Кіріспе

Виктория паркі (әдетте Вики паркі немесе Халық паркі деп аталады) – Англияның Шығыс Лондонындағы Тауэр-Хамлетс лондондық округінде орналасқан саябақ. Бұл Тауэр-Хамлетстегі ең үлкен саябақ және жылына шамамен 9 миллион адам келіп, Лондонның ең танымал жасыл аймақтарының бірі. Парк шығысқа қарай кең ашық кеңістікті алып жатыр. Паркте көптеген тарихи артефакттар мен ерекшеліктер, сондай-ақ әсем бақтар мен жабайы табиғат аймақтары, кең жасыл жеңілдер бар. Мұнда сонымен қатар лаун-боулс клубы да жұмыс істейді. Виктория паркі концерттер өткізілетін орын ретінде пайдаланылады және жыл сайын көптеген фестивальдар ұйымдастырылады. Парк Елизавета патшасының Олимпиадалық паркінен шамамен бір шақырым қашықтықта орналасқан. Олимпиадалық паркке жақындығының арқасында, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасы кезінде Хайд-паркпен бірге BT London Live іс-шарасын қабылдады. Парк 2011 және 2012 жылдары 12 миллион фунт стерлингтік қайта жаңартудан өтті, соның нәтижесінде парктің көптеген ескі элементтері қайта қалпына келтірілді немесе жөнделді. Ол 2012, 2014 және 2015 жылдары «Ең танымал қоғамдық жасыл кеңістік» номинациясы бойынша Green Flag People's Choice Award сыйлығын жеңіп алды – Ұлыбританияда бұл сыйлықты үш рет жеңіп алған жалғыз саябақ. Парк тарихи парктер мен бақтар тізілімінде ІІ* санатта тіркелген.

Шығу тегі

Эпидемиолог Уильям Фаррдың ұсынысын қолдап, патшайымға жасалған жаппай петиция парктің құрылуына әкелді. Ұлыбритания Парламенті 1841 жылы Йорк Хаусы және Виктория паркі заңын қабылдады, бұл Корольдік мүлікке 1842 және 1846 жылдар аралығында белгілі лондондық жоспарлаушы және сәулетші сэр Джеймс Пеннетхорн жоспарлаған сатып алуларға мүмкіндік берді. Аймақтың бір бөлігі Степнидің соңғы феодалы епископ Боннердің атымен Боннер даласы деп аталды. Боннер залы, сондай-ақ Боннер сарайы деп белгілі, Лондон епископтарының резиденциясы болды және 1845 жылы Виктория паркіне орын беру үшін бұзылды. Бұл жер бастапқыда епископ сарайымен байланысты болған, бірақ 1800 жылдардың ортасына қарай қиыршық тас және кірпіш жасау үшін балшық өндіру салдарынан бұзылып қалған. Парк 1845 жылы жұртшылыққа ашылды. Ол Пеннетхорнның ұстазы Джон Нэш жоспарлаған Регент паркін еске түсіреді және кейбіреулер оны Шығыс Лондондағы ең әдемі парк деп санайды. Ол екі жағынан каналдармен шектеледі: Регент каналы батысында, ал оның тармағы, бұрын Гертфорд Юнион каналы деп аталған, парктің оңтүстік жиегімен өтеді. Эдмунд Боннердің атымен аталатын қақпа бар, ал Севардстон жолындағы басты кіреберісте Алькибиадтың итттерінің көшірме мүсіндері орналасқан, олардың түпнұсқалары 1912 жылдан 2009 жылға дейін вандализм салдарынан алынып, қалпына келтіріліп, парктің басқа жеріне орналастырылған. Екі жаяу жүргіншілерге арналған галерея парктің шығыс жағында, Хакни Вик соғыс ескерткішінің жанында орналасқан, онда олар 1860 жылы орналастырылған. Олар 1831 жылы бұзылған ескі Лондон көпірінің сақталған бөліктері болып табылады және 1760 жылы сэр Роберт Тейлор мен Джордж Дэнс кіші жасаған 600 жылдық көпірдің жөндеу жұмыстарының бір бөлігі болды. Олар тар жолмен жүретін жаяу жүргіншілерді қорғауға арналған. Осы галереялардың ішінде Bridge House Estates компаниясының таңбасы бар, және олар 1951 жылдан бері II санаттағы мәдени ескерткіштер тізіміне енген. Лидо 1936 жылы ашылып, Екінші дүниежүзілік соғыста зақымдалғаннан кейін 1952 жылы қайта ашылды; ол 1986 жылы жабылып, 1990 жылы бұзылды.

Халық паркі

XIX ғасырдың екінші жартысында Виктория паркі Шығыс шетіндегі жұмысшы табы үшін қажетті бір мекенге айналды. 1880 жылдары Шығыс шетінің кейбір балалары үшін бұл олар кездесетін жалғыз үлкен, үздірілмейтін жасыл кеңістік болуы мүмкін. Bathing Pond (оңдағы сурет) сияқты мүмкіндіктер (кейіннен парктегі лидомен алмастырылды) көптеген адамдарды жүзумен таныстырды, осы кезде Шеклвеллдегі сияқты көптеген қоғамдық моншалар әлі де қарапайым жуу орындары болып келді. Виктория паркінің «Халық паркі» деген атағы өсті, себебі ол саяси жиналыстар мен митингтердің орталығына айналды, бұл жағынан ол одан әйгілі Хайд паркін де басып өтті. Парк Тауэр Хамлетс пен Хакни арасындағы кеңістіктің көп бөлігін алып жатыр. Тауэр Хамлетс 19 ғасырда кедейлікпен күресіп, социалистік және революциялық үгіт-насихат дәстүрімен танымал болды, ал Хакни одан әдепті болғанымен, діни қарсылық пен бейімсіздік мұрагері болды, бұл оның өзіндік реформаторлық жолына әкелді. Сондықтан спикерлер бұрышында көп қозғалыс болды. Кез келген адам өз трибунасын орната алғанымен, ең көп көрермен Уильям Моррис және Энни Бесант сияқты «жұлдызды» социалистік спикерлерге тартылды. Харпер журналының (1888 жылғы ақпан айы) тілшісі Дж. Х. Роснидің бұл сипаттамасы бір көріністі еске түсіреді:

Паркте көпшілік алдында сөйлеу дәстүрі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де жалғасты, және кейіннен саяси бағытталған рок-концерттерде де көрінді, мысалы, 1970 және 1980 жылдары «Расизмге қарсы рок» және Антифашистік лига ұйымдастырған концерттер. Сонымен қатар, шерулер мен демонстрациялардың басталуы немесе аяқталуы Виктория паркінде жиі кездеседі. 2014 жылдың 26 маусымында Виктория паркіндегі спикерлер бұрышын қайта жаңғырту науқаны Шордич қалалық әкімдігінде өткен демократиялық театрлық шарада басталды. The People Speak, қатысушылық науқаны мен іс-шаралар тобының ұйымдастыруымен, 66 көрермен билеттерінен түскен қаражатты қалай пайдалану керектігін талқылады және ақырында Шығыс Лондондағы Виктория паркінде Хайд паркіндегі еркін сөз және пікірсайыс дәстүрін қайта жаңғыртуға дауыс берді. Науқан ресми түрде 2014 жылдың шілде айында басталуы жоспарланған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виктория паркі көпшілікке жабылып, іс жүзінде бір алып әуе шабуылына қарсы (Ack Ack) қорғаныс алаңына айналды. Оқ-дәрі орналастыру орындары неміс Люфтваффе бомбалаушыларының доктар мен қоймаларды шабуылдағаннан кейін солтүстік-батысқа қарай иіліп ұшқан жолымен өте ыңғайлы түрде қиылысты, сондықтан парктің стратегиялық маңызы бар еді. Соғыс тұтқындары лагерлері солтүстік-шығыс жағында, Виктория Парк Роудқа параллель орнатылып, неміс және итальяндық тұтқындарды ұстау үшін пайдаланылды. Сент-Маркс қақпасының ішінде әуе шабуылынан қорғануға арналған бомбалау шарапаты салынды. 1940 жылдың 15 қазанында бомба тікелей соғып, шамамен жүз адамды ішке қамап, он бес адамды қаза тапты. Парктің көп бөлігі соғысқа қатысты жұмыстарға жұмсалды, ал жердің көп бөлігі бау-бақшалар, әскери бекеттер және ауа шары ұстау орындары үшін пайдаланылды, тіпті парктің қоршаулары қайта өңдеуге жіберілді. Көбірек дау тудырған жайт, парктегі әуе шабуылына қарсы іс-қимыл 1943 жылғы Бетнал-Грин метро апатына себеп болған халықтың үрейіне себепкер болды деген айып тағылды. Көптеген куәгерлердің сөзіне сүйенсек, бірнеше әуе шабуылы туралы ескертулерден кейін, панаға жүгіруге асығу парктен келген қатты жарылыс салдарынан болған. ББС-тің оқиғаға арналған деректі фильмінде бұл жаңа Z батареясының әуе шабуылына қарсы ракеталарының алғашқы атылуынан болды деп айтылады. Алайда, Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Соңғы жылдары Виктория паркі ашық аспан астындағы музыка фестивальдерімен танымал болды, олар көбінесе саяси мақсаттармен байланысты. 1978 жылы "Расизмге қарсы рок" ұйымы Ұлттық фронт сияқты өте оңшыл ұйымдардың өсуіне қарсы наразылық акциясын ұйымдастырды. Концертте The Clash, Steel Pulse, X Ray Spex, The Ruts, Sham 69, Generation X және Том Робинсон тобы өнер көрсетті. 1980 жылғы "Rude Boy" рок-докудрамасында The Clash парктегі Антинацистік лиганың шарасында ойнайды. Лондон халықаралық театр фестивалі 2001 және 2004 жылдары танымал пиротехник Кристоф Бертонно басқаратын Group F пиротехникалық компаниясын ұсынды. 2006 жылдан 2010 жылға дейін "Paradise Gardens" тегін қоғамдық фестивалі, Тауэр Хэмлетс кеңесінің өнер және іс-шаралар бөлімімен серіктестікте жұмыс істейтін "Remarkable Productions" компаниясымен өндірілді, 2012 жылы Ньюхемдегі Лондонның ләззат бақтарына көшуден бұрын, қазіргі заманға сәйкес Виктория дәуірінің ләззат бақтарын қайта жасады. 2008 жылдың 24-25 маусымында Radiohead паркте екі концерт берді. Madness 2009 жылдың 17 шілдесінде бесінші Madstock фестивалімен 30 жылдығын тойлады. Парк сонымен қатар би музыкасының ең танымал өкілдері арасында да танымал болды; голланд диджей Тиэсто 2009 және 2010 жылдары Виктория паргінде өнер көрсетті. 2010 жылдың 24-25 шілдесінде Виктория паркі алғашқы "High Voltage" фестивалінің өтетін орны болды. Виктория паркі сонымен қатар "Field Day", "The Apple Cart", "Underage Festival", "Lovebox Festival" және "All Points East" фестивальдерін қабылдады. Балалар үшін Виктория паркі бес жасқа дейінгі балаларға арналған "Бір сағат" клубын, жазғы іс-шаралар бағдарламасын және жаз айларында сағат 15:00-ден бастап жұмыс істейтін құмыра бассейні бар балалар ойын алаңын ұсынады. Паркте 1904 жылдың 15 шілдесінде құрылған әлемдегі ең көне модельдік қайық клубы – "Victoria Model Steam Boat Club" әлі де белсенді және жылына 17 жексенбілік регата өткізеді. VMSB клубы 100 жыл бұрынғыдай тікелей жүретін қайықтарды басқарады, сонымен қатар радиомен басқарылатын қайықтар мен гидропландарға да көшті. Бірінші регата дәстүрлі түрде Пасха жексенбісінде өткізіледі, ал Бумен жүретін регата әрдайым шілде айының бірінші жексенбісінде өткізіледі. Парк сонымен қатар "Tower Hamlets Football Club" және "Victoria Park United Football Club", "Tower Hamlets Cricket Club", "Victoria Park Harriers & Tower Hamlets Athletics Club" үйі болып табылады, оның штаб-пәтері парктің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Сент-Августин залында орналасқан. Клуб 2006 жылы 80 жылдығын тойлады. Жаз айларында Виктория Парк қоғамдық крикет лигасы ұйымдастырған әр кеш сайын парктің үш ауа райына төзімді телімінде крикет ойналады. Сондай-ақ, саябақта үш жолақты крикет желісі бар, оны әрқашан тегін пайдалануға болады. 2005 жылдың соңында ол Англия және Уэльс крикет кеңесінің грантымен жоғары стандартқа жаңартылды. Парк күн сайын таңғы 7:00-ден кешке дейін ашық. Жоспарға жаңа ғимарат, "Eastern Hub" кірді, онда кафе, қоғамдық дәретханалар, қоғамдық бөлмелер және салауатты өмір салтын дамытуға арналған ересектерге арналған ойын алаңдары бар. Көптеген жерлерде ландшафт қалпына келтірілді, ал ескі ағылшын бақтары жаңа су нысандарын қосу үшін қалпына келтірілді. 1842 жылы Лондонның Хайд-паркінде қытай көрмесіне кіру ретінде пагода орнатылды, ал көрме аяқталғаннан кейін ол батыс қайық көлінің аралына сәндік мақсаттар үшін көшірілді. Парктің алғашқы сәулетшісі Пеннетторн пагода стиліне сәйкес келетін аралға көпір жобалаған, бірақ ол ешқашан салынбады, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пагода көп зардап шекті. Пагода 1950 жылдары бұрынғысынша ұмытылып, айналындағы су толтырылып, көл кішірейіп, аралдың орны парктің ландшафтының бір бөлігіне айналды. 2010 жылы басталған паркті жаңарту аясында аралды бұрынғыдай қалпына келтіруге шешім қабылданды. Көл бастапқы аумағына дейін кеңейтілді, пагода көптеген фотосуреттер мен куәгерлердің мәліметтері арқылы қайта жасалды, содан кейін Пеннетторннің аяқталмаған көрінісін аяқтау үшін оның бастапқы көпірінің жоспарлары табылып, 100 жылдан астам уақыттан кейін салынды. Аяқтау ретінде, паркте ондаған жылдар бойы болмаған педальды және ескек қайықтар батыс көліне қайта оралды. Бердетт Кутс фонтаны (Виктория дәуірінің қайырымдылық шарасымен танымал Анжела Бердетт Кутс атымен аталған) оның күрделі граниттік мүсіндері мен скульптураларының жартылай қалпына келтірілді. Соңғы жылдары фонтан граффити мен вандализм салдарынан қоршалған, бірақ қалпына келтірумен бірге қоршаулар алынып тасталды, ал фонтанның айналасына төрт симметриялық айналы бассейндер мен әдемі гүлзарлар орналастырылды. Аймақ қазір қоғамдық кеңістікке айналды, көптеген ойықтар отыруға тартымды орынды ұсынады. Паркке жасалған заманауи қосымша – "Memoryscape" жолы, паркте серуендеу кезінде тыңдаушылар наушниктер арқылы тыңдайтын аудио жол. Жолда көптеген тарихи фактілер мен қызықты мәліметтер, соның ішінде паркте өскен және оның маңында тұрған адамдардың әңгімелері бар, мысалы, біреуі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі парктегі тұтқындар лагері туралы естеліктермен бөліседі. Қонақтар кеңестің веб-сайтынан тректерді жүктеп алып, өз құрылғыларында тыңдай алады немесе хабтан шағын қайтарылатын депозиттің орнына алдын ала жүктелген наушниктерді ала алады. 2012 жылғы Жазғы Олимпиада аясында Румыния мәдени институты суретші Эрнё Бартадан "Bird" және "Skyscraper" есімді екі мүсінді жасауды тапсырды. Екеуі де болат каркастармен нығайтылған сабаннан жасалған болса да, олар әлі де паркте сақталып, 2015 жылы өздеріне арналған тақталармен безенді.

Көлік

Лондон автобустарының 277 және 425 бағыттары парктің орталық бөлігіне, ал 8, 339, D6 және Roman Road бойындағы N8 түнгі бағытына қызмет көрсетеді. 309 және D3 бағыттары Approach Road арқылы Лондондық Кеуде ауруханасына (London Chest Hospital) қатынайды. 388 (батысқа қарай) Виктория Парк жолымен жүреді. Миль-Энд метро станциясынан Central, District және Hammersmith & City желілері арқылы Стратфорд, Апминстер, Баркинг немесе Орталық Лондонға 10 минутта жетуге болады. Миль-Эндке 277 немесе 425 бағыттарымен 5 минутта жетесіз. Кембридж Хит станциясынан Ливерпуль көшесіне және Энфилдке немесе Чингфордқа қатынайтын Ұлттық теміржол қызметтері Бишопс-Вей арқылы 5 минуттық қашықтықта орналасқан. Виктория паркінің өзіндік әсем теміржол станциясы – Виктория Парк теміржол станциясы (Лондон) Солтүстік Лондон теміржолында 1943 жылы жабылды. Станция 1960 жылдарға дейін сақталды, бірақ Стратфордқа бағыт қайта ашылғанда, оның орнына Хакни Уик теміржол станциясы салынды, ол да парктің шығыс жағынан жақын жерде орналасқан. Regent's Canal парктің батыс жағымен, ал Hertford Union Canal парктің оңтүстік жағымен шектеседі; бұл каналдардың жағалау жолдарында жаяу немесе велосипедпен жүруге мүмкіндік береді. Ұлттық велосипед жолы 1 (NCR1) осы жерден Hertford Union Canal арқылы өтеді. Mare Street, Mile End немесе Hackney Wick-ке осы жерден оңай жете аласыз. Гринвейдің солтүстік бағытындағы Бектонға дейінгі жаяу және велосипед жолы Королева Елизавета Олимпиада паркі мен Ньюэм бас ауруханасы арқылы Виктория паркінің шығыс жағынан басталады.

Марапаттар

2008 жылдың жазында парк Time Out журналы бойынша Лондонның ең жақсы жергілікті паркі деп танылды. 2011 жылы ол алғашқы Green Flag сыйлығын жеңіп алды (содан бері жыл сайын жеңіп келеді) және тағы да Лондонның сүйікті паркі атанды, бұл жолы – Ұлыбританиядағы ұлттық People's Choice Award байқауында. 2013 жылы Виктория паркі "Англия мұрасы" және "Британияны таза ұстау" (Keep Britain Tidy) ұйымдарымен бірлесіп, жасыл мұралық нысан деп танылды. Бұл марапат, жергілікті немесе ұлттық тарихи маңызы бар нысанды басқару және түсіндіруде қажетті стандартқа қол жеткізгені үшін беріледі. 2013 жылы парк халықтың сүйікті Green Flag паркін анықтау бойынша ұлттық дауыс беруде екінші орын алды, 1448 үміткердің ішінде одан тек Уэльстің оңтүстігіндегі Маргам ауылдық паркі ғана озып кетті. 2014 жылы Виктория паркі Green Flag Peoples Choice Awards-та 13 000-нан астам дауыс жинап, Ұлыбританиядағы ең танымал парк атанымын қайта иеленді. Парк тағы да Green Flag және жасыл мұра мәртебесімен марапатталды. 2015 жылдың тамызында парк Green Flag People's Choice Award сыйлығын сақтап қалғаны белгілі болды, ол бүкіл Ұлыбританиядағы парктер арасында ең көп дауыс жинады.

Танымал мәдениетте

Сара Уотерстің 1998 жылғы "Кереметті құлату" атты тұңғыш романының мән-жайы 1895 жылы саябақта өткен "Жұмысшылар митингісінде" ашылады. 2004 жылы Колин Тигтің Рита Ораның қатысуымен түсірілген "Спивс" фильмінде пайда болады. "Sat in Vicky Park" әні Apologies, I Have None тобының 2012 жылғы "London" альбомында кездеседі. 2013 жылы Chlöe Howl-дің "Paper Heart" музыкалық видеосында пайда болады. 2014 жылы Имэлда Стаунтон, Билл Найи және Доминик Уэсттің қатысуымен түсірілген "Гордость" фильмінде пайда болады. 2014 жылы Джеймс Франко мен Кейт Хадсонның қатысуымен түсірілген "Жақсы адамдар" фильмінде пайда болады. 2014 жылғы Джон Льюис Рождестволық жарнамасында пайда болды: Пингвин Монтиді Батыс қайық көлінің маңында көруге болады.