Кіріспе

Фиджилік саясаткер Айрин Джай Нараян (23 ақпан 1932 – 29 шілде 2011) – Үндістанда туған мұғалім және саясаткер, Фиджидегі саяси өмірге елеулі әсер еткен. Ол 1959 жылы Сува қаласындағы танымал мектеп директоры Джей Нараянға үйленген соң Фиджиге келді және мұғалімдік қызметін бастады. Саясатқа қадам баспас бұрын Сувадағы DAV қыздар мектебінде және MGM жоғары мектебінде сабақ берді.

Заң шығарушы кеңестің мүшесі

1966 жылы ол Федерация партиясының сол кездегі жетекшісі А. Д. Пател таңдап алған Сува Үнді қауымдастығының Заң шығарушы кеңесіндегі мандатқа үміткер болып, Эндрю Деокиге қарсы шықты. Деоки 1959 жылдан бері Суваның Заң шығарушы кеңесінде өкілдік еткен тәжірибелі саяси қайраткер және кең әлеуметтік байланыстарға ие болған. 1963 жылғы сайлауда ол Федерация партиясынан сайланбаған жалғыз үнді мүшесі болды. А. Д. Пателдің пікірінше, әйел үміткер Деокидің сайлау округіндегі ықпалын азайта алады. Нәтижеде Айрин Нараян 5676 дауысқа қарсы 2779 дауыспен оңай жеңіске жетті. Ол 1968 жылғы қосымша сайлауда үлкен артықшылығын сақтап, оны арттырды. Ұзақ жылдар бойы ол Заң шығарушы кеңестегі жалғыз үнді әйел мүшесі болып қалды.

Өкілдер палатасының мүшесі

Айрин Нараян 1972, 1977 жылғы (наурыз), 1977 жылғы (қыркүйек) және 1982 жылғы сайлауларда Фиджи Доминионының Өкілдер палатасына Сува үнділік сайлау округінен сайланды. 1977 жылы Ұлттық федерация партиясы екі топқа бөлінген кезде, ол Джей Рам Реддимен бірге Сидик Кояның «Көгершін» тобына қарсы «Гүл» тобына қосылды. 1977 жылғы қыркүйек айында өткен сайлауда «Гүл» тобы үндістерге бөлінген орындардың көп бөлігін жеңіп алды, Джей Рам Редди оппозиция жетекшісі болды, ал Айрин Нараян «Гүл» тобында маңызды рөл атқарды. 1977 жылдың қаңтарында «Фиджи Таймс» газеті оны «Жыл әйелі» деп таныды.

NFP-дан кету

Ол 1976 жылдан 1979 жылға дейін партияның президенті болды. Сонымен қатар, ол 1977 жылдан 1979 жылға дейін Оппозициялық Уип, ал 1979 жылдан 1985 жылға дейін Оппозиция жетекшісінің орынбасары қызметін атқарды. 1985 жылы Джей Рам Редди отставкаға кеткеннен кейін, ол оппозицияны басқару үшін Сидик Кояға шамалы есе жіберіп, жеңіліске ұшырады. Оның және жаңа жетекші арасындағы қарым-қатынас керілісті күйінде болды және ол уақытша сайлаудағы сәтсіздіктен кейін Ұлттық Федерация партиясынан (НФП) кетіп, Кояның партия бірлігінен гөрі өзінің жақтастарын жақсы көретінін айыптап, "НФП-ның болашағы жоқ және ол енді оппозициялық партия ретінде күшті емес" деді.

Альянс партиясының мүшесі

1985 және 1987 жылдар аралығында NFP қайтадан ішкі дау-жанжалға ұшырады және көптеген парламентарийлер партиядан кетіп қалды, бірақ көпшілігі жаңадан құрылған Фиджи еңбек партиясына қосылса, Айрин Нараян өзінің саяси мансабының бойында қатал қарсылас болған Альянс партиясына қосылып, баршаны таң қалдырды. Альянс партиясы оның Сува қалалық үнді қауымдастығының мандатын жеңе алмайтынын білгендіктен, оған Сува үнді ұлттық сайлау округінің шекаралық мандатын сыйлады. Альянс бұл мандаттан ешқашан айырылмаған, бірақ 1987 жылғы жалпы сайлауда осы мандатты жоғалту Альянс партиясының шағын айырылысына соқтырды.

Төңкерістен кейінгі саясат

1987 жылы екі әскери төңкерістен кейін ол 1987–92 жылдардағы өтпелі үкіметте (Үндістер ісі жөніндегі министр ретінде) қызмет етуге келіскен азазды индофиджилердің бірі болды. Бұл үкімет көптеген индофиджиліктер тарапынан кеңінен айыпталды, себебі ол этникалық фиджиліктердің саяси үстемдігін қамтамасыз ететін, көптегендері нәсілшіл деп санайтын конституцияны қабылдады. Ол 1994 жылдан 1999 жылға дейін сенатор болып қызмет етті және 1985 жылы Фиджи Үндістан Конгресін бірлесіп құрды. Ол индус дінінің өкілі болғанымен, 1999 жылы Христиан-демократиялық альянсын құруда маңызды рөл атқарды. 2005 жылдың басында Нарайен Рату Эпели Ганилаудың таратылған Альянс партиясын қайта жандандыру әрекеті ретінде құрылған Ұлттық Альянс партиясына қосылды. Ол 2005 жылдың 8 сәуірінде партияның ресми ашылуына қатысты.