1783 жылғы ғылым және технология: Каролина Гершельдің NGC 2360 ашылуы, Алголдың екіжұлдызды екені, Ұлы метеор және қара саңыраулар туралы Мишелл ұсынысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1783 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды:
The year 1783 in science and technology involved some significant events:
Астрономия
26 ақпан – Каролина Гершель NGC 2360 галактикасын ашады. Мамыр – Джон Гудрик өзгермелі жұлдыз Алголдың тұтылу қосжұлдызы екенін Лондон Корольдік қоғамына ұсынады. 18 тамыз – Ұлы метеор Ұлыбританияның үстінен өтеді, бұл ғылыми қызығушылықты оятып, қозғалысқа келтіреді. 27 қараша – Джон Мичелл қара тесіктердің ("қара жұлдыздардың") болу мүмкіндігін ұсынады. Жером Лаланд Джон Флэмстидтің жұлдыз каталогының жаңартылған басылымын эфемерида, Éphémérides des mouvemens célestes түрінде жариялайды, онда жұлдыздар шоқжұлдыздар бойынша тізбектеп нөмірленеді, бұл жүйе кейін "Флэмстид белгілеулері" деп аталады.
February 26 – Caroline Herschel discovers NGC 2360. May – John Goodricke presents his conclusions that the variable star Algol is what comes to be known as an eclipsing binary to the Royal Society of London. August 18 – Great Meteor passes over Great Britain, exciting scientific interest. November 27 – John Michell proposes the existence of black holes ("dark stars"). Jérôme Lalande publishes a revised edition of John Flamsteed’s star catalogue in an ephemeris, Éphémérides des mouvemens célestes, numbering the stars consecutively by constellation, the system which becomes known as "Flamsteed designations".
Әуе қатынасы
5 маусым – Монголфиер ағайындары Лион қаласының жанындағы Аннонайда 900 метрлік зығырдан жасалған ыстық ауа шарын көпшілікке көрсету үшін жібереді. Оның ұшуы 2 километрге созылады және 10 минутқа дейін, шамамен 1600–2000 метр биіктікке дейін. 27 тамыз – Жак Шарль мен Роберт ағайындары Парижде алғашқы сутегі шарын ұшырады. 21 қараша – Pilâtre de Rozier және Marquis d'Arlandes адамдардың шарықта алғашқы еркін ұшуын жасады, олар Паризден шамамен 100 метр биіктікте 9 километр қашықтыққа 25 минут бойы ұшып өтті. Вольфрамның табылуы – Хосе мен Фаусто Эльхуяр вольфрамитте қышқылды табады, оны вольфрамды бөліп алу үшін көмірмен қайта өңдейді.
June 5 – The Montgolfier brothers send up at Annonay, near Lyon, a 900 m linen hot air balloon as a public demonstration. Its flight covers 2 km and lasts 10 minutes, to an estimated altitude of 1600–2000 metres. August 27 – Jacques Charles and the Robert brothers launch the first hydrogen balloon in Paris. November 21 – The first free flight by humans in a balloon is made by Pilâtre de Rozier and Marquis d'Arlandes who fly aloft for 25 minutes about 100 metres above Paris for a distance of 9 km. Discovery of tungsten – José and Fausto Elhuyar find an acid in wolframite which they reduce with charcoal to isolate tungsten.
Жер ғылымдары
5 ақпан – 28 наурыз – Екі Сицилия Корольдығында Калабрия жер сілкініштері. 8 маусым – Исландиядағы Лаки жанартауы Атлант мұхитының екі жағында да ауқымды климаттық салдарларға әкелетін үлкен жарылысын бастайды. 4 тамыз (Эдо кезеңі, Тенмей 3) – Жапониядағы ең белсенді жанартау Асама тауы 9 мамырда басталған плиньяндық жарылысынан кейін, аштықты ушықтырып, белсенді жарылысын бастайды (Тенмей жарылысы).
February 5–March 28 – Calabrian earthquakes in Kingdom of Two Sicilies. June 8 – The volcano Laki in Iceland begins a major eruption with extensive climatic consequences on both sides of the Atlantic Ocean. August 4 (Edo period, Tenmei 3) – Mount Asama, the most active volcano in Japan, begins climactic eruption, exacerbating a famine, following a plinian eruption beginning on May 9 (Tenmei eruption).
Ғылым мен технология тарихы
Неміс дәрігері Мельхиор Адам Вайкард микроскопист Вильгельм Фридрих фон Глайхеннің өмірбаянын – «Biographie des Herrn Wilhelm Friedrich v. Gleichen genannt Rußwurm» атты еңбегін жариялайды.
German physician Melchior Adam Weikard publishes a biography of microscopist Wilhelm Friedrich von Gleichen, Biographie des Herrn Wilhelm Friedrich v. Gleichen genannt Rußwurm.
Физика
Жан Пол Марат «Медициналық электр туралы естелік» ("Mémoire sur l'électricité médicale") жариялайды.
Jean Paul Marat publishes Mémoire sur l'électricité médicale ("Memorandum on Medical Electricity").
Технология
Англияның Фантли қаласынан Генри Корт, таяқша темір өндіру үшін ойықты роликтерді қолданатын диірменді ойлап табады. Томас Белл, гравировкаланған цилиндрлерден матаға басу әдісін патенттейді. Гораций Бенедикт де Соссюр "Эссей сур л'гигрометрия" еңбегін жариялап, шаш гигрометрімен жасаған тәжірибелерін сипаттайды.
Henry Cort of Funtley, England, invents the grooved rolling mill for producing bar iron. Thomas Bell patents a method of printing on fabric from engraved cylinders. Horace Bénédict de Saussure publishes Essai sur l'hygrométrie, recording his experiments with the hair hygrometer.