Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэр Виджай Рагхабар Сингх, КБЭ (13 шілде 1931 - 25 қыркүйек 2006) – Фиджилік үнді заңгері және саясаткер, 1960-1970 жылдары министрлік қызметін атқарған. Виджай Сингх премьер-министр Рату Сэр Камисесе Мараның үкіметінде Бас прокурор лауазымында және басқа да түрлі қызметтерде болды, сондай-ақ биліктегі Альянс партиясының бөлімшесі – Үндістан Альянсының президенті болды. 1979 жылы Альянс жетекшілігімен туындаған келіспеушіліктерге байланысты партиядан кетіп, кейін оппозициялық Ұлттық федерация партиясына қосылды. Виджай Сингх Фиджидегі қант өнеркәсібінің жаңа құрылымына қатысты және Фиджидегі Джейсилер қозғалысының белгілі бір мүшесі болды.
the politician
Sir Vijay Raghubar Singh, KBE (13 July 1931 – 25 September 2006) was an Indo Fijian lawyer and politician who held Cabinet office in the 1960s and 1970s. Vijay Singh served in Prime Minister Ratu Sir Kamisese Mara's government in a variety of positions, including Attorney General, and was president of the Indian Alliance, a division of the ruling Alliance Party. He quit the party in 1979 following disagreement with Alliance leadership and later joined the opposition National Federation Party. Vijay Singh was involved in the restructure of the Fiji sugar industry and was a leading member of the Jaycees movement in Fiji.
Ерте өмір
Виджай Сингх Фиджиде, Ба қаласындағы Ялалевуде дүниеге келді және 14 баланың ең үлкені болды. Ол Ба қаласындағы белгілі Ария Самадж отбасынан шыққан. Бастауыш білімін жергілікті Ария Самадж мектебінде алды, ал орта білімін Сувадағы Марист Бразерс орта мектебінде аяқтады. Фиджиде жоғары білім беру мүмкіншілігі болмағандықтан және одан әрі оқу үшін шетелге баруға қаржысы жетпегендіктен, ол ағасы Хари Шанкардың есептесу және импорт бизнесінде жұмыс істеді. Оның оқуға деген құлшынысын көріп, ағасы оның заң білімін қаржыландыруды ұсынды. 1951 жылы ол Лондонның Линкольн Иннінде заң оқуын бастады. Екі жылдан кейін, 1953 жылы Лондон университетінің заң факультетін бітірді, бұл соңғы емтиханға қатысуға рұқсат етілген ең қысқа мерзім болды. Ол Англия, Австралия және Фиджи жоғары соттарының адвокаты атанды. 1954 жылдың ақпанында Фиджиге оралып, Лабасада тәжірибе бастады. Оның Нади және Сувада да кеңселері болды. 1956 жылы Майяға үйленді, олардан Винай ұл және Мадху қыз дүниеге келді. Бұл заманауи мағынадағы министрлік лауазым емес еді, өйткені Сингх және оның «мүшелер» әріптестері Атқару кеңесінің азшылық бөлігін құрады және техникалық тұрғыдан тек барлық билікті сақтап қалған губернатордың кеңесшілері болды. Дегенмен, денсаулық сақтау, білім беру, тұрғын үй және әлеуметтік әл-ауқатты қамтитын портфель 1967 жылдың қыркүйегінде жауапты үкімет құрылғанда министрлік лауазымға дейін жаңартылды. Оның министрлік қызметі кезінде Оңтүстік Тынық мұхиты университеті құрылды. Сондай-ақ, ол кіші орта мектептер құру арқылы орта білім беруді ауылдық жерлерге тарату бағдарламасын енгізді. Кейін ол сауда, өнеркәсіп және кооперативтер министрі болып тағайындалды және Фиджиде ұн диірменін, болат прокаты зауытын және екінші сыра зауытын құруға зор үлес қосты. Ол Лондонда өткен көппартиялық келіссөздерге белсенді қатысты, нәтижесінде жаңа конституция қабылданып, 1970 жылы Фиджи тәуелсіздік алды.
Vijay Singh was born in Yalalevu, Ba, Fiji and was the eldest of 14 children. He came from a prominent Arya Samaj family in Ba. He attended the local Arya Samaj school for primary education and obtained his secondary education at Marist Brothers High School in Suva. With no tertiary education available in Fiji, and not able to afford to travel overseas for further education, he took up employment in his uncle, Hari Shankars', accountancy and import business. Seeing his determination to pursue further studies, his uncle offered to finance him to study law. He began legal studies at Lincoln's Inn in London in 1951. He graduated with a Law degree from the University of London in 1953 after only two years, the shortest period of study permissible to sit the final examination. He became a barrister of the High Courts of England, Australia, and Fiji. In February 1954, he returned to Fiji and began to practise in Labasa. He also had offices in Nadi and Suva. In 1956 he married Maya, with whom he had a son, Vinay, and a daughter, Madhu. This was not a ministerial post in the modern sense, as Singh and his fellow "members" comprised a minority of the Executive Council and were technically only advisers to the governor, who retained all power. However, the portfolio, which encompassed Health, Education, Housing and Social Welfare, was upgraded to a ministerial position when responsible government was introduced in September 1967. It was during his term as Minister that the University of the South Pacific was established. He also introduced a program to extend secondary education to rural areas by the establishment of Junior Secondary Schools. He was later appointed the minister of commerce, industry and cooperatives and was instrumental in the establishment of a flour mill, steel rolling mill and a second brewery in Fiji. He played an active part in multi party talks held in London, culminating in the new constitution and Fiji's independence in 1970.
Альянс партиясынан алыстату
1972 жылғы сайлауда Виджай Р. Сингхтің Альянс партиясының басшылығындағы беделі төмендегені анық болды, өйткені ол бұрынғы өзінің сенімді мандатына қайта ұсынылмады, орнына саяси қолдауы жоқ округте, нашаррақ орын берілді. Ол сайлауда жеңіске жетіп, Тұрғын үйлер, қала құрылысы және әлеуметтік әл-ауқат министрі болып тағайындалды. Осы "қызметтен төмендетуге" риза болмай, ол көп ұзамай министрліктен кетіп, жеке практикаға оралды. Кейін Фиджи Өкілдер палатасының вице-спикері болып сайланды. 1975 жылдың ортасында Білім министрі үкіметтің фиджилік емес азаматтарға мектеп оқу ақысын субсидияламау туралы шешім қабылдағанда, Виджай Сингх осы шешімді ең қатты сынға алғандардың бірі болды, оны "қабақтандыратын, жаман нәсілшілдіктің жирендіретін иісімен толы, өкінішті" деп сипаттады. 1976 жылы ол спикер болып сайланды және Үндістан Альянсының президенттігінен кетті. 1976 жылдың маусым айында ол азамат, парламент мүшесі, министр және спикер ретіндегі қызметі үшін королевадан рыцарьдық орден алған алғашқы индофиджилік азамат болды. 1977 жылғы сайлауда ол Альянс партиясының ұлттық мандатына іріктеу кезеңінде белгілі К. Р. Латчанға жеңілді. Содан кейін ол үнді қауымының мүдделеріне қатысты мәселелер бойынша ашық түрде сөйлей бастады, бірақ жеңе алмайтын үнді қауымдық мандатына ұсыныс қабылдады. Альянс партиясына оның білікті заңгер ретінде Бас прокурор болуы қажет болды. Ол Сенатқа тағайындалып, Бас прокурор және Экономикалық даму министрінің портфелі берілді. Ол мен Альянс басшылығы арасындағы келіспеушіліктер күшейді және ол 1979 жылы партиядан да, Сенаттан да кетіп қалды. 1982 жылы ол Ұлттық федерация партиясына (ҰФП) қосылды, оның басшысының орташа көзқарасы оған ұнады және жақын арада оның басшысы Джай Рам Реддидің маңызды кеңесшісіне айналды. Ол 1982 жылғы сайлауда туған қаласы Бадағы ұлттық округте ҰФП тікесімен жеңіске жетті, бірақ сайлауға ықпал ету үшін шетелдік БАҚ-ты пайдалану әрекеті кері нәтиже берді және ҰФП сайлауда жеңілді.
In the 1972 election, it was clear that Vijay R. Singh was losing favour with the leadership of the Alliance Party, when he was not nominated for his existing safe seat and instead was given another (less safe) seat in a constituency where he did not have any political following. He won the election and was made Minister for Housing, Urban Development and Social Welfare. Not happy with this "demotion" he soon resigned as a Minister and resumed private practice. He was then elected Deputy Speaker of the House of Representatives of Fiji of the House of Representatives. In mid 1975, when the Minister of Education announced that the Government would not subsidize school fees for non Fijians, Vijay Singh was among its most vocal critics, describing the decision as "deplorable because of its distressingly repellent odour of crude racialism." In 1976, he was elected the Speaker and resigned from the presidency of the Indian Alliance. In June 1976, he became the first Indo Fijian to be knighted by the Queen for his services as a citizen, as a member of parliament, Minister and Speaker. In the 1977 election, he lost the pre selection for Alliance Party's nomination for his National seat to the prominent K. R. Latchan. He then began speaking out publicly on issues affecting the Indian community but accepted nomination for an Indian Communal seat that he could not win. The Alliance Party still needed him as they needed a qualified lawyer to be the Attorney General. He was appointed to the Senate and given the portfolio of Attorney General and Minister for Economic Development. Differences between him and the Alliance leadership widened and he resigned from both the party and the Senate in 1979. In 1982, he joined the National Federation Party (NFP), whose leader's moderate style appealed to him, and soon became a key adviser to its leader, Jai Ram Reddy. He won the 1982 election on the NFP ticket in a national constituency in his home town of Ba but his attempts to use foreign media to influence the election backfired and the NFP lost the election.
Кейінгі жылдар
1985 жылы ол Өкілдер палатасының мүшелігінен қанағаттандырып, Қант өсірушілер кеңесінің бас директоры болып жұмыс істеуге кірісті, бірақ осы мансабы 1987 жылғы Фиджидегі төңкерістер салдарынан тоқтап қалды. Фиджи үкіметін демократияны қайта орнатуға мәжбүр ету мақсатында, 1987 жылғы қазан айында Ванкуверде өткен Ұлттар Достастығы басшыларының саммитінде Фиджинің Достастықтан шығарылуына қол жеткізу үшін лоббилік жұмыс жүргізді. Ол мұнда сәттілікке жетті, бірақ Фиджиге қайта оралуына тыйым салынды, себебі ол «персона нон грата» деп жарияланды. Содан кейін ол Австралияға көшіп кетті. Фиджиде демократия қайта орнатылғаннан кейін, ол 1991 жылы Суваға оралып, заңгерлік тәжірибасын жаңадан бастады. Сингхтің соңғы қоғамдық үлесі – 2006 жылы жарық көрген «Speaking Out» атты кітабы болды, онда ол Фиджидегі төңкерістерге қатысты оқиғалардың өзінің нұсқасын баяндады. Бұл кітап Саула Телауаға (маргиналды «Жаңа Ұлттық Партия» жетекшісіне) ұнамады, ол Фиджиде кітапқа тыйым салуды талап етті. Сингхтың методист және басқа да шіркеулердің кейбір пасторларын төңкерісті қолдағандары үшін айтқан қатаң сынды Телауа христиандық сенімдерге және басым көпшілігі христиан дінін ұстанатын жергілікті фиджиліктерге немқұрайлы қарау деп бағалады. Оның партиясы жергілікті үстемдік пен христиан дінін мемлекеттік дін ретінде орнатуды жақтады. Сингхтің естеліктерінде 1987 жылғы төңкерістің архитекторы Ситивени Рабуканың 2000 жылғы төңкерістің артында да басты күш болғанын және оның басты мақсаты Махендра Чаудхри үкіметі емес, қазір президент болған қартайған Рату Мара екенін жеке айтқандығы туралы да мәлімдеме жасалған. Рабука сот ісі кезінде түсініктеме беруден бас тартты. 17 тамызда «Fiji Live» тікелей эфирінде берілген аудио сұхбатында Сингх өліміне алты аптадай уақыт қалғанда, төңкеріс дағдарысы кезінде президенттік лауазымынан кенеттен кеткен Рату Мараның Рабукаға қатысты өзінің күдіктерін айтқандығын мәлімдеді. Бұл мәлімдемелер расталмаса да, жаңалық емес еді: Мараның соңғы тіркелген сұхбатында 2000 жылғы төңкеріске Рабуканың қатысуы мүмкін деген күдік білдірілген. Алайда, Сингхтың Рабукамен болған әңгімесі Рабукадан алынған алғашқы мойындау болды. Сэр Виджай Р. Сингх 2006 жылғы 25 қыркүйекте Австралияның Брисбен қаласында ұзаққа созылған қатерлі ісікпен күрестен кейін дүниеден өтті.
In 1985 he resigned his seat in the House of Representatives and began work as chief executive of the Sugar Cane Growers Council but this career was cut short by the Fiji coups of 1987. In order to bring pressure on the regime in Fiji to restore democracy, he lobbied at the Commonwealth Heads of Government meeting in Vancouver in October 1987 to have Fiji expelled from the Commonwealth. He succeeded but was barred from returning to Fiji, having been declared persona non grata. He then settled in Australia. After the restoration of democracy in Fiji he returned and resumed his law practice in Suva in 1991. Singh's last public contribution was his book, Speaking Out, published in 2006, in which he recited his version of the events surrounding the coups in Fiji. The book offended Saula Telawa (the leader of the fringe New Nationalist Party), who called for the book to be banned in Fiji. Singh's strident criticism of some ministers of the Methodist and other churches for supporting the coups was insensitive to Christian beliefs and to the predominantly Christian indigenous Fijians, claimed Telawa, whose party calls for indigenous supremacy and for Christianity to be established as the state religion. Singh's memoir also made controversial claims that Sitiveni Rabuka, the architect of the 1987 coups, had personally told him that he was the main instigator behind the scenes of the 2000 coup also, and that his main target was not the government of Mahendra Chaudhry, but the aging Ratu Mara, who was now president. Pleading sub judice, Rabuka refused to comment. In an audio interview broadcast on Fiji Live on 17 August, barely six weeks before his death, Singh claimed that an emotional Ratu Mara, who had abruptly resigned the Presidency in the midst of the coup crisis, had told him of his own suspicions about Rabuka. Although unsubstantiated, Singh's claims were not new: Mara's own last recorded interview had expressed strong suspicions about Rabuka's possible involvement in the 2000 coup. Singh's claimed conversation with Rabuka was, however, the first known purported confession from Rabuka. Sir Vijay R. Singh died on 25 September 2006 in Brisbane, Australia, after a long battle with cancer.