ортасынан 1890 жылдарға дейін ағылшын шахматының маңызды тұлғасы болды.

Өмірбаян

Оуэн Марчингтон қаласында дүниеге келді және алғашқы білімін Дербиширдегі Рептон мектебінде алды. 1850 жылы ол Кембридждегі Тринити колледжін бітіріп, үш жылдан кейін Кембриджден магистр дәрежесін алды. 1851 жылы Англия шіркеуінің діни қызметкері болып тағайындалды және 1862 жылдан 1900 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Хуттонның (Чешир) викарі болып қызмет етті. 1858 жылы ол Еуропаға гастрольде болған әлемдегі ең үздік ойыншы, жас американдық шебер Пол Морфиге қарсы шахмат ойынында жеңіске жетті. Бұл екеуінің арасында матч өтуіне әкелді. Оуэнге пешка беріліп, алғашқы жүру мүмкіндігі берілгеніне қарамастан (ол ойынды бір пешка артықпен бастады және әрқашан бірінші болып қозғалды), Оуэн матчты 6:1 есебімен ұтылып, ешбір ойында жеңіске жете алмады. Оның 1862 жылғы Лондон турниріндегі өнері, алғашқы халықаралық дөңгелек турнир (әр қатысушы басқа барлық қатысушылармен ойнайды) одан да әсерлі болды. Ол болашақ әлем чемпионы Вильгельм Штейництен озып үшінші орын алды және турнир жеңімпазы Адольф Андерсенге қарсы жеңіске жеткен жалғыз ойыншы болды. Луи Полсен екінші орынды иеленді. Бұл нәтиже, Оуэннің өміріндегі ең маңызды шахматтық жетістігі деп санауға болады. Оуэн 1890 жылдарға дейін британ турнирлерінде жиі және сәтті өнер көрсетіп, бірнеше матчтарда ең үздік британдық ойыншыларға қарсы күшті ойын көрсетті, олар шахматтың кәсіби шеберлері болды. Ол Британ аралдарынан тыс жерде ешқашан жарысқан емес. Ол Твикенхемде қайтыс болды.

Мұра

Оуэн – Оуэннің қорғанысының атымен аталушысы, шахматта 1. e4 b6 жүрулерімен ерекшеленетін дебют. Оуэн осы дебютті жиі қолданған алғашқы күшті шахматшы, соның ішінде Морфиге қарсы жеңіске де жеткен.