Металлға ою өнері және гравировка техникасы

Кіріспе

Интальиолық гравюра техникасы

Этч – металл бетінің қорғалмаған бөліктерін кесу үшін күшті қышқыл немесе мордрантты (жарықтандырғыш) пайдалану процесі. Қазіргі заманғы өндірісте басқа химиялық заттар да түрлі материалдарға қолданылуы мүмкін. Гравюра жасау әдісі ретінде, ол гравюрамен бірге ескі шеберлердің гравюралары үшін ең маңызды техника болып саналады және бүгінгі күні де кеңінен қолданылады. Қазіргі заманғы микрофабрикациялық этчтеу және фотохимиялық тегістеу сияқты көптеген заманауи нұсқаларында, ол қазіргі технологияда, соның ішінде интегралдық схемалардың (басқаша айтқанда, схемалық тақталардың) жасалуында маңызды рөл атқарады. Дәстүрлі этчтеуде металл пластина (әдетте мыс, мырыш немесе болаттан) қышқылға төзімді балауыз қабатымен жабылады. Содан кейін суретші, аяқталған гравюрада сызықтар пайда болған жерлерде балауызды қырып, металл бетін ашады. "Жұмсақ" сызықтар жасау үшін эхоппен (қисайған сопақ қималы құрал) да қолданылады. Пластина одан кейін қышқыл ваннасына батырылады, бұл ванна мордрант (француз тілінде "кесу" мағынасын білдіреді) немесе этчтеуші деп аталады, немесе оның үстінен қышқыл шашыратылады. Қышқыл металлға "ілеседі" (тотығу-тотықсыздану реакциясына түседі), уақыт пен қышқылдың күшіне байланысты белгілі бір тереңдікке дейін, металл пластинада суретті (балауызға ойылғандай) қалдырады. Содан кейін қалған балауыз пластинадан тазартылады. Алғашқы және қайта қолдану үшін пластинаның бетіне коррозияға төзімді кез келген бояу жағылады, содан кейін бетіндегі бояу кетіріліп, бояу этчтелген формаларда қалады. Пластина қағаз парағымен бірге (көбінесе оны жұмсарту үшін ылғалдандырылған) жоғары қысымды баспа машинасынан өтеді. Қағаз этчтелген сызықтардан бояуды сіңіріп алып, гравюраны жасайды. Бұл процесті көп рет қайталауға болады; әдетте пластина тозу белгілері байқалар болғанша жүздеген дана басылуы мүмкін. Пластинадағы жұмысты қайта балауыз жағып және одан әрі этчтеу арқылы толықтыруға немесе жөндеуге болады; мұндай этчтелген пластина бірнеше рет қолданылуы мүмкін. Этч жиі басқа интальио техникаларымен біріктіріледі, мысалы, гравюра (мысалы, Рембрандт) немесе акватинт (мысалы, Франсиско Гоя).

Etching is traditionally the process of using strong acid or mordant to cut into the unprotected parts of a metal surface to create a design in intaglio (incised) in the metal. In modern manufacturing, other chemicals may be used on other types of material. As a method of printmaking, it is, along with engraving, the most important technique for old master prints, and remains in wide use today. In a number of modern variants such as microfabrication etching and photochemical milling, it is a crucial technique in modern technology, including circuit boards. In traditional pure etching, a metal plate (usually of copper, zinc or steel) is covered with a waxy ground which is resistant to acid. The artist then scratches off the ground with a pointed etching needle where the artist wants a line to appear in the finished piece, exposing the bare metal. The échoppe, a tool with a slanted oval section, is also used for "swelling" lines. The plate is then dipped in a bath of acid, known as the mordant (French for "biting") or etchant, or has acid washed over it. The acid "bites" into the metal (it undergoes a redox reaction) to a depth depending on time and acid strength, leaving behind the drawing (as carved into the wax) on the metal plate. The remaining ground is then cleaned off the plate. For first and renewed uses the plate is inked in any chosen non corrosive ink all over and the surface ink drained and wiped clean, leaving ink in the etched forms. The plate is then put through a high pressure printing press together with a sheet of paper (often moistened to soften it). The paper picks up the ink from the etched lines, making a print. The process can be repeated many times; typically several hundred impressions (copies) could be printed before the plate shows much sign of wear. The work on the plate can be added to or repaired by re waxing and further etching; such an etching (plate) may have been used in more than one state. Etching has often been combined with other intaglio techniques such as engraving (e. g., Rembrandt) or aquatint (e. g., Francisco Goya).

Ежелгі эльфография

Этчерлеу ежелгі заманнан бері декоративтік мақсаттарда қолданылып келген. Кескінделген карнелиан моншақтары – б.з.б. 3-мыңжылдықта Инд өркениетімен жасалған, ақ түсті ою-өрнекпен кескінделген карнелианнан жасалған ежелгі әшекейлік моншақтардың бір түрі. Олар Харапптар әзірлеген сілтілік этчерлеу техникасымен жасалған, және осы моншақтардың көп саны Инд өркениетінің археологиялық қазбаларында табылған. Олар Инд өзені, Месопотамия және тіпті Ежелгі Египет арасындағы ежелгі сауданың маңызды белгісі саналады, себебі бұл құнды және ерекше өнімдер б.з.б. 3-мыңжылдықта осы географиялық аймақтар арасында көптеп таратылған және көптеген қабірлерде кездеседі. Шумер патшалары, мысалы, шамамен б.з.б. 2000 жылы Шулги сияқты, оларды арнау мақсатында да жасаған.

Ертедегі ойып-ою

Алтын шеберлері мен басқа металл жұмысшыларының қару, қару-жарақ, кеселер мен тарелкалар сияқты металл бұйымдарын безендіру үшін жасаған ою-өрнектері Еуропада кем дегенде орта ғасырлардан бері белгілі, тіпті ежелгі заманға дейін соққан болуы мүмкін. Германиядағы қару-жарақтарды әсем безендіру өнері, шамасы, 15 ғасырдың соңында Италиядан әкелінген, ол кескіндеме өнерінің тууынан ертерек болды. Неміс тілінде сөйлейтін елдер мен Орталық Еуропадан келген баспагерлер бұл өнерді жетілдіріп, өздерінің біліктіліктерін Альп тауларының ар жағына және бүкіл Еуропаға таратуға көмектесті. Бұл әдісті Германияның Аугсбург қаласында тұратын Дэниел Хопфер (шамамен 1470–1536) ойлап тапқан деп саналады. Хопфер – осы әдіспен қару-жарақтарды безендірген және темір пластиналарды (олардың көптегені бүгінге дейін сақталған) пайдаланып, баспа өнеріне қолданған шебер болды. Оның баспаларынан басқа, оның қару-жарақтарды безендіру жұмыстарының екі нақты мысалы бар: 1536 жылғы Мадридтегі Корольдік қару-жарақ мұражайындағы (Real Armeria) қалқан және Нюрнбергтегі Германия ұлттық мұражайындағы (Germanisches Nationalmuseum) қылыш. Берлиндегі Германия тарихы мұражайындағы (Deutsches Historisches Museum) 1512–1515 жылдарға жатқан Аугсбургтік атты әскердің қару-жарағы Хопфердің кескіндері мен ағаштан ойылған суреттерінің мотивтерімен безендірілген, бірақ бұл Хопфердің өзі осыған жұмыс істегенін көрсете алмайды, өйткені оның сәндік баспалары көбінесе әртүрлі материалдарда жұмыс істейтін басқа шеберлерге үлгі ретінде қызмет еткен. Ең ерте дауланған кескіндеме 1515 жылы Альбрехт Дюрер жасаған, бірақ ол осы өнерді дамытудың орнына алты кескіндеме жасағаннан кейін кескілеуге қайта оралды. Мыс пластиналарға көшу Италияда жасалған болуы мүмкін, содан кейін кескіндеме баспа өнеріндегі суретшілер үшін ең танымал құралға айналып, кескілеумен бәсекелесті. Оның үлкен артықшылығы – кескілеудегі буринді пайдаланудың қиын әдісі металл өңдеуде ерекше білік пен дағдыны қажет ететін болса, кескіндемеде пластинада бейне жасаудың негізгі әдісін сурет салуды үйренген суретшіге салыстырмалы түрде оңай үйренуге болады. Екінші жағынан, топырақ пен қышқылмен жұмыс істеу үшін білік пен тәжірибе қажет, сонымен қатар денсаулық пен қауіпсіздікке қауіп төндіреді, сондай-ақ пластинаның бұзылу қаупі де бар.

Etching by goldsmiths and other metal workers in order to decorate metal items such as guns, armour, cups and plates has been known in Europe since the Middle Ages at least, and may go back to antiquity. The elaborate decoration of armour, in Germany at least, was an art probably imported from Italy around the end of the 15th century—little earlier than the birth of etching as a printmaking technique. Printmakers from the German speaking lands and Central Europe perfected the art and transmitted their skills over the Alps and across Europe. The process as applied to printmaking is believed to have been invented by Daniel Hopfer (c. 1470–1536) of Augsburg, Germany. Hopfer was a craftsman who decorated armour in this way, and applied the method to printmaking, using iron plates (many of which still exist). Apart from his prints, there are two proven examples of his work on armour: a shield from 1536 now in the Real Armeria of Madrid and a sword in the Germanisches Nationalmuseum of Nuremberg. An Augsburg horse armour in the German Historical Museum, Berlin, dating to between 1512 and 1515, is decorated with motifs from Hopfer's etchings and woodcuts, but this is no evidence that Hopfer himself worked on it, as his decorative prints were largely produced as patterns for other craftsmen in various media. The oldest dated etching is by Albrecht Dürer in 1515, although he returned to engraving after six etchings instead of developing the craft. The switch to copper plates was probably made in Italy, and thereafter etching soon came to challenge engraving as the most popular medium for artists in printmaking. Its great advantage was that, unlike engraving where the difficult technique for using the burin requires special skill in metalworking, the basic technique for creating the image on the plate in etching is relatively easy to learn for an artist trained in drawing. On the other hand, the handling of the ground and acid need skill and experience, and are not without health and safety risks, as well as the risk of a ruined plate.

Каллоның жаңалықтары: эчопе, қатты жер, тоқтап қалу

Жак Калло (1592–1635) Лотрингиядағы Нанси қаласынан (қазір Францияның құрамында) сурет өрнектеу (эфирлеу) техникасында маңызды техникалық жетістіктерге қол жеткізді. Калло сонымен қатар, балшық негізіндегі формуладан гөрі, аспап жасаушылардың лакын қолданып, сурет өрнектеу үшін қолданылатын жабынның (ground) жақсартылған, берік рецептін жасаған болуы мүмкін. Бұл сызықтарды тереңірек кесуге мүмкіндік берді, басылымдық пластинаның қызмет ету мерзімін ұзартты, сондай-ақ "жаман тістеу" қаупін айтарлықтай азайтты – яғни, қышқыл жабын арқылы пластинаға қажет емес жерлерге өткенде, суретте дақтар немесе ішектер пайда болады. Бұрын сурет өрнектеушілердің ойында әрдайым жаман тістеу қаупі тұрды, бұл пластинаның бүлінуіне әкелуі мүмкін болғандықтан, бір пластинамен тым көп уақыт жұмсаудан сақтады. Енді сурет өрнектеушілер бұрын граверлердің монополиясы болған өте егжей-тегжейлі жұмыстарды жасай алады, ал Калло жаңа мүмкіндіктерді толыққанды пайдаланды. Калло бұрынғы сурет өрнектеушілерге қарағанда бірнеше рет "тоқтату" (stopping out) әдісін кеңірек және күрделірек қолданды. Бұл әдіс қышқылдың бүкіл пластинаны жеңілдетіп шаюына мүмкіндік беруді, содан кейін суретші пластинаны қайтадан қышқылға салу алдында, суретте ақшыл көрінуі тиіс бөліктерді жабынмен жауып, тоқтатуды қамтиды. Ол осы процесті мұқият бақылау арқылы қашықтық, жарық және көлеңке әсерлерінде бұрын-соңды болмаған нәзіктікке қол жеткізді. Оның көптеген басылымдары салыстырмалы түрде кішкентай болды – ең ұзын өлшемі шамамен алты дюйм немесе 15 см, бірақ егжей-тегжейлілікке толы болды. Оның ізбасарларының бірі, париждік Абрахам Боссе, Каллоның жаңалықтарын Италия, голланд, неміс және ағылшын тілдеріне аударылған сурет өрнектеудің алғашқы жарияланған нұсқаулығы арқылы бүкіл Еуропаға таратты. 17 ғасыр – Рембрандт, Джованни Бенедетто Кастильоне және тағы да көптеген шеберлердің сурет өрнектеудің алтын ғасыры болды. 18 ғасырда Пиранези, Тиеполо және Даниэль Ходовецки аз ғана сандағы жақсы сурет өрнектеушілердің ішіндегі ең үздіктері болды. 19 және 20 ғасырдың басында сурет өрнектеуді жаңарту көптеген екінші дәрежелі суретшілерді шығарды, бірақ ешқандай аса маңызды тұлғалар болған жоқ. Сурет өрнектеу әлі де кеңінен қолданылуда.

Jacques Callot (1592–1635) from Nancy in Lorraine (now part of France) made important technical advances in etching technique. Callot also appears to have been responsible for an improved, harder, recipe for the etching ground, using lute makers' varnish rather than a wax based formula. This enabled lines to be more deeply bitten, prolonging the life of the plate in printing, and also greatly reducing the risk of "foul biting", where acid gets through the ground to the plate where it is not intended to, producing spots or blotches on the image. Previously the risk of foul biting had always been at the back of an etcher's mind, preventing too much time on a single plate that risked being ruined in the biting process. Now etchers could do the highly detailed work that was previously the monopoly of engravers, and Callot made full use of the new possibilities. Callot also made more extensive and sophisticated use of multiple "stoppings out" than previous etchers had done. This is the technique of letting the acid bite lightly over the whole plate, then stopping out those parts of the work which the artist wishes to keep light in tone by covering them with ground before bathing the plate in acid again. He achieved unprecedented subtlety in effects of distance and light and shade by careful control of this process. Most of his prints were relatively small—up to about six inches or 15 cm on their longest dimension, but packed with detail. One of his followers, the Parisian Abraham Bosse, spread Callot's innovations all over Europe with the first published manual of etching, which was translated into Italian, Dutch, German and English. The 17th century was the great age of etching, with Rembrandt, Giovanni Benedetto Castiglione and many other masters. In the 18th century, Piranesi, Tiepolo and Daniel Chodowiecki were the best of a smaller number of fine etchers. In the 19th and early 20th century, the Etching revival produced a host of lesser artists, but no really major figures. Etching is still widely practiced today.

Нұсқалар

Акватинт тоналды әсерлерге қол жеткізу үшін қышқылға төзімді шайырды пайдаланады. Жұмсақ жер кесуде арнайы жұмсақ негіз қолданылады. Суретші қағаздың бөлігін (немесе қазіргі қолданыста мата сияқты) негізге қойып, оның үстіне сурет салады. Басылым сурет сияқты көрінеді. Жұмсақ негізді жұмсақ бетке басылған маталардың немесе терілердің текстурасын немесе өрнегін бейнелеу үшін де қолдануға болады. Этчтинг үшін арнайы дайындалмаған басқа материалдар негіз немесе қорғау ретінде қолданылуы мүмкін. Мысалдарға баспа сиясы, бояу, спрей бояуы, май пастелі, шам немесе ара шабағы, жабысқақ винил немесе стикерлер және тұрақты маркерлер кіреді. Нарықта дәстүрлі қатты немесе жұмсақ негіздерден өзгеше жұмыс істейтін жаңа, зиянды емес негіздер де бар. Рельефті гравировканы Уильям Блейк шамамен 1788 жылы ойлап тапқан, және ол оны бастапқы түрінде қолданған жалғыз суретші болды. Алайда, 1880 жылдан 1950 жылға дейін фотомеханикалық ("жол блогы") нұсқасы кескіндер үшін коммерциялық басып шығарудың басым түрі болды. Этчтингке ұқсас процесс, бірақ рельефтік басылым ретінде басылады, сондықтан қышқылға ұшыраған "ақ" фондық аймақтар, ал "қара" басылатын аймақтар негізбен жабылады. Блейктің нақты техникасы әлі де даулы. Ол мәтін мен кескіндерді бірге басып шығару үшін осы әдісті қолданды, мәтінді жазып, қышқылға төзімді материалмен сызықтар салды. Карборунды этчтинг (кейде карбографты басып шығару деп те атайды) 20-шы ғасырдың ортасында WPA үшін жұмыс істеген американдық суретшілер тапқан.

Мәтін шығару техникасы

Восковая кислотоустойчивая основа, известная как грунт, наносится на металлическую пластину, чаще всего медную или цинковую, но стальная пластина является другим материалом с различными свойствами. Существует два распространенных типа грунта: твердый грунт и мягкий грунт. Твердый грунт можно наносить двумя способами. Твердый грунт в твердом виде поставляется в виде твердого воскового блока. Чтобы нанести твердый грунт такого типа, пластина для травления помещается на горячую плиту (установленную на 70 °C, 158 °F), своего рода нагреваемый металлический стол. Пластина нагревается, и грунт наносится вручную, расплавляясь на пластине по мере нанесения. Грунт распределяется по пластине как можно более равномерно с помощью ролика. После нанесения пластина для травления снимается с горячей плиты и охлаждается, что затвердевает грунт. После затвердевания грунта художник "прокуривает" пластину, классически с помощью 3 восковых свечей, прикладывая пламя к пластине, чтобы затемнить грунт и облегчить видимость открытых участков пластины. Прокуривание не только затемняет пластину, но и добавляет небольшое количество воска. Затем художник использует острый инструмент, чтобы процарапать грунт, обнажая металл. Второй способ нанесения твердого грунта - жидкий твердый грунт. Он поставляется в банке и наносится кистью на пластину для травления. Под воздействием воздуха твердый грунт затвердевает. Некоторые гравёры используют асфальтум или битум на основе масла/смолы в качестве твердого грунта, хотя часто битум используется для защиты стальных пластин от ржавчины, а медных - от старения. Мягкий грунт также поставляется в жидкой форме и высушивается, но не затвердевает, как твердый грунт, и является податливым. После высыхания мягкого грунта гравёр может нанести такие материалы, как листья, предметы, отпечатки рук и т. д., которые проникнут в мягкий грунт и обнажат пластину под ним. Грунт также можно наносить мелким туманом, используя порошкообразную канифоль или спрей-краску. Этот процесс называется акватинтой и позволяет создавать тона, тени и сплошные цветовые области. Затем рисунок наносится (в обратном порядке) иглой для травления или эшоппом. Эшопп можно изготовить из обычной закаленной стальной иглы для травления, затачивая острие на карбидовом камне под углом 45–60 градусов. Эшопп работает по тому же принципу, который делает линию перьевой ручки более привлекательной, чем линию шариковой: небольшое колебание толщины, вызванное естественным движением руки, "согревает" линию, и хотя это едва заметно в каждой отдельной линии, оказывает очень привлекательный общий эффект на готовую пластину. Им можно рисовать так же, как обычной иглой. Затем пластина полностью погружается в раствор, разъедающий открытый металл. Для травления медных или цинковых пластин можно использовать хлорид железа, а для травления цинковых или стальных пластин - азотную кислоту. Типичные растворы: 1 часть FeCl3 на 1 часть воды и 1 часть азотной кислоты на 3 части воды. Концентрация кислоты определяет скорость процесса травления. Процесс травления известен как "протравливание" (см. также "разбрызгивание" ниже). Восковая основа предотвращает разъедание кислоты тех частей пластины, которые были покрыты. Чем дольше пластина остается в кислоте, тем глубже становятся "протравления". Во время процесса травления гравёр использует птичье перо или аналогичный предмет, чтобы отгонять пузырьки и осадок, образующиеся в результате растворения, с поверхности пластины, или пластину периодически извлекают из кислотной ванны. Если пузырьку позволить остаться на пластине, он остановит разъедание кислоты в месте соприкосновения пузырька. Цинк образует больше пузырьков гораздо быстрее, чем медь и сталь, и некоторые художники используют это для создания интересных круглых пузырьков в своих отпечатках для эффекта Млечного Пути. Осадок - это порошкообразный растворенный металл, который заполняет вытравленные канавки и также может блокировать равномерное разъедание кислоты на открытых поверхностях пластины. Другой способ удаления осадка с пластины - поместить пластину для травления лицевой стороной вниз в кислоту на шарики из пластилина или мрамора, хотя недостатком этой техники является воздействие пузырьков и невозможность их легкого удаления. Для акватинты гравёр часто использует тестовую полоску металла шириной от одного до трех сантиметров. Полоску погружают в кислоту на определенное количество минут или секунд. Затем полоску извлекают и промывают кислоту водой. Часть полоски покрывают грунтом, затем полоску снова погружают в кислоту, и процесс повторяется. Затем грунт удаляют с полоски, зачерняют и печатают. Это покажет гравёру различные степени или глубину травления и, следовательно, силу цвета чернил в зависимости от того, как долго пластина оставалась в кислоте. Пластину извлекают из кислоты и промывают водой, чтобы удалить кислоту. Грунт удаляют растворителем, таким как скипидар. Скипидар часто удаляют с пластины, используя денатурированный спирт, поскольку скипидар жирный и может повлиять на нанесение чернил и печать пластины. "Разбрызгивание" - это процесс, при котором гравёр наносит кислоту на пластину кистью в определенных областях пластины. Пластина может быть акватинтирована для этой цели или подвергнута воздействию кислоты напрямую. Процесс известен как "разбрызгивание" из-за использования слюны, которая когда-то использовалась в качестве среды для разбавления кислоты, хотя сейчас обычно используются камедь арабская или вода. Кусок матовой картонки, пластиковая "карта" или ком ткани часто используются для вдавливания чернил в вытравленные линии. Поверхность протирают жесткой тканью, известной как тарлатан, а затем газетной бумагой; некоторые гравёры предпочитают использовать ладонную часть руки или основание большого пальца. Протирка оставляет чернила в вытравленных линиях. Для окончательной протирки также можно использовать сложенный кусок шелка-органзы. Если используются медные или цинковые пластины, то поверхность пластины остается очень чистой и, следовательно, белой на отпечатке. Если используется стальная пластина, то естественная шероховатость пластины придает отпечатку серый фон, аналогичный эффекту акватинты. В результате стальным пластинам не требуется акватинта, поскольку постепенное воздействие пластины путем последовательного погружения в кислоту даст тот же результат. На пластину кладут влажную бумагу и пропускают через пресс.

A waxy acid resist, known as a ground, is applied to a metal plate, most often copper or zinc but steel plate is another medium with different qualities. There are two common types of ground: hard ground and soft ground. Hard ground can be applied in two ways. Solid hard ground comes in a hard waxy block. To apply hard ground of this variety, the plate to be etched is placed upon a hot plate (set at 70 °C, 158 °F), a kind of metal worktop that is heated up. The plate heats up and the ground is applied by hand, melting onto the plate as it is applied. The ground is spread over the plate as evenly as possible using a roller. Once applied the etching plate is removed from the hot plate and allowed to cool which hardens the ground. After the ground has hardened the artist "smokes" the plate, classically with 3 beeswax tapers, applying the flame to the plate to darken the ground and make it easier to see what parts of the plate are exposed. Smoking not only darkens the plate but adds a small amount of wax. Afterwards the artist uses a sharp tool to scratch into the ground, exposing the metal. The second way to apply hard ground is by liquid hard ground. This comes in a can and is applied with a brush upon the plate to be etched. Exposed to air the hard ground will harden. Some printmakers use
oil/tar based asphaltum or bitumen as hard ground, although often bitumen is used to protect steel plates from rust and copper plates from aging. Soft ground also comes in liquid form and is allowed to dry but it does not dry hard like hard ground and is impressionable. After the soft ground has dried the printmaker may apply materials such as leaves, objects, hand prints and so on which will penetrate the soft ground and expose the plate underneath. The ground can also be applied in a fine mist, using powdered rosin or spraypaint. This process is called aquatint, and allows for the creation of tones, shadows, and solid areas of color. The design is then drawn (in reverse) with an etching needle or échoppe. An "echoppe" point can be made from an ordinary tempered steel etching needle, by grinding the point back on a carborundum stone, at a 45–60 degree angle. The "echoppe" works on the same principle that makes a fountain pen's line more attractive than a ballpoint's: The slight swelling variation caused by the natural movement of the hand "warms up" the line, and although hardly noticeable in any individual line, has a very attractive overall effect on the finished plate. It can be drawn with in the same way as an ordinary needle. The plate is then completely submerged in a solution that eats away at the exposed metal. ferric chloride may be used for etching copper or zinc plates, whereas nitric acid may be used for etching zinc or steel plates. Typical solutions are 1 part FeCl3 to 1 part water and 1 part nitric to 3 parts water. The strength of the acid determines the speed of the etching process. The etching process is known as biting (see also spit biting below). The waxy resist prevents the acid from biting the parts of the plate which have been covered. The longer the plate remains in the acid the deeper the "bites" become. During the etching process the printmaker uses a bird feather or similar item to wave away bubbles and detritus produced by the dissolving process, from the surface of the plate, or the plate may be periodically lifted from the acid bath. If a bubble is allowed to remain on the plate then it will stop the acid biting into the plate where the bubble touches it. Zinc produces more bubbles much more rapidly than copper and steel and some artists use this to produce interesting round bubble like circles within their prints for a Milky Way effect. The detritus is powdery dissolved metal that fills the etched grooves and can also block the acid from biting evenly into the exposed plate surfaces. Another way to remove detritus from a plate is to place the plate to be etched face down within the acid upon plasticine balls or marbles, although the drawback of this technique is the exposure to bubbles and the inability to remove them readily. For aquatinting a printmaker will often use a test strip of metal about a centimetre to three centimetres wide. The strip will be dipped into the acid for a specific number of minutes or seconds. The metal strip will then be removed and the acid washed off with water. Part of the strip will be covered in ground and then the strip is redipped into the acid and the process repeated. The ground will then be removed from the strip and the strip inked up and printed. This will show the printmaker the different degrees or depths of the etch, and therefore the strength of the ink color, based upon how long the plate is left in the acid. The plate is removed from the acid and washed over with water to remove the acid. The ground is removed with a solvent such as turpentine. Turpentine is often removed from the plate using methylated spirits since turpentine is greasy and can affect the application of ink and the printing of the plate. Spit biting is a process whereby the printmaker will apply acid to a plate with a brush in certain areas of the plate. The plate may be aquatinted for this purpose or exposed directly to the acid. The process is known as "spit" biting due to the use of saliva once used as a medium to dilute the acid, although gum arabic or water are now commonly used. A piece of matte board, a plastic "card", or a wad of cloth is often used to push the ink into the incised lines. The surface is wiped clean with a piece of stiff fabric known as tarlatan and then wiped with newsprint paper; some printmakers prefer to use the blade part of their hand or palm at the base of their thumb. The wiping leaves ink in the incisions. You may also use a folded piece of organza silk to do the final wipe. If copper or zinc plates are used, then the plate surface is left very clean and therefore white in the print. If steel plate is used, then the plate's natural tooth gives the print a grey background similar to the effects of aquatinting. As a result, steel plates do not need aquatinting as gradual exposure of the plate via successive dips into acid will produce the same result. A damp piece of paper is placed over the plate and it is run through the press.

Токсикалық емес эфирлеу

Қышқылдар мен еріткіштердің денсаулыққа тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық 20-ғасырдың соңында уыттылығы аз эфирлеу әдістерін дамытуға алып келді. Алғашқы инновация – еденге арналған воскіні пластинаға жабылатын қатты топырақ ретінде пайдалану болды. Басқалары, мысалы, Марк Зафрон және Кит Ховард сияқты гравюра шеберлері, акрилді полимерлерді топырақ ретінде және темір хлоридін эфирлеу үшін қолданатын жүйелерді жасады. Полимерлерді еріткіштердің орнына натрий карбонаты (жуу содасы) ерітіндісімен жояды. Темір хлориді эфирлеу кезінде қышқылдар сияқты коррозиялық газ шығармайды, бұл дәстүрлі эфирлеудің тағы бір қаупін жояды. Дәстүрлі акватинт, яғни ұнтақталған розина немесе эмальды спрей бояуы, акрилді полимерлі қатты топырақты аэрографпен қолданумен алмастырылады. Сода күлінен басқа еріткіштердің қажеті жоқ, бірақ акрил бөлшектерінің болуына байланысты ауа тарту жүйесі қажет. Дәстүрлі жұмсақ топырақ, пластинадан жою үшін еріткіштерді қажет етеді, су негізіндегі рельефтік баспа сиясымен ауыстырылады. Сияқ әдеттегідей жұмсақ топырақ сияқты із қалдырады, темір хлоридіне төтеп береді, бірақ оны жылы сумен және сода күлі ерітіндісімен немесе аммиакпен тазалауға болады. Анодтық эфирлеу бір ғасырдан астам уақыттан бері өнеркәсіптік процестерде қолданылып келеді. Этшілгіш қуат – тұрақты ток көзі. Эттелмелі нысан (анод) оның оң полюсіне қосылады. Қабылдағыш пластина (катод) оның теріс полюсіне қосылады. Екеуі де бір-бірінен сәл қашықтатылып, тиісті электролиттің сулы ерітіндісіне батырылады. Ток металлды анодтан ерітіндіге шығарып, катодқа металл түрінде жинақтайды. 1990 жылға дейін екі топ тәуелсіз жұмыс істеп, оны интальо печать тақталарын жасау үшін қолданудың әртүрлі тәсілдерін әзірледі. Марион және Омри Бехрдің патенттеген Electroetch жүйесінде, кейбір уытты емес эфирлеу әдістерінен өзгеше, эфирленген пластинаны суретші қалауынша қайта өңдеуге болады. Жүйе 2 вольттан төмен кернеуді пайдаланады, бұл эфирленген аймақтардағы тегіс емес металл кристалдарын ашып, бояуды жақсы ұстауға және дәстүрлі қышқыл әдістеріне тең келетін баспа кескініне қол жеткізеді. Полярлықты кері бұрғанда, төменгі кернеу мезотинт тақталарын жасаудың, сондай-ақ "темір бетіндегі" мыс тақталарды жасаудың оңай әдісін ұсынады. Уытты емес техникаларды тәжірибеден өткізуге, дамытуға және насихаттауға алғашқы қадам жасаған баспаханалардың бірі – Данияның Копенгаген қаласындағы Grafisk Eksperimentarium, Шотландиядағы Edinburgh Printmakers және Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласындағы New Grounds Print Workshop.

Growing concerns about the health effects of acids and solvents led to the development of less toxic etching methods in the late 20th century. An early innovation was the use of floor wax as a hard ground for coating the plate. Others, such as printmakers Mark Zaffron and Keith Howard, developed systems using acrylic polymers as a ground and ferric chloride for etching. The polymers are removed with sodium carbonate (washing soda) solution, rather than solvents. When used for etching, ferric chloride does not produce a corrosive gas, as acids do, thus eliminating another danger of traditional etching. The traditional aquatint, which uses either powdered rosin or enamel spray paint, is replaced with an airbrush application of the acrylic polymer hard ground. Again, no solvents are needed beyond the soda ash solution, though a ventilation hood is needed due to acrylic particulates from the air brush spray. The traditional soft ground, requiring solvents for removal from the plate, is replaced with water based relief printing ink. The ink receives impressions like traditional soft ground, resists the ferric chloride etchant, yet can be cleaned up with warm water and either soda ash solution or ammonia. Anodic etching has been used in industrial processes for over a century. The etching power is a source of direct current. The item to be etched (anode) is connected to its positive pole. A receiver plate (cathode) is connected to its negative pole. Both, spaced slightly apart, are immersed in a suitable aqueous solution of a suitable electrolyte. The current pushes the metal out from the anode into solution and deposits it as metal on the cathode. Shortly before 1990, two groups working independently developed different ways of applying it to creating intaglio printing plates. In the patented Electroetch system, invented by Marion and Omri Behr, in contrast to certain nontoxic etching methods, an etched plate can be reworked as often as the artist desires The system uses voltages below 2 volts which exposes the uneven metal crystals in the etched areas resulting in superior ink retention and printed image appearance of quality equivalent to traditional acid methods. With polarity reversed the low voltage provides a simpler method of making mezzotint plates as well as the "steel facing" copper plates. Some of the earliest printmaking workshops experimenting with, developing and promoting nontoxic techniques include Grafisk Eksperimentarium, in Copenhagen, Denmark, Edinburgh Printmakers, in Scotland, and New Grounds Print Workshop, in Albuquerque, New Mexico.

Фотоэкрандау

Жарыққа сезімтал полимерлік пластиналар фотореалистік гравюра жасауға мүмкіндік береді. Пластинкаға фотосезімтал жабын пластинка жеткізушісі немесе суретші жағады. Жарық пластинкаға теріс кескін ретінде түсіріліп, оны әсер етеді. Фотополимерлік пластиналар пластинка өндірушісінің нұсқауларына сәйкес ыстық сумен немесе басқа химиялық заттармен жуылады. Фотогравюра кескінінің бөліктері гравюралау алдында соңғы кескіннен шығарылып алынуы мүмкін, немесе пластинка гравюраланғаннан кейін сырып тастау және жылтырату арқылы алынып тастауға не жеңілдетуге болады. Фотогравюра процесі аяқталғаннан кейін пластинканы әдеттегі интальио пластина ретінде одан әрі өңдеуге болады, мысалы, құрғақ инемен жұмыс жасау, одан әрі гравюралау, ою және т.б. Нәтижесінде, кез келген басқа пластина сияқты басылатын интальио пластина шығады.

Металл пластиналардың түрлері

Мыс – дәстүрлі металл және осы күнгі күнге дейін қазып салу үшін артықшылыққа ие, себебі ол тегіс қазылады, текстураны жақсы сақтайды және сүртілгенде бояның түсін бұрмаламайды. Мырыш мыстан арзан болғандықтан, бастаушылар үшін қолайлырақ, бірақ ол мыс сияқты таза қазылмайды және бояның кейбір түстерін өзгертеді. Болат қазып салуға арналған материал ретінде танымал болып келеді. Мыс пен мырыш бағасының өсуі болатты қабылданатын балама ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Болаттың сызық сапасы мыстан нашар, бірақ мырыштан жақсы. Болатта табиғи және бай акватинт бар. Пластинаға қолданылатын металдың түрі, пластинадан шығарылатын басылымдардың санына әсер етеді. Баспа машинасының күшті қысымы әр өтетін сайын суреттің ұсақ бөлшектерін бірте-бірте тоздырады. Мысалы, салыстырмалы түрде жұмсақ мыс болғанда, қазылған бөлшектер өте жылдам тозып кетеді, кейбір мыс пластиналар он басылымнан кейін-ақ қатты тозуға ұшырайды. Ал болат өте төзімді. Сурет уақыт өте тозуы – нөмірленген серияның басында жасалған қазылған басылымдардың құндырақ болуының себебінің бірі. Сондықтан әртіс металл таңдағанда, жасағысы келетін басылымдардың жалпы санын ескереді.

Өнеркәсіптік пайдалану

Этчпен өңдеу баспа тізбектерін және жартылай өткізгіш құрылғыларын жасауда, сондай-ақ микроскоппен қарау үшін металл сынамаларын дайындауда да қолданылады. 1100 жылға дейін Жаңа әлемдегі Хохокам мәдениеті теңіз қабықтарына ою-суру үшін қышқылды өңдеу әдісін тәуелсіз түрде қолданған. Олар қабықтарды шайырмен жағып, содан кейін ашытылған кактус шырынынан дайындалған қышқылға батыратын.

Қышқыл әсерін бақылау

Гравердің қышқылдың әсерін бақылауға көптеген тәсілдері бар.

Қатты жерлер

Көбінесе пластинканың беті қышқылға төзімді, қатты, балауыз тәрізді "жабынмен" жабылады. Содан кейін суретші өткір ұшымен жабынды сызып, қышқылдың шабуына ұшырайтын металл сызықтарын ашып береді.

Акватинт

Акватинт – баспаға түсіргенде сызықтардың орнына тек реңк беретін әдіс. Ұсақ шайыр пластинаның барлық немесе бөліктеріне тегіс таратылады, содан кейін біркелкі, бірақ толық емес тығыздықпен экранды жабын жасау үшін қыздырылады. Эттеуден кейін ашық қалған беті тегіс болып (яғни, қараңғыланады). Басып шығарылғанда ақшыл болуы керек жерлер қышқыл ванналары арасында лакпен жабылады. Лактап, пластинаны қайта-қайта қышқылға салу арқылы, жабын арқылы салумен алуға қиын немесе мүмкін емес реңктер жасалады.

Қант көтеру

Қозғалыссыз металл бетіне қант немесе Camp Coffee сиропы тәрізді ерітіндісімен суреттер салынады, содан кейін оны сұйық балшық немесе "stop out" лакпен жабылады. Тақтаны ыстық суға салғанда қант еріп, сурет қалады. Содан кейін тақтаға әбделу (жазулар) жасауға болады.

Тәкесі тістелген

Азот қышқылы мен арабика ағашының шайырының (немесе өте сирек, сілекейдің) қоспасы, оны металл бетіне тамшылатып, шашыратып немесе жағып, қызықты нәтижелер алуға болады. Азот қышқылы мен қарағай шайырының қоспасын да қолдануға болады.

Баспа

Плитаны басып шығару бетін баспа сиясымен жабу арқылы, содан кейін тарлатан матамен немесе газет қағазымен сияны сүрту арқылы жүзеге асырылады, бұл ретте сия дөңгелектелген жерлерде және сызықтарда қалады. Ылғалды қағаз плитаның үстіне салынып, екеуі де баспа машинасынан өткізіледі; қысым қағазды сиямен жанастырып, суретті көшіреді (мысалы, chine collé әдісімен). Айыныштысы, қысым плитадағы суретті бірте-бірте бүлдіреді, дөңгелектелген жерлерді тегістеп, сызықтарды жабады; мыс плитадан суретші нашарлауды тым байқамай тұрып, ең көп дегенде бірнеше жүз баспа шығаруға болады. Осы жағдайда суретші плитаны қайта кесу арқылы қолмен қалпына келтіре алады, яғни, бастапқы жабындыны қайта жағып, сызықтарын қайта түзеу арқылы; сондай-ақ, плитаның бетін сақтау үшін басып шығару алдында оны қатты металлмен электрлеп жабуға болады. Мырыш та қолданылады, себебі ол жұмсақ металл болғандықтан кесу уақыты қысқа болады; алайда, осы жұмсақтығы баспа кезінде суреттің тез бүлінуіне де алып келеді.

Қателіктер

Жаман шаю немесе "артық шаю" – гравюрада жиі кездесетін құбылыс, ол қышқылдың өте аз мөлшерде қорғаныс қабатынан сүзіліп, бетте ұсақ шұңқырлар мен күйдірулер тудыруының салдары. Бұл кездейсоқ беттің тегіс емеуі тегістеу және жылтырату арқылы жойылуы мүмкін, бірақ суретшілер көбінесе жасанды шаюды қалдырады немесе табақты дөңгелетіп ұстау арқылы оны әдейі тудыруға тырысады, себебі ол процестің қалаулы белгісі ретінде қарастырылады.

"Этчинг" сөзінің эвфемизмі

"Кіріп келіп, менің кескіндемелерімді көргіңіз келе ме?" – бұл романтикалық эвфемизм, арқылы адам біреуді өз үйіне шақырып, көркем туындыларын тамашалауға ұсыныс жасап, бірақ жасырын мақсатымен қайта оралуға итермелейді. Бұл тіркес Хорацио Алгердің 1891 жылы жарық көрген "Эри пойзының жігіті" романындағы сөздердің өзгеруінен пайда болған. Алгер 19 ғасырда, әсіресе жастар арасында өте танымал жазушы болды және оның кітаптары жиі цитаталанды. Кітаптың XXII тарауында әйел жігітіне: "Мен сізге көрсетуге жаңа кескіндемелер жинағым бар. Келгеніңізге сенімді болу үшін, қандай кешті таңдайсыз?" деп жазады. Ал жігіт жауап ретінде: "Мен сіз шақыру үшін ұсынған кескіндемелерді қарап көруден әрине ләззат аламын" дейді. Бұл туралы 1929 жылы Джеймс Турбердің мультфильмінде айтылды, онда бір ер адам ғимарат вестибюліндегі әйелге: "Сен мұнда күте тұр, мен кескіндемелерді әкеліп тұрамын" дейді. Бұл туралы Дашилл Хэмметтің 1934 жылғы "Жұқа адам" романында да сөз болды, онда баяндаушы әйелінің өзімен бірге кеткен әйел туралы сұрағына: "Ол маған француз кескіндемелерін көрсетуді қалады" деп жауап береді. 1937 жылы бұл тіркес қайтадан танымал болды: көпшілікке жария болған сот ісінде скрипкашы Дэвид Рубинов жас әйелді француз кескіндемелерін көру үшін қонақ үй бөлмесіне шақырды деген айып тағылды, бірақ оны азғындыққа ұшыратты. 1895 жылы Хьяльмар Сёдерберг өзінің "декаденттік" дебюттік романы "Алданулар" ("шведше: Förvillelser") романында осы тіркеске сілтеме жасады, онда денди Йоханнес Холл басты кейіпкердің кіші қарындасы Гретаны өзінің кескіндемелерін және гравюраларын (мысалы, Франц Стуктың "Die Sünde") қарау сылтавымен бөлмесіне шақырады.