Кіріспе

Құстың түрі

Тікенқұйрықты шақшық (Vanellus spinosus) – шақшықтар тұқымдасының ірі денелі су құстарының бірі.

Таксономия

1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің «Systema Naturae» еңбегінің оныншы басылымында қанатты жәндіктерді ресми түрде сипаттады. Ол оны шардрийлер туысына (Charadrius) қосты және Charadrius spinosus деген екі атау берді. Ол түрінің таралған жерін Мысыр деп көрсетті. «Spinosus» деген түрлік атау латын тілінен алынған, «тікенді» деген мағынаны білдіреді (латынша spina – «тікен»). Линней өзінің сипаттамасын 1757 жылы жарық көрген швед табиғаттанушысы Фредерик Хассельквисттің сипаттамасына негіздеді. Қазіргі кезде бұл құс Vanellus туысына жататын 23 түрдің бірі болып саналады, бұл туысты 1760 жылы француз табиғаттанушысы Матюрен Жак Бриссон ашқан. Түрі монотипті, яғни басқаша түрі табылған жоқ.

Сипаттама

Бұл көзге шалынатын және оңай танылатын құстар. Олар орташа еңіріндегі, қара бас, кеуде, мойынның алғы жағы және құйрығы бар су құстары. Жүзі, мойынның қалған бөлігі мен ішкі жағы ақ, ал қанаттары мен арқасы ақшыл қоңыр. Мұрасы мен аяқтары қара. Оның ерекше сыртқы түрі дауысты мінезімен толықтырылады, ол қатты дауыспен "не істеді?" деп шақырады. Құстың жалпы аты оның әрбір қанатында жасырылған кішкентай тырнақ немесе өскішке байланысты.

Тарату

Қанатқа толы жапырақты құс Жерорта теңізінің шығысында және Сахарадан оңтүстік Африкадан Арабияға дейінгі кең аумақта көбейеді. Грек және түрік популяциялары көшпелі, ал басқалары тұрақты. Түрдің солтүстік ареалында саны азайып келеді, бірақ тропикалық Африканың көп бөлігінде кең таралған, ареалындағы кез келген сулы-батпақты жерде кездеседі. Қанатқа толы жапырақты құс – Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын қорғау жөніндегі келісімге қолданылатын түрлердің бірі. Шығыс және оңтүстік Африкада түрдің таралу ареалы кеңейіп, 1999 жылы алғаш рет Замбияға еніп, оңтүстік және батысқа қарай тарады.

Мінез-құлық және экология

Бұл түр батпақтар мен оған ұқсас тұщы сулы ылғалды жерлерді ұнатады. Қанатты тырнақ құсының қорегі – жәндіктер және басқа да омыртқасыз жануарлар, оларды жерден теріп алады. Ол жерге төрт дақты, сары түсті жұмыртқа салады. Қанатты тырнақ құсы кейде жануарларға, ал сирек жағдайларда адамдарға шабуыл жасау үшін қанаттарындағы тырнақтарын пайдаланады, егер олар құстардың жас балаларына тым жақын келсе.