Кіріспе
Британдық мемлекет қайраткері (1792–1861)
Сэр Джеймс Роберт Джордж Грэм, 2-ші баронет (1 маусым 1792 – 25 қазан 1861) – британдық мемлекет қайраткері, ол ең белгілісі Ішкі істер министрі және Адмиралтействоның бірінші лорды қызметтерін атқарды. Ол Сер Джеймс Грэмнің, 1-ші баронеттің, 7-ші Галлоуэй графының үлкен қызы Леди Кэтриннің үлкен ұлы болды. 1819 жылы ол Крейгфорт және Ардкинглас қамалынан сэр Джеймс Кэмпбеллдің кіші қызы Фанни Калландерге үйленді. Сэр Джеймс 1835 жылы Кембридж университетінде заң докторы дәрежесін алды, 1840 жылы Глазго университетінің ректоры болды. Ол 1830 жылдан 1834 жылға дейін Адмиралтействоның бірінші лорды болды, бірақ үкімет Ирландия шіркеуін реформалауды талап еткендіктен, ол қызметтен кетті. 1841 жылдың қыркүйегінен 1846 жылдың шілдесіне дейін Ішкі істер департаментінің хатшысы болды, ал 1852 жылдың желтоқсанынан 1855 жылдың ақпанына дейін қайтадан Адмиралтействоның бірінші лорды болды. Ол Ланкастер герцогтығы кеңесінің мүшесі және Гертфордшир графтығының лейтенант орынбасары болды. Ол 1818 жылдан 1820 жылға дейін Кингстон-апон-Халл округін, 1820 жылы Сент-Айвс округін, 1826 жылдан 1829 жылға дейін Карлайл округін, 1830 жылдан 1837 жылға дейін Шығыс Камберленд округін, 1841 жылдан 1847 жылға дейін Дорчестер округін, 1847 жылдан 1852 жылдың шілдесіне дейін Рипон округін өкілдік етті және 1852 жылдан 1861 жылы қайтыс болғанға дейін Карлайл округіне қайтадан сайланды. Антарктидадағы Грэм жері оның құрметіне аталған.
Өмірбаян және білім
Грэхам Камберлендтегі Навортта, 1-ші баронет сэр Джеймс Грэхам мен оның әйелі, Галлоуэйдің 7-ші графы Джон Стюарттың қызы леди Кэтриннің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Камберлендтегі Далстон қаласындағы пастор Уолтер Флетчер ұстаған жеке мектепте білім алды, содан кейін Вестминстер мектебіне және Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне оқуға түсті. Ол Оксфордты екі жылдан кейін тастап, шетелде саяхаттап жүргенде Наполеон соғыстары кезінде Сицилиядағы британдық дипломат лорд Монтгомеридің жеке хатшысы қызметін атқарды. Монтгомери ауырғанда, миссияны басқару жауапкершілігі Грэхамға жүктелді. Лорд Уильям Бентинк елшілікке оралғанда, Грэхамның осы лауазымда қалуына келісті. Осы кезеңде ол Жоахим Муратты Наполеоннан бөліп алуға әкелген келіссөздерді жүргізді. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Англияға қайтып келді. Лондонға оралған соң, ол Вилфрид Лоусонмен дос болып, кейін саясатқа Грэхаммен бірге кірді. Лоусон сондай-ақ Грэхамның қайын інісі және Брейтонның 2-ші баронеті, сэр Уилфрид Лоусонның әкесі болды.
Виг бастауы
Лондонға оралғанда Грэм саяси істерге толыққанды енді. Әкесі қатаң ториші болғанымен, ол өзінің штабын Брукс клубында құрды, онда көптеген вигтермен байланыс жасады. 1818 жылдың 10 маусымында ол Халл саудалық округінен депутаттыққа түсуге ниеттенгенін жариялады. Ол кезде әдемі сыртқы түрі мен әсем сөйлеуі үшін «Йоркширдің сұңғақ адамы» деп танымал болған ол, парламенттік реформа, қажетсіз лауазымдар мен зейнетақыларды жою, бейбітшілік, үнемділік, құл саудасын тоқтату, діни және азаматтық бостандықтарды қорғау – вигтердің ұстанымдарын қолдады. Ашық дауыс берудің үш күні және ресми тексеруден кейін Грэм парламентке төрт дауыс айырмасымен кірді. Дегенмен, ол орынды қымбатқа түскен еді және басқа да қаржылық көмектерге қарамастан 6000 фунт стерлинг қарызға батты. 1820 жылдың қаңтар айында Георг IV таққа отырды, бұл парламентті таратуға себеп болды. Бұрынғы радикалды шараларды қолдауынан кейін ол Йоркширдегі орынды сақтап қалу үшін жеткілікті қолдау таба алмады, соның салдарынан ол 205 дауыспен Корнуоллдың Сент-Айвс округінен жеңіске жетті. Вестминстерде Грэм үнемділік жолындағы күресін жалғастырды, көбінесе үкімет ұсынған Патшалық отбасының қаражатын арттыруға қарсы болды. Алайда, оның парламенттік мансабы ерекше көзге түспесе де, қысқа ғана болды: сайлаушыларды пара беруде айыпталғаннан кейін, қымбат сот процесіне қатысудың орнына депутаттықтан бас тартты.
Ауыл шаруашылығын жақсартушы
Грэм Камберлендке оралып, Недербидегі отбасылық иелікті жақсарту бағдарламасын бастады, осылайша жасалған жақсартулар жер иесіне де, жалға алушыға да пайда әкелер деген ниетпен. Ол жалға алушылардың қарыздарын біржола өтеуден бастады. Иеліктегі кішкентай, тиімсіз шаруашылықтардың санын азайтты, шатырлар мен шаруашылық ғимараттарын қайта жаңартты, көптеген батпақты жерлерді мелиорациялауға мүмкіндік берген плиткалы дренаж жүйесін енгізді, сондай-ақ иеліктегі малдың тұқымын жақсартты, барлығына жиырма жыл ішінде 100 000 фунт стерлингтен астам қаражат жұмсады. Соңында ол Астық заңдарын және олардың қоғамға тигізетін әсерін зерттеді, ал нәтижелерін 114 беттен тұратын «Астық және валюта» атты памфлетте жариялады, бұл оны прогрессивті либералдық көзқарастары бар адам ретінде танымал етті. Ол либералдық экономиканың қорғаушылық саясаттан гөрі жер иелерінің мүддесіне жақсы қызмет ететінін айтты. Шетелдік астыққа салынатын жоғары салықтар британдық ауыл шаруашылығына көмектеспеді және оларды жер иелерінің салықтары мен төлемдерін теңестіретін деңгейге дейін төмендету қажет. Жоғары бағалар жер иелеріне жалға төлемақыны арттырғанымен, еңбекшілерге ешқандай пайда әкелмеді, өнімді шаруаларға зиян келтірді және қоғамның өнімді емес топтарына салық салды. Оның жалпы қорытындылары еркін сауда мен еркін банкингті қолдады. Ол сондай-ақ Жануарларға қатыгездік көрсетпеу қоғамын (кейін RSPCA) құруға белсенді қатысты. 1819 жылдың 8 шілдесінде Грэм Крейгфорт пен Ардкингластан танымал әйел Франсис («Фэнни») Калландерге үйленді. 1824 жылы ол баронеттік атақты мұраға алды.
Камберленд өкілі
1826 жылғы жалпы сайлауда Грэм, Халлға қатысқан кезде қолдаған қағидалармен сәйкес келетін принциптерді ұстана отырып, Карлайл қаласының ең үлкен өкілі болды. Бұл ерекше жарыс болды. Консерваторлар партиясының үміткері, 8-ші баронет сер Филипп Мусгрейв (1794–1827), қаланың ең кедей аудандарының біріне кіргенде, оны жүгері заңдарына қатысты пікірлерін білуді сұраған сайлаушылардың тобы күтіп алды. Оның көзқарастары олардың мақұлдауына ие болмағандықтан, ол айқай-шуға және тас жауылдарына ұшырады, содан кейін жалпы тәртіпсіздік туды. Корпорация мүшелері мен полиция қызметкерлері күштеп ұсталды және Миллдамға лақтырылды. Түстен кейін 55-ші жаяу әскер полкінің бөлімшесі тәртіпсіздікті басу үшін келді. Халық әскерлерді таспен қарсы алды, әскерлер жауап ретінде оқ-дәрі картридждерін атты, түтін тарағаннан кейін екі жас әйел қаза тауып, көптеген адамдар жараланды. 1828 жылы Джон Кристиан Кервеннің қайтысы Камберленд графтығының өкілдігінде бос орын тудырды. Осының нәтижесінде Грэм өзінің мандатын тастап, олардың атынан талассыз сайлауда парламентке кірді. 1830 жылы танымал "Далстон кешкі асы" өтті, графтықтың көптеген еркін иелері Грэмге парламенттегі әрекеттеріне ризашылық білдіру үшін ұйымдастырған қоғамдық кешкі ас. Шара барысында Грэм өзін "еркіндіктің көк туын ұстанатын" "партиялық адам" деп жариялады, былай деді: «Мен көк болдым, көк болып қаламын, көк болдым және көк болып қала беретінімді үміттенемін; Мен оны мойындаудан ұялмаймын және Құдай көктердің маған ұялуына себеп болмасын». Торилер – корольдік билікті күшейтуді мақсат ететін «Сарұйық партиясы», ал вигтер, «Ел партиясы» халықтық құқықтарды қорғау, халықтың сезімдерін қорғау және халықтың бақытын арттыру үшін күресті. Шілде айының соңында парламент таратылғаннан кейін Грэм мен сэр Джон Лоутер Камберлендтен қайта сайланды. 1830 жылы ол алғаш рет Палатада ресми жалақыны төмендету туралы ұсыныс жасап, өзінің беделін арттырды, сондай-ақ жеке кеңесшілердің жалақысына шабуыл жасады. Бұл оған прогрессивті реформаторлардың бірі ретінде танылуға мүмкіндік берді, ал қараша айында граф Грей оған Адмиралтействоның бірінші лорды лауазымын ұсынды. Ол сонымен қатар Жеке кеңеске ант берді. Бұл жаңа сайлау қажеттігін тудырса да, ол қарсылықсыз қайта сайланды. Кейін Грэм Лорд Дурхам, Лорд Дунканнон және Лорд Джон Расселмен бірге 1832 жылғы Ұлы реформа заңын жасау және енгізуге жауапты комитеттің мүшесі болды. 1832 жылдан 1837 жылға дейін ол Камберленд графтығының шығыс бөлігінен сайланды. Ол енді Дерби Дилидің мүшесі болды. 1835 жылдың қаңтар айында Кумбрия сайлаушыларының маңызды бөлігінен сынға ұшыраған Грэм өзінің қолдаушыларына бейбітшілік, үнемдеу және реформаларға әлі де қолдау білдіретінін жеткізді, нәтижесінде ол жалпы сайлауда қарсылықсыз қайта сайланды. Сол жылдың 30 маусымында Грэм Палатаның еденінен өтіп, одан әрі торилер жағында отырды. Грэм енді Камберленд консервативтік қауымдастығына қосылды және Карлайл Патриот газетіне ауысып, Карлайл Журналынан бас тартты.
Камберлендтің қабылдамау
Грехемнің Парламенттегі әрекеттері оның көптеген дәстүрлі виг жақтастарын наразылыққа түсірді. 1837 жылы Вильгельм IV қайтыс болғаннан кейін және жалпы сайлау жарияланғанда, 2500-ден астам округтің еркін иелері қол қойған өтініш, екі балама виг үміткерін сайлауды талап етті. Сайлау күні округтің барлық бөлігінен реформашы үміткерлерді қолдау үшін еркін иелер жиналды. Таңертеңнен бері ұзақ жол жүрген, көбінесе төрт қатарлап шаба тиген атты әскерлердің қатары жарты мильден астам созылды. Грехемнің бұрынғы әрекеттерін сықақпен бейнелейтін тулар мен баннерлер көптеп желбіреп тұрды. Грехем сот отырысында сөз сөйлеуге қиналды, сондықтан қарсыластарының айқай-шуына көнді. Дауыс берудің қорытындысы бойынша: Фрэнсис Аглионби үшін – 2294; Уильям Джеймс үшін – 2124; Грехем үшін – 1505. Осымен Грехемнің туған жеріндегі ықпалы аяқталды. Дегенмен, Грехемнің Пемброктегі қызметі ұзаққа солмады. 1841 жылғы жалпы сайлауда сэр Джон Оуэн Пемброк округін қайта иеленгісі келді; Грехем мұны құрмет тұтып, сайлауға түспеді. Оның орнына Дорчестерден депутат болған Роберт Уильямс, Грехемнің пайдасына орнын босатты, ол қарсылығызсыз сайланды. Сэр Роберт Пил премьер-министр болып, Грехемді өзінің кабинетінде ішкі істер министрі етіп тағайындады. 1842 жылы Грехем 1833 жылғы қолданыстағы фабрикалар заңын жаңарту арқылы өнеркәсіптік аудандардағы мемлекеттік білім беруді жақсартуға тырысты. 1833 жылғы заң 13 жасқа дейінгі балалардың жұмыс уақытын күніне сегіз сағатпен шектеді және күн сайын екі сағат міндетті білім беруді қарастырды. Грехемнің жаңа фабрикалар заң жобасы бойынша 8 мен 13 жас аралығындағы балалардың жұмыс уақыты 6,5 сағатқа, білім алу уақыты 3,5 сағатқа, ал әйелдер мен жастардың жұмыс уақыты күніне 12 сағатқа дейін шектелді. Алайда, англикандықтар мен диссиденттер арасындағы келіспеушілік шараны кері қайтаруға мәжбүр етті. Грехем заң жобасын 1843 жылдың 7 наурызында қайта ұсынды, солтүстік реформаторлары Грехемге қарсылық білдірді; қатал парламенттік тартыстан кейін заң жобасы, ақыры Пил мен Грехем екеуі де отставкаға кететінін мәлімдегеннен кейін, патшаның бекітуін алды. Ішкі істер министрі ретінде ол 1843 жылғы бөлінуге дейін шіркеу мәселесіндегі келіспеушілік саясатымен Шотландияда үлкен наразылық тудырды.
Маццини хаттары
1844 жылдың маусым айында Томас Слингсби Данкомб парламенттің назарына шетелдік босқынға жолданған бірнеше хаттың Лондон почта бөлімшесі арқылы жіберілген кезде, Грэмнің бұйрығымен ашылып, көшірмесі алынған оқиғаны жеткізді. Эмилио мен Аттило Бандиераның (сол кезде Корфуда тұрған) итальян азаттық күрескері Джузеппе Мацциниге жазған хаттарында Калабрия жағалауында қарулы көтеріліске қатысу ниеттері жазылған. Данкомб Сыртқы істер министрлігінің осы ақпаратты Австрия билігімен байланыс арқылы Неаполь сотына жібергенін айтты. Топ алдын ала белгіленген жерге қонғанда, олар дереу қаза тапты. Парламенттің сұрауымен құрылған құпия комитет үкіметті кінәсіз деп тапса да, Ричард Лаллор Шейл үкіметтің әрекеттеріне сын көтергеннен кейін келесі сессияда талқылау қайта жаңғырды. Грэм өзінің әрекеттерін қызу қорғады, Мемлекеттік хатшыға Парламенттің белгілі бір жағдайларда хаттарды ашуға нұсқау беретін бұйрықтар шығаруға құқық берілгенін мәлімдеді. Дауыс беру өте аз қатысушы бар үйде өтті және үкімет тек 16 дауыспен ғана сақталды. Бұл оқиға Грэмді өмірінің соңына дейін мазалады; ол өзінің жүрегіне жақын адамына айтқандай, "кеткеннен кейін оның реформалары ешкімнің есіне түспейді, бірақ ол тек итальяндықтардың хаттарын ашқан адам ретінде есінде қалады".
Еркін сауда
"Көмір мен валюта" деп аталған Астық заңын біршама жеңілдетуді қолдауына қарамастан, Грэм ірі реформаға қарсылық танытты. 1839 жылы ол Астық заңды жою британдық ауыл шаруашылығын қиратады деп мәлімдеді; ол қорғанысты қолдады және белгілі бір мөлшерде баж салығын сақтауды жақтады. Ол 1828 жылы Уильям Хаскиссонның саясатын қолдады, 1833 жылғы есепті дайындады, 1834 жылы Астық заңдарының сақталуын қолдады және 1836 жылы лорд Джон Расселдің тұрақты баж жоспарына қарсы шықты. Алайда, 1842 жылы оның қатал ұстанымы жұмсара бастады. Одан кейін ол жүгері бағасына байланысты жылжымалы баж ставкаларының енгізілуінен, табыс салығының қайта енгізілуінен және жалпы тарифтердегі маңызды өзгерістерден басталатын саясатты жоспарлауда маңызды рөл атқарды. Ескі тыйымдар алынып тасталды және шикізат, жартылай өңделген және толық өңделген тауарларға баж ставкалары тиісінше 5, 12 және 20 пайызға дейін шектелді. 1200 тауардың 769-ына баж ставкаларының төмендеуінен туындайтын залал, өндіріс пен сауданың өсуі есебінен толықтырылады деп есептелді. 1843 жылы Грэм парламентке «еркін сауда» қағидалары – ақылға қонымды қағидалар екенін мойындады. 1845 жылы Грэмнің қолдауымен қалған 813 баж салынатын тауардың 430-ы баж салығынан босатылды, басқа баж ставкалары төмендетілді, барлық экспорттық салықтар жойылды, шикі мақта мен шыныға төленетін төлемдер тоқтатылды және ағаш пен қантқа арналған жеңілдіктер өзгертілді. 1846 жылдың басында Пил үш сағаттық сөйлеуінде Астық заңдарының 1849 жылдың 1 ақпанында күшін жоюды ұсынды, бұл үшін тарифтер үш жыл бойы біртіндеп төмендетіледі, содан кейін тек бір квартқа 1 шиллинг баж салығы қалдырылады. Бенджамин Дизраэли мен лорд Джордж Бентинк парламенттік пікірталастарда күшін жоюға қарсы ең белсенді қарсыластар ретінде көзге түсті, олар күшін жою жер иелерінің әлеуметтік және саяси беделін әлсіретеді, соның салдарынан коммерциялық мүдделерді күшейту арқылы Ұлыбританияның «жерлік конституциясын» құлатады деп мәлімдеді. 15 мамырда Пилдің күшін жою туралы заң жобасы (1846 жылғы Импорттық заң) үшінші оқылымда 327 дауысқа 229 қарсы (98 көпшілік дауыспен) қабылданды. 25 маусымда Веллингтон герцогы Лордтар палатасын оны мақұлдауға көндірді. Сол күні Грэмнің «Өмірді сақтау туралы» заң жобасы (Ирландиядағы мәжбүрлеу шаралары) «вигтер, радикалдар және тори протекционистерінің» бірігуі нәтижесінде парламентте 292 дауысқа 219 қарсы жеңіліске ұшырады. 29 маусымда Пил премьер-министр лауазымынан кетті. Осының нәтижесінде консервативтік партия бөлінді және вигтер Расселді премьер-министр етіп үкімет құрды. Пилге адал консерваторлар «пилистер» деп аталды, олардың қатарында Грэм, Эбердин графы және Уильям Эварт Гладстон болды.
Пеллит
1847 жылғы жалпы сайлауда Рипон сайлау округі Грэхамға қарсылық танытпады. Ол Карлтон клубынан қанағаттамады, және саяси спектрдің екі жағынан да министрлік лауазымдарға ұсыныстар алғанымен, Пилге адал болды және еркін сауда заңнамасын кері қайтаруға қарсы тұрды. Ол Навигациялық заңдарды жоюды либералдық прогрестің маңызды қадамы деп есептеді, қорғау немесе қорғаудың болмауы – реакция мен прогресс арасындағы күрес аренасы еді. Пилдің оқыс өлімінен кейін Грэм мен Абердин еркін сауданы қолдаған 100 консервативті депутаттың ресми емес көшбасшылары болды. Бірақ Грэм Рипон орынды бақылаған ықпалды тұлғалардың қолдауын жоғалтты, және ол келесі қадамын ойластырып жатқанда, Карлайлдан қайта шақыру келді, онда шамамен 500 сайлаушы қолдауға уәде берді. 1852 жылдың 7 шілдесінде Грэм сайлауда жеңіске жетті. Жеңіс кешінде Грэм қорғауды "мұңайған жер иелеріне сыртқы жәрдем" деп қысым жасады, сондай-ақ реформаны шектеуді қолдайтынын қайта растады. Сол жылдың желтоқсанында тори үкіметі отставкаға кетті, ал лорд Абердин виг, пилит, радикал және либералдық коалицияның премьер-министрі болды. Грэм енді Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде кабинетке оралды. Ұзақ өтпей Шығыс мәселесі көтеріліп, бірнеше апта ішінде Ұлыбритания мен Франция Ресеймен Қырым соғысына қатысты. Грэм флотқа Дарданелл арқылы және соңында Қара теңізге жүруді бұйырды. 1854 жылдың сәуір айында Виктория патшайымы Грэмның қызметін мойындап, оған Бат орденінің Азаматтық Ұлы крестін табыс етті. Бірақ, бұрын "Егер соғысқа итермеленсе, оны бар күшімен жүргізіп, Ресейге мүмкіндігінше көп зиян келтіруге" дайын екенін айтқанына қарамастан, теңіз шайқасы тоқтап, соғыс созылды. Грэм Балтық теңізіндегі флотты басқаруға сэр Чарльз Нейпиерді тағайындады. Сэр Чарльз Кронштадт пен Свеаборг бекіністерінің күшінен туындаған әрекетсіздікті ұнатпады, оған француз флотымен бірлесіп шабуыл жасауға тыйым салынды. Француздар бұл әрекетке қатысудан бас тартты, ал сэр Чарльз қайтып келген соң адмиралтействоның өзіне жасаған қарым-қатынасына ашуланды. Грэмды кінәлауға болмайтын сияқты; Ресей флотын жабу – қамалдарға шабуыл жасаудың даңқынан кем маңызды емес қызмет еді, ол жеткілікті нәтижесіз көп қан төгуге әкелуі мүмкін еді. 1855 жылдың 29 қаңтарында Джон Артур Роубук соғыстың жүргізілуін тергеуді талап ететін ұсыныс енгізді, ал үш аптадан кейін Абердин мен Грэм отставкаға кетті. 1857 жылы Грэм Лорд Палмерстонның Канонерлік дипломатиясына қарсы шықты, Қытай билігі Лорач Арроуды тәркілегеннен кейін Кантонды бомбалау кезінде. Бұл шешімнің танымалдылығына қарамастан, ол Карлайлдағы сайлауда қайтадан сайланды. Бірақ, пилиттер партиясы жеңіліске ұшырады, мәні бойынша ол жойылды. Ол 1859 жылы Карлайлда қайтадан бақ сынады, онда оның жүрегімен бірге олардың бірлескен сайлауы жалпы тенденцияға қарсы болды және екі либералды кандидатты сайлады. Сол жылдың соңында Грэм мен Лоусонды қоса алғанда, 280 бірдей ойлы депутат Уиллистің залдарында Либералдық партияны құру үшін бас қосты. Британ саясатына екі партиялық жүйе қайта келді. 1861 жылдың 25 қазанында Грэм әйелінің өлімінен кейін төрт жыл өткен соң қайтыс болды.
Баяндамашы
Грэхам оратор ретінде өте жақсы дайындалған, бірақ мақтанға бейімділігі болды және цитаталарды тым көп пайдаланатын. Оның сөздері афоризмдермен және тамаша риторикалық кезеңдермен көмкерілген, бірақ олардың құрылысы әрқашан жасалма болды. Ол көптеген тапқыр сөздерімен емес, бірнеше керемет сөздерімен есте қалды. Ол ешқашан өзін тыңдаушылармен араластыра алмады. Сол сияқты, оның саяси шешімдері жеке мүдделеріне тым тәуелді болды, және ол өзі туралы былай деді: "Партиялық мағынада, менің мансабым қиын болғанын мойындауым керек". Ол үлкен мемлекет қайраткері болу үшін барлық ісінде өзін тым сезімтал болды, бірақ ол Парламентте әсерлі тұлға және қабілетті басшы болды. Оның сәтсіздігіне себеп алдын ала көрегендік немесе саяси зердесінің жетіспеуі емес, жеке симпатияның жеткіліксіздігі болды.
Ретроспективті
Өлген кезде Оксфордтан шыққан данди, әуесқой дипломат және сұлу парламентарий көптеген салаларда қызмет етіп, Викториялық Британияның құрылысында маңызды күш болды. Бірақ Грэм өзінің жетістіктері туралы не ойлады? 1852 жылы ол Карлайл сайлаушыларына өзінің бұрынғы жетістіктерін еске салды: «Мен, биліктен тыс болғанда, Ұлыбританиядағы көптеген азаматтарыма діни ерекшеліктерін ескермей, толыққанды азаматтық құқықтарды қамтамасыз етуге көмектестім. Корольдік қызметте мен Британ империясындағы құлдарды азат етуге, сондай-ақ колонияларымыздағы негрлерді босату арқылы британдық бостандықтың үлкен ұятын жоюға көмектестім. Лорд Грей мен Лорд Джон Расселлмен бірге мен реформа актісін дайындауға сенім білдірдім, және сол кезде мен азаматтарымның халықтық құқықтарын кеңейту мүмкіндігіне ие болдым. Билікте болғанда мен осы тергеу комиссиясының құрылуына қатыстым, оның нәтижесінде корольдік корпорацияларда өзін-өзі басқару принципі орнатылды. Менің есімді айтқанда, және кетіп қалған досым сэр Роберт Пилдің есімін айтқанда, еліміздегі ешбір халық жиналысы үнсіздік пен құрметпен қарсы алады деп сенемін. Мен осы елдің халқын арзан азық-түлікпен қамтамасыз етуге, өндіріс үшін шикізатқа салынатын салықты толығымен жоюға үлкен үлес қостым, осылайша кедейлер мен мұқтаждардың тамақ пен киім-кешегін арзандаттым. Одан да көп, мен Еуропадағы бейбітшілікті сенімді негізге орнатуға бар күшімді салдым, барлық шетелдік державалармен достық қарым-қатынастарды орнату арқылы, еркін сауда мен кеңейтілген коммерция осының нәтижесінде туындайды. Мен кеңседен кеткенге дейін округтік соттар туралы заң жобасын дайындап, оны ізбасарыма тапсырдым, және ол заң жобасы, ешқандай өзгеріссіз, елдің заңына айналды. Жақында, кеңседен тыс, сатып алынбаған және жеке мүддесі жоқ күйде, мен уақытымның көп бөлігін Канцлерлік соттың теріс әрекеттерін зерттеу комиссиясына арнадым, оның нәтижесінде Лорд Дерби үкіметі үлкен мақтан тұтатын Канцлерлік реформасы жасалды.
blockquote|I helped, when out of office, to secure for a large body of my fellow subjects in the United Kingdom a perfect equality of civil rights without regard to religious distinction. In the service of the crown I helped to emancipate the slaves in the British dominions, and to wash away that great reproach from British freedom by emancipating the Negroes in our colonies. In office along with Lord Grey and Lord John Russell I was entrusted with the preparation of the Reform Act, and on that occasion I had the good fortune greatly to extend the popular rights of my fellow citizens. In power I was a party to the issuing of that commission of inquiry from which emanated the great measure of municipal reform that established the principle of self government in the corporations of the kingdom. Then, I am sure there is not a popular assembly in the kingdom in which the name I am about to mention will not be received with silence and respect, in conjunction with my departed friend Sir Robert Peel. I contributed greatly to supply the people of this country with cheap food, absolutely to repeal the duties on raw materials of manufacture, thus cheapening the price of food and clothing to the poor and needy. Still more I did my best, and not unsuccessfully, to establish peace in Europe on a rock of safety, by leading to those amicable relations with all the foreign powers, which free trade and extended commerce never fail to bring in their train. Before I left office I prepared the County Courts Bills, and gave it to my successor, and almost without any change that bill became the law of the land. The other day, when out of office, unbought, and without any personal object, I devoted almost the whole of my time to a commission to inquire into the abuse of the Court of Chancery, from which has emanated that measure of Chancery reform for which Lord Derby's Government takes so much credit.